روزنامه اطلاعات

ايران شناسی

  • بهشت عارفان
    سه شنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۳
    الهی، اگر چه بهشت چون چشم و چراغ است، بی‌دیدار تو درد و داغ است. دوزخ بیگانه را بنگاه است و آشنا را گذرگاه است وعارفان را نظرگاه است! الهی، اگر مرا در دوزخ کنی، دعوی‌دار نیستم؛ و اگر در بهشت کنی، بی‌جمال تو خریدار نیستم. الهی، من به حور و قصور ننازم، اگر نفسی با تو پردازم، از آن هزار بهشت سازم. خواجه عبدالله انصاری نسخه مناسب چاپ

  • برگی از دفترهای کهن
    جوانمردی
    محمدمنور
    سه شنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۳
    شیخ ما [ابوسعید ابوالخیر] قدس‌الله روحه‌العزیز روزی در حمام بود. درویشی شیخ را خدمت می‌کرد و دست بر پشت شیخ می‌نهاد و شوخ۱ بر بازوی شیخ جمع می‌کرد؛ چنانک رسم قایمان۲ گرمابه باشد تا آن کس ببیند که او کاری کرده است. پس در میان این خدمت، از شیخ سؤال کرد که: «ای شیخ، چیست؟» شیخ ما حالی گفت: «آنک شوخ مرد پیش روی او نیاری.» همه مشایخ و ائمه نیشابور چون این سخن بشنودند،‌اتفاق کردند که کس در این معنی بهتر از این نگفته است! دست و دل آورده‌اند […]

  • ایران‌گردی
    کاشان زیبا
    سه شنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۳
      کاشان را شهری بسیار تمیز و خوب یافتیم. صرف ‌نظر از چند خانه و ساختمان خراب، بقیه بخشهای شهر، کوچه‌ها، خیابانها، بازارها و دکانها، آب‌انبارها و مساجد، همه تمیز و خوب حفظ شده بودند، رنگ‌آمیزی و نقاشیهای جالب داشتند و سنگفرش کوچه و خیابانها از پاره‌ای شهرهای اروپا هم بهتر به نظر می‌رسید. برای ما جای شادمانی زیادی بود که در یک شهر کاملاً‌ تمیز و نمونه وارد شده‌ایم. به همین جهت با کاروان خود به آهستگی در کوچه و خیابان کاشان حرکت می‌کردیم تا ساختمانها و معابر تمیز […]

      کاشان را شهری بسیار تمیز و خوب یافتیم. صرف ‌نظر از چند خانه و ساختمان خراب، بقیه بخشهای شهر، کوچه‌ها، خیابانها، بازارها و دکانها، آب‌انبارها و مساجد، همه تمیز و خوب حفظ شده بودند، رنگ‌آمیزی و نقاشیهای جالب داشتند و سنگفرش کوچه و خیابانها از پاره‌ای شهرهای اروپا هم بهتر به نظر می‌رسید. برای ما جای شادمانی زیادی بود که در یک شهر کاملاً‌ تمیز و نمونه وارد شده‌ایم. به همین جهت با کاروان خود به آهستگی در کوچه و خیابان کاشان حرکت می‌کردیم تا ساختمانها و معابر تمیز […]

  • برگی از تاریخ
    مالیات گرفتن مغولانه
    وصّاف الحضره
    سه شنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۳
      در آغاز این سال [۶۹۸] باران نبارید و آب جیحون و دجله و فرات و نیل نقصان یافت و خلق در سختی افتادند. مخصوصاً در فارس حاصلی نرویید و مردم بسیار از گرسنگی مردند؛ چنان‌که مدت چهل روز هیچ کس رنگ نان ندید. چون بهار فرا رسید از پی آن قحط، وبایی عظیم به ظهور پیوست و برآن سرخچه هم مزید شد و اطبا از معالجه عاجز شدند. در شیراز و حوالی آن زیاده از پنجاه‌هزار کس بدین دو علت درگذشتند. چون قحطی به پایان آمد و زمان برداشت […]

      در آغاز این سال [۶۹۸] باران نبارید و آب جیحون و دجله و فرات و نیل نقصان یافت و خلق در سختی افتادند. مخصوصاً در فارس حاصلی نرویید و مردم بسیار از گرسنگی مردند؛ چنان‌که مدت چهل روز هیچ کس رنگ نان ندید. چون بهار فرا رسید از پی آن قحط، وبایی عظیم به ظهور پیوست و برآن سرخچه هم مزید شد و اطبا از معالجه عاجز شدند. در شیراز و حوالی آن زیاده از پنجاه‌هزار کس بدین دو علت درگذشتند. چون قحطی به پایان آمد و زمان برداشت […]

  • قوم بختیاری
    استاد ادیب برومند
    سه شنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۳
      درود باد ز من ایل بختیاری را خجسته مردم ایران‌پرست ‌کاری را درود باد به قومی که در حوادث دهر به دست هموطنان داد دست یاری را به روز معرکه بنشست بر سمند مراد نمود تازه، کهن‌رسم شهسواری را به روز حادثه برخاست همچو شیر ژیان فزود سلطة سلطان ‌بیشه‌زاری را ز بهر پاس وطن روزِ گیر و دارِ نبرد نبُرد ره به گریز و شکست، خواری را دلاورانه به پا خاست روز حادثه‌خیز گرفت قلة تسخیر کوهساری را به یک دو حمله برون راند از سواد وطن به […]

      درود باد ز من ایل بختیاری را خجسته مردم ایران‌پرست ‌کاری را درود باد به قومی که در حوادث دهر به دست هموطنان داد دست یاری را به روز معرکه بنشست بر سمند مراد نمود تازه، کهن‌رسم شهسواری را به روز حادثه برخاست همچو شیر ژیان فزود سلطة سلطان ‌بیشه‌زاری را ز بهر پاس وطن روزِ گیر و دارِ نبرد نبُرد ره به گریز و شکست، خواری را دلاورانه به پا خاست روز حادثه‌خیز گرفت قلة تسخیر کوهساری را به یک دو حمله برون راند از سواد وطن به […]

  • حافظ، انسان‌گرای قدرتمند و روشنفکر خردگرا
    دکتر اصغر دادبه
    سه شنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۳
      اشاره: سی‌ویکمین مجموعه درس‌گفتارهایی درباره حافظ به بررسی و شرح و تحلیل مکتب رندی حافظ اختصاص داشت که با سخنرانی استاد دادبه در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار ‌شد و بخشهایی از آن در پی می‌آید. وقتی صحبت از یک نظام فکری پیش می‌آید (از جمله نظام فکری حافظ) و یک جهان‌بینی را مطرح می‌کنیم، از قدیم تا کنون این شیوه مرسوم بوده است که برای هر جهان‌بینی یک بُعد نظری در نظر می‌گیرند و یک بُعد فکری؛ یا گزاره‌هایی که دیدگاه‌ها و نظریه‌ها را بیان می‌کند. این گزاره‌های […]

      اشاره: سی‌ویکمین مجموعه درس‌گفتارهایی درباره حافظ به بررسی و شرح و تحلیل مکتب رندی حافظ اختصاص داشت که با سخنرانی استاد دادبه در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار ‌شد و بخشهایی از آن در پی می‌آید. وقتی صحبت از یک نظام فکری پیش می‌آید (از جمله نظام فکری حافظ) و یک جهان‌بینی را مطرح می‌کنیم، از قدیم تا کنون این شیوه مرسوم بوده است که برای هر جهان‌بینی یک بُعد نظری در نظر می‌گیرند و یک بُعد فکری؛ یا گزاره‌هایی که دیدگاه‌ها و نظریه‌ها را بیان می‌کند. این گزاره‌های […]

  • کردها پرچمداران ادب فارسی در ایران و میانرودان
    دکتر محمدعلی سلطانی ـ۲۳
    سه شنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۳
      مولانا خالص شیخ عبدالرحمن (۱۲۷۵ـ۱۲۱۲ق) متخلص به «خالص» که بعدها به «مولانا خالص» مشهور گردید، فرزند شیخ احمد طالبانی از بنیانگذاران مجتمع علمی و عرفانی و آیینی طالبانی کرکوک و از بانیان گسترش و توسعه و عمران آن مرکز به شمار است؛ مرکزی که پدر و نیای او بنیاد نهاده بودند. شاخه قادری طالبانی علاوه بر سلسله‌ای که از طریق حسن بصری برای پیوستن به سرچشمة عرفان اسلامی یعنی خاندان اهل بیت داشتند، روایتی را نیز از طریق حضرت مهدی موعود(ع) و ائمه اثنی عشر(ع) روایت می‌کنند و در […]

      مولانا خالص شیخ عبدالرحمن (۱۲۷۵ـ۱۲۱۲ق) متخلص به «خالص» که بعدها به «مولانا خالص» مشهور گردید، فرزند شیخ احمد طالبانی از بنیانگذاران مجتمع علمی و عرفانی و آیینی طالبانی کرکوک و از بانیان گسترش و توسعه و عمران آن مرکز به شمار است؛ مرکزی که پدر و نیای او بنیاد نهاده بودند. شاخه قادری طالبانی علاوه بر سلسله‌ای که از طریق حسن بصری برای پیوستن به سرچشمة عرفان اسلامی یعنی خاندان اهل بیت داشتند، روایتی را نیز از طریق حضرت مهدی موعود(ع) و ائمه اثنی عشر(ع) روایت می‌کنند و در […]

  • چشم خرد
    چهارشنبه ۲۳ مهر ۱۳۹۳
    پرسید دانا از مینوی خرد که: «کورچشم بدتر است یا کوردل؟» مینوی خرد پاسخ داد که: کورچشم هنگامی که شناسایی به چیز دارد و آموزش گیرد، باید او را درست‌چشم به شمار آورد. و درست‌چشم هنگامی که دانش و شناسایی ندارد و آنچه را آموزند نپذیرد، پس او از کورچشم بدتر است. مینوی خرد نسخه مناسب چاپ

  • جام جم
    حافظ شیرازی
    چهارشنبه ۲۳ مهر ۱۳۹۳
    بیا ساقی آن می که حال آورد کرامت فزاید، کمال آورد به من ده که بس بی‌دل افتاده‌ام وز این هر دو بی‌حاصل افتاده‌ام بیا ساقی آن می که عکسش ز جام به کیخسرو و جم فرستد پیام بده تا بگویم به آواز نی که جمشید کی بود و کاووس کی بیا ساقی آن کیمیای فتوح که با گنج قارون دهد عمر نوح بده ساقی آن می کز او زند لاف بینایی اندر عدم به من ده که گردم به تأیید جام چو جم آگه از سرّ عالم تمام دم […]

  • برگی از دفترهای کهن
    فرهنگ و هنر و دانایی
    عنصر المعالی
    چهارشنبه ۲۳ مهر ۱۳۹۳
    تن خویش را بعث کن به فرهنگ و هنر آموختن، و این تو را به دو چیز حاصل شود: یا به کار بستن چیزی که دانی، یا به آموختن آن چیز که ندانی. حکمت: هیچ گنجی بهتر از هنر نیست و هیچ دشمن بتر از خوی بد نیست و هیچ عزّی بزرگوارتر از دانش نیست، و هیچ پیرایه، بهتر از شرم نیست. پس آموختن را وقتی پیدا مکن؛ چه، در هر وقت و در هر حال که باشی، چنان باش که یک ساعت از تو درنگذرد تا دانشی نیاموزی و […]

  • مکتب رندی حافظ
    دکتر اصغر دادبه
    چهارشنبه ۲۳ مهر ۱۳۹۳
      باید توجه داشت که گاهی واژه به صورت لفظ به کار می‌رود و گاهی به صورت اصطلاح. اصطلاح، واژه را از حوزه‌ زبان به حوزه‌ دانش می‌برد و معنای دقیق‌تری، که البته مرتبط با معنای لغوی واژه است، به آن می‌دهد. واژه‌ «رند» را باید از این دو زاویه نگاه کرد. ظاهراً این واژه ریشه‌ سنسکریت دارد، به معنی «زیرک» و «حیله‌گر». در فرهنگهای فارسی هم همین معنی را می‌دهد؛ اما اگر به صدر ادب فارسی نگاه کنید می‌بینید که تمام کاربردهای رند منفی است. بیهقی در داستان «بردار […]

      باید توجه داشت که گاهی واژه به صورت لفظ به کار می‌رود و گاهی به صورت اصطلاح. اصطلاح، واژه را از حوزه‌ زبان به حوزه‌ دانش می‌برد و معنای دقیق‌تری، که البته مرتبط با معنای لغوی واژه است، به آن می‌دهد. واژه‌ «رند» را باید از این دو زاویه نگاه کرد. ظاهراً این واژه ریشه‌ سنسکریت دارد، به معنی «زیرک» و «حیله‌گر». در فرهنگهای فارسی هم همین معنی را می‌دهد؛ اما اگر به صدر ادب فارسی نگاه کنید می‌بینید که تمام کاربردهای رند منفی است. بیهقی در داستان «بردار […]

  • کردها پرچمداران ادب فارسی در ایران و میانرودان
    دکتر محمدعلی سلطانی - بخش نوزدهم
    چهارشنبه ۲۳ مهر ۱۳۹۳
      [از اشعار ملامحمد بالخی متخلص به «محوی» (۱۳۲۴ـ ۱۲۴۷) از علمای نامبردار کردستان و میانرودان است:] چون نی‌ام پروانه، بلبل‌وار آهی می‌کنم طاعتم از دست چون ناید، گناهی می‌کنم خود به کام دل به راهش هیچ سر نتوان نهاد پس به کام خود به سر بر، خاک راهی می‌کنم ناله و زاری ز درد عشق کار مرد نیست زین تب، آهی گر کنم کار تباهی می‌کنم سیل خونم بر رخ اشک از ندامت گل کند بی‌رُخت گر بر گلی گاهی نگاهی می‌کنم یار نازک‌طبع تاب زاری ما نبْوَدش گاه […]

      [از اشعار ملامحمد بالخی متخلص به «محوی» (۱۳۲۴ـ ۱۲۴۷) از علمای نامبردار کردستان و میانرودان است:] چون نی‌ام پروانه، بلبل‌وار آهی می‌کنم طاعتم از دست چون ناید، گناهی می‌کنم خود به کام دل به راهش هیچ سر نتوان نهاد پس به کام خود به سر بر، خاک راهی می‌کنم ناله و زاری ز درد عشق کار مرد نیست زین تب، آهی گر کنم کار تباهی می‌کنم سیل خونم بر رخ اشک از ندامت گل کند بی‌رُخت گر بر گلی گاهی نگاهی می‌کنم یار نازک‌طبع تاب زاری ما نبْوَدش گاه […]

  • اندرزنامه‌های کهن
    فوشه کور - ترجمه محمدعلی امیرمعزی
    چهارشنبه ۲۳ مهر ۱۳۹۳
      درآمد سخن اندرزنامه، صورت اولیه کتابهای اخلاقی در زبان فارسی است. البته «اولیه» از لحاظ زمانی؛ زیرا که آثار بازمانده همگی متعلق به قرن چهارم هجریر دهم میلادی و به ویژه قرن پنجمر یازدهم هستند که دوره قدیم ادبیات فارسی است. در اینجا اندرزنامه‌های متأخر فارسی که ترجمه و یا شرح متون قدیم‌تر عربی است، مطمح نظر قرار نگرفته‌اند. به هر حال، این آثار در چارچوب نوع بسیار قدیم ادبیات شرقی قرار می‌گیرند. از سوی دیگر، این صورت ادبی را می‌توان «اولیه» انگاشت؛ زیرا مبتنی بر اندیشه‌ای نظری نیست، […]

      درآمد سخن اندرزنامه، صورت اولیه کتابهای اخلاقی در زبان فارسی است. البته «اولیه» از لحاظ زمانی؛ زیرا که آثار بازمانده همگی متعلق به قرن چهارم هجریر دهم میلادی و به ویژه قرن پنجمر یازدهم هستند که دوره قدیم ادبیات فارسی است. در اینجا اندرزنامه‌های متأخر فارسی که ترجمه و یا شرح متون قدیم‌تر عربی است، مطمح نظر قرار نگرفته‌اند. به هر حال، این آثار در چارچوب نوع بسیار قدیم ادبیات شرقی قرار می‌گیرند. از سوی دیگر، این صورت ادبی را می‌توان «اولیه» انگاشت؛ زیرا مبتنی بر اندیشه‌ای نظری نیست، […]

  • درگاه حق
    چهارشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۳
    بایزید بسطامى: به همه دستها در حق بکوفتم، آخر تا با دست بلا نکوفتم، نگشادند. و به همه زبانها بار خواستم، تا به زبان اندوه نخواستم، بار ندادند. و به همه قدمها به راه اوبرفتم، تا به قدم دل نرفتم، به منزلگاه عزت نرسیدم. معارف نسخه مناسب چاپ

  • آشنایی با ایران‌شناسان
    چهارشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۳
      دکتر عبدالحسین نوایی (۱۶ مهر ۱۳۰۲ ـ ۱۸ مرداد ۱۳۸۳) تاریخ‌نگار معاصر و از «چهره‌های ماندگار»، با اینکه اصالتاً از نوای لاریجان بود، در تهران به دنیا آمد و در زمینه ادبیات و تاریخ تبحر و تسلط یافت و آثار تحقیقی تاریخی، به‌ویژه درباره دوره قاجار، از خود به یادگار نهاد. ضمن آنکه به تصحیح متون تاریخی نیز اشتغال داشت و در مواردی برنده کتاب سال شد. آثار آن استاد نامدار را می‌توان در چند مقوله زیر طبقه‌بندی کرد: کتاب ـ فتنه باب ـ اسناد و مکاتبات تاریخی از […]

      دکتر عبدالحسین نوایی (۱۶ مهر ۱۳۰۲ ـ ۱۸ مرداد ۱۳۸۳) تاریخ‌نگار معاصر و از «چهره‌های ماندگار»، با اینکه اصالتاً از نوای لاریجان بود، در تهران به دنیا آمد و در زمینه ادبیات و تاریخ تبحر و تسلط یافت و آثار تحقیقی تاریخی، به‌ویژه درباره دوره قاجار، از خود به یادگار نهاد. ضمن آنکه به تصحیح متون تاریخی نیز اشتغال داشت و در مواردی برنده کتاب سال شد. آثار آن استاد نامدار را می‌توان در چند مقوله زیر طبقه‌بندی کرد: کتاب ـ فتنه باب ـ اسناد و مکاتبات تاریخی از […]

  • کردها پرچمداران ادب فارسی در ایران و میانرودان
    دکتر محمدعلی سلطانی - بخش پانزدهم
    چهارشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۳
      دیگر از علما و شعرا و عرفای مجهول‌القدر کُرد در میانرودان که عمر و علم و استعداد خود را صرف تحریر و تعلیم و ترویج زبان فارسی کرد و در سرودن شعر نیز تفاوتی محسوس با سایرین داشته، چنان که اشعار فارسی او شاهد صادق است و نیز آثار شرح و تفسیر ارزشمند بر شاهکارهای جاویدان ادب فارسی دارد که تا کنون توجهی به آن نشده و منتشر نگردیده، استاد ملا حامد بیسارانی معروف به «کاتب» (۱۳۱۰ ـ۱۲۲۵ق) است که از جوانی، پس از اتمام تحصیلات متداول علوم دینی […]

      دیگر از علما و شعرا و عرفای مجهول‌القدر کُرد در میانرودان که عمر و علم و استعداد خود را صرف تحریر و تعلیم و ترویج زبان فارسی کرد و در سرودن شعر نیز تفاوتی محسوس با سایرین داشته، چنان که اشعار فارسی او شاهد صادق است و نیز آثار شرح و تفسیر ارزشمند بر شاهکارهای جاویدان ادب فارسی دارد که تا کنون توجهی به آن نشده و منتشر نگردیده، استاد ملا حامد بیسارانی معروف به «کاتب» (۱۳۱۰ ـ۱۲۲۵ق) است که از جوانی، پس از اتمام تحصیلات متداول علوم دینی […]

  • اهمیت آذربایجان در تاریخ و فرهنگ ایران
    محمدبهمنی قاجار
    چهارشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۳
      مقدمه: آذربایجان‌ آن چنان نقش ممتاز و ارزشمندی در تمامی طول تاریخ ایران در ابعاد مختلف نظامی و سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و هنری در سرنوشت ایران و حفظ تمامیت ارضی و سیاسی آن داشته که لازم است در ابعاد مختلف به آن بپردازیم. در این راستا ابتدا به سراغ آثار باستانی و فرهنگی آذربایجان و حوادث مهم اساطیری و تاریخی که در این مکان رخ داده می‌رویم و در ادامه،‌ مقوله‌های دیگر را مورد بررسی و کندوکاو قرار خواهیم داد: ۱ـ آثار باستانی و تاریخی آذربایجان‌: نمادهای ایرانیت […]

      مقدمه: آذربایجان‌ آن چنان نقش ممتاز و ارزشمندی در تمامی طول تاریخ ایران در ابعاد مختلف نظامی و سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و هنری در سرنوشت ایران و حفظ تمامیت ارضی و سیاسی آن داشته که لازم است در ابعاد مختلف به آن بپردازیم. در این راستا ابتدا به سراغ آثار باستانی و فرهنگی آذربایجان و حوادث مهم اساطیری و تاریخی که در این مکان رخ داده می‌رویم و در ادامه،‌ مقوله‌های دیگر را مورد بررسی و کندوکاو قرار خواهیم داد: ۱ـ آثار باستانی و تاریخی آذربایجان‌: نمادهای ایرانیت […]

  • جشن مهرگان
    استاد عبدالعلی ادیب برومند
    چهارشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۳
      مهربان شو که مهرگان آمد مهرگان شاد و مهربان آمد شادمان باش و مهربانی کن شادی و مهر توامان آمد مهرگان جشن شادمانی‌هاست شاد از آن باغ و بوستان آمد بار دیگر به شیوه‌ای دلخواه باغ و گلزار،دلستان آمد جشن فرخنده نیاکان است زین سبب راحت روان آمد یادگاری است از قوی دستان که خوش از عهد باستان آمد گل که پژمرد از حرارت تیر از نسیم خزان جوان آمد سوی جالیز بین که میوه و گل در طراوت چه همعنان آمد اعتدال هوا به رقص آورد سرو را […]

      مهربان شو که مهرگان آمد مهرگان شاد و مهربان آمد شادمان باش و مهربانی کن شادی و مهر توامان آمد مهرگان جشن شادمانی‌هاست شاد از آن باغ و بوستان آمد بار دیگر به شیوه‌ای دلخواه باغ و گلزار،دلستان آمد جشن فرخنده نیاکان است زین سبب راحت روان آمد یادگاری است از قوی دستان که خوش از عهد باستان آمد گل که پژمرد از حرارت تیر از نسیم خزان جوان آمد سوی جالیز بین که میوه و گل در طراوت چه همعنان آمد اعتدال هوا به رقص آورد سرو را […]

  • تنها تو
    چهارشنبه ۹ مهر ۱۳۹۳
    خواجه عبدالله انصاری: الهی، خواندی، تأخیر کردم؛ فرمودی، تقصیر کردم. گفتی کریمم، امید بدان تمام است. تا کرم تو در میان است، ناامیدی حرام است. نسخه مناسب چاپ

  • ایرانیان از نگاه بیگانگان
    چهارشنبه ۹ مهر ۱۳۹۳
    نجات جهان به گذشته نگاه کن، ایران باستان می‌‏تواند ما را نجات دهد: این مردم شایسته توجه، با مردانگى خود، تشریفات خود، کاردانى خود، هیجان خود، تازگى و ابتکار خود، نیروى زندگى خود، گرمى خود، تقواى عالى خود.‏ پروفسور پوپ نور ایران در صورتى که چین و هند متوقف می‌‏مانند، ایران مورد پیشرفتها و انقلابهایى بود که تنها یک وضع تاریخى را ظاهر می‌‏سازد. در ایران براى نخستین بار نورى ظاهر می‌‏شود که خوش می‌‏درخشد و آنچه در اطراف است، روشن می‌‏کند. نور زرتشت به جهان شعور و روان تعلق […]

Page 1 of 1112345...Last »