آغاز تحریم های آمریکا؛کدام کشورها کنار ایران ماندند؟
آیابرنامه تحریمی ترامپ شکست می خورد؟
بخش دوم و پایانی
 

«جیمز کلپر» مدیر سابق سازمان اطلاعات ملی و «توماس پیکرینگ» سفیر سابق آمریکا در سازمان ملل، به این سوال پاسخ می دهد و می گوید: اعمال فشار چندجانبه سیاسی، اقتصادی و دیپلماتیک بدون همراهی شرکای مختلف، آمریکا را به نتایجی که در رابطه با ایران به دنبال آن است، نخواهد رساند. کلپر و پیکرینگ طی مقاله مشترک منتشر شده در نشریه نشنال اینترست نوشتند: جمله «سپس هیچ کس نبود»، به یاد ماندنی ترین معمای مهمانی بود که در آن هر یک از مهمانان به دست یکی کشته شده بود. سیاست دونالد ترامپ در قبال ایران نتیجه ای تقریبا مشابه دارد و شرکای آمریکا را که حامی سردمداری مهار ایران از سوی واشنگتن بودند، یکی پس از دیگری از بین برد.ده‌ها کشوری که در طول سردمداری چند دهه‌ای آمریکا در ایجاد مانع بر سر راه توانمندی هسته‌ای ایران با دقت فعالیت کردند، الان دیگر راه خود را در پیش گرفته اند. عربستان یکی از سه متحد باقی مانده آمریکا به بازیگری محوری در راهبرد آمریکا در سراسر منطقه خاورمیانه تبدیل شده اما قتل ‘جمال خاشقچی’ و سایر مسایل، ممکن است عربستان را از ادامه ایفای این نقش بازدارد.کاهش حمایت بین المللی، دولت ترامپ را بطور خطرناکی در انزوا قرار داده است. ‘نخست آمریکا’ نباید به معنای تنهایی آمریکا باشد. آمریکا در معرض از دست دادن همکاری تاریخی و متحدان ثابت شده در زمینه پیگیری منافع امنیت ملی آمریکا در سراسر جهان است.این سوال که چه کسی باعث این کار است، یک راز نیست. خروج دولت ترامپ از توافقنامه هسته‌ای ایران باعث خاتمه حمایت از سیاست آمریکا شد. توافقنامه هسته‌ای حاصل مذاکره شش قدرت جهانی و اتحادیه اروپا و مورد تایید کامل شورای امنیت سازمان ملل و اعضای این سازمان بود.بسیاری از متحدان اروپایی ما نگرانی‌های مشترکی درباره فعالیت‌های منطقه‌ای ایران دارند اما، با ازسرگیری تحریم‌های ثانویه آمریکا علیه خود به شدت مخالفند. آنها تحریم‌های جدید آمریکا را به عنوان نقض توافقنامه هسته ای و قطعنامه‌های شورای امنیت و تضعیف کننده تلاش‌ها برای تحت تاثیر قرار دادن رفتار ایران محسوب می کنند. تحریم‌های جدید و تحریم‌های ۵ نوامبر، صرفا موجب تضعیف علاقه اروپا به همکاری در زمینه مهار ایران می شود.علاوه بر این، مخالفت فزاینده اروپا و آسیا با جاه طلبی آمریکا موجب دامن زدن به نگرانی‌های ریشه ای درباره نقش برتر خزانه داری و قدرت دلار در سیستم اقتصادی جهان می‌شود. متحدان اروپایی ما برای اولین بار در تلاشند تا خزانه داری، تحریم‌ها و دلار آمریکا را دور بزنند.باید توجه داشت که روسیه، چین و سایر کشورهای آسیایی از مشاهده اختلاف در ائتلاف غرب و از بین رفتن سردمداری آمریکا خوشحالند.

دولت ترامپ بدون حمایت بین‌المللی از راهبردش در قبال ایران، از همکاری و مشارکت سیاسی و دیپلماتیکی محروم می شود که برای دستیابی به اهدافش در خاورمیانه به آن نیاز دارد. با توجه به ضربه شدید وارده به ولیعهد عربستان که ترامپ برای اجرای راهبرد ناقص خود به او تکیه کرده بود، ضرورت بازگشت به ائتلاف واقعی چندجانبه دو چندان می شود.آمریکا تنها با جلب شراکت‌های جامع مبتنی بر دیپلماسی قدرتمند و خویشتندار می‌تواند به اهداف خود در رابطه با ایران برسد.در همین رابطه معاون وزیر خارجه انگلیس در گفتگو با ایرنا می گوید: برجام نشان داد وقتی پای منافع مشترک در میان باشد، توافق امکان‌پذیر است.معاون امور خاورمیانه وزیر خارجه انگلیس ضمن اشاره به مخالفت لندن با بازگشت تحریم‌های ضد ایرانی آمریکا، گفت: تحریم ایران شیوه مؤثری نیست و برجام نشان داد وقتی پای منافع مشترک در میان باشد، توافق به رغم وجود اختلافات امکان‌پذیر است و اینکه انگلیس و واشنگتن بر سر ایران با یکدیگر اختلاف ‌نظر دارند. وی افزود: ما مواضع آمریکا را درک می‌کنیم و دلایلی را که به خاطر آن از برجام خارج‌ شده‌، می‌فهمیم؛ اما فکر می‌کنیم که نوع برخورد با آن نگرانی‌ها شیوه مؤثری نیست و شرکا در خصوص این مسأله با آمریکا رایزنی می‌کنند.برت گفت که آمریکا بخوبی از آنچه اعضای برجام در زمینه ساز وکار ویژه مالی برای تسهیل مراودات پولی با ایران در حال انجام هستند، آگاه است.وی اضافه کرد: آمریکایی‌ها با اعمال مجدد تحریم‌ها علیه ایران کار خودشان را کرده‌اند و اعضای برجام نیز برای اینکه ایران از مزایای اقتصادی این توافق بهره‌مند شود، کار خودشان را می‌کنند.

«دونالد ترامپ» رئیس‌جمهوری آمریکا ۱۸ اردیبهشت‌ماه گذشته از برجام خارج شد؛ اقدامی که محکومیت شدید دیگر کشورهای امضاکننده این توافق یعنی انگلیس، فرانسه، آلمان، چین و روسیه را به همراه داشت.این کشورها تأکید کرده‌اند که به برجام پایبند می‌مانند و از تجارت شرکت‌هایشان با ایران حمایت می‌کنند.سخنگوی دفتر نخست‌وزیری انگلیس ضمن ابراز تأسف از بازگشت تحریم‌های آمریکا علیه ایران، گفت که این کشور به ‌طور کامل از گسترش همکاری‌های تجاری با ایران حمایت می‌کند.وی افزود: تا زمانی که ایران به تعهداتش در قالب برجام پایبند باشد و فعالیت‌های هسته‌ای‌اش را محدود کند، موضع لندن تغییر نخواهد کرد و ما هم [به برجام] متعهد می‌مانیم .الیستر برت در ادامه این گفتگو که در ساختمان وزارت خارجه انگلیس برگزار شد، درباره سطح روابط میان دو کشور، تعلیق پروازهای بریتیش ایرویز و همکاری انگلیس در طرح بازسازی رآکتور آب‌سنگین اراک توضیحاتی را ارائه داد که در ذیل، متن کامل مصاحبه را می‌خوانید.

- شما تاکنون چند بار به ایران سفرکرده‌اید. برآورد شما از روابط جاری ایران و انگلیس در شرایط کنونی چیست؟

* فکر می‌کنم روابط ما بسیار سازنده است؛ این مسأله به انگلیس این توانایی را می‌دهد که در خصوص منافع دوجانبه گفت وگو کند. این رابطه‌ای است که می‌توان در آن به توافق‌هایی دست ‌یافت و به سمت جلو حرکت کرد. به همین ترتیب با گفت وگو در مورد موضوعاتی که تفاهم مشترک نداریم می‌توانیم مشکلات مان را حل کنیم .به نظر من رابطه دولت‌ها حیاتی است؛ بدین شکل همیشه فرصتی برای گفت وگو باقی است. مشکل وقتی پیش می‌آید که شما نتوانید گفت وگو کنید اما زمانی که گفتگو می‌کنید، فرصت‌های فراوانی امکان پیدا می‌کنند. در این میان، روابط [مقام‌ها با یکدیگر] می‌توانند فردی باشند؛ مثلاً وزیر خارجه ما می‌تواند با آقای ظریف ارتباط داشته باشد و به همین ترتیب من می‌توانم با همتای خودم آقای عباس عراقچی ارتباط داشته باشم و این می‌تواند به گفت وگو در مواردی که علاقه داریم کمک کند. هنگامی‌که به‌ کل منطقه و از منظر ژئوپلیتیک نگاه می‌کنیم، از بابت تهدیدها و فشارها، مشاهده می‌کنیم آنچه منافع دولت انگلیس و ایران را تأمین می‌کند، اشتراک‌هایی دارند و از این بابت، گفت وگوها، ابزاری خوب و سازنده به شمار می‌روند.

- با وجود خروج آمریکا، انگلیس نقش مثبتی در حفظ برجام داشته است. مایلم نظر شمارا در مورد تأثیر رفتار آمریکا با انگلیس و سایر امضاکنندگان برجام را بدانم.

* همه اعضای برجام ، دنیا را لزوماً به شکل مشابهی نمی‌بینند. چین و روسیه اختلاف‌ نظرهای عمده با آمریکا دارند؛ اروپا اختلاف کمتری با آمریکا داشته و ایالات متحده شریک مهمی برای اروپا باقی می‌ماند .اما آنچه برجام به ما نشان داد، این است که وقتی پای منافع مشترک در میان باشد – اینجا منافع مشترک یعنی گسترش تسلیحات اتمی در منطقه خطرات جدی در بر دارد- همکاری با آن‌هایی که می‌خواهند رفتارشان را به‌گونه‌ای تعدیل دهند که در چارچوب پیمان منع اشاعه تسلیحات هسته‌ای قرار گیرد، توافق به رغم وجود اختلافات امکان‌پذیر است.در زمان حاضر، تصمیم آمریکا به ادامه تحریم‌های ایران وضعی ایجاد کرده که سایر شرکا با آن موافق نیستند. ما بر این عقیده ایم که با توجه به اینکه ایران و سایر شرکا، برجام را امضا کرده‌اند؛ ضروری است که این توافق را حفظ کنیم. ما با آمریکا اختلاف داریم اما این‌ یک اختلاف باز است. یعنی اینکه رابطه ما را خراب نمی‌کند. ما مواضع آمریکا را درک می‌کنیم و دلایلی که به خاطر آن از برجام خارج‌ شده‌اند را می‌فهمیم، اما فکر می‌کنیم که نوع برخورد با آن نگرانی‌ها شیوه مؤثری نیست و شرکا در خصوص این مسأله با آمریکا رایزنی خواهند کرد.اما آنچه مهم است اینکه باید برجام را حفظ کنیم و این توافق یک بده بستان است.

- مایلم در اینجا توجه شما را به قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت جلب کنم که اجرای برجام را تضمین می‌کند. حال که طبق این قطعنامه ایران حق رهایی از تحریم‌ها را پیداکرده است؛ دولت انگلیس (به‌عنوان امضاکننده برجام و عضو دائم شورای امنیت) چه تضمینی می‌تواند به ایران بدهد که از لغو تحریم‌ها سود ببرد؟

* ما با سایر شرکای برجام گفت وگو کرده‌ایم تا راهی برای امکانات مالی و تسهیل فعالیت‌های بانکی پیدا کنیم. به نظرم ما با ایران در مورد علاقه خودمان به این کار، رو راست بوده‌ایم. البته کار آسانی نیست و مستلزم فعالیت‌های فنی بسیار است به همین خاطر متخصصان امور مالی تلاش می‌کنند تا ساز وکاری قابل‌ اعتمادی را ایجاد کنند.ما همچنین با قانون مسدودسازی اتحادیه اروپا که به شرکت‌های اروپایی امکان می‌دهد بدون محدود شدن توسط عناصر مربوط به تحریم‌های ایران تجارت کنند، همکاری کرده‌ایم. باید اضافه کنم که همچنان اهمیت دارد در حالی‌که ما روی این موضوع فعالیت می‌کنیم، ایران نیز به پایبندی خود به تعهداتش ادامه دهد. اینکه تاکنون سازمان انرژی اتمی توانسته ۱۲ بار پایبندی ایران را تأیید کند، بسیار حائز اهمیت است. ما ایران را تشویق می‌کنیم به این کار ادامه دهد. وقتی ما روی برداشته شدن تحریم‌ها کار می‌کنیم بسیار اهمیت دارد که طرف مقابل هم به تعهداتش عمل کند. این به اروپایی‌ها و سایر طرف‌های برجام کمک می‌کند که تعهدات خودشان را جامه عمل بپوشانند.

- همان‌طور که اشاره داشتید آمریکا شریک بسیار نزدیکی برای انگلیس است. مواضع سایر امضاکنندگان با اهداف آمریکا مبنی بر تحمیل فشار اقتصادی به ایران در تضاد است. آیا انگلیس آمادگی دارد که مقررات مسدودسازی را در حمایت از شرکت‌های انگلیسی و علیه شرکت‌های آمریکایی اجرا کند؟

* من تصور نمی‌کنم مقررات مسدودسازی یک نوع مقررات تهاجمی باشد و مثلاً برای هدف قرار دادن شرکت‌های آمریکایی بکار گرفته شود. همان‌طور که گفتم در مورد تحریم‌ها با آمریکا موافق نیستیم. اما دیدگاه آن‌ها برای تغییر روابط در منطقه خاورمیانه را درک می‌کنیم. برخی از این تغییرات شامل این است که ایران نگرانی‌هایی را که قبلاً درباره برنامه موشک‌های بالستیک و اقدام در سایر کشورها مطرح‌شده را درک کند.ما امیدوار بودیم و هنوز هستیم که برجام بتواند زمینه‌ای برای گفت وگو در مورد این مسائل فراهم کند؛ به ‌طوری ‌که نگرانی‌های مشروع ایران در منطقه نیز در نظر گرفته شود و سایر موارد نگرانی ما، یعنی جاهایی که رفتار ایران از خطوط قرمز توافق‌های بین‌المللی خارج‌شده و موجب مشکلاتی شده است، مورد گفت وگو قرار گیرد. اما جنبه‌های اقتصادی برجام برای انگلیس مهم است و ما مایل هستیم که تا جایی که می‌توانیم برای پیشبرد تعدیل تحریم‌ها و تجارت به‌عنوان بخشی از روند ادامه گفت وگو با ایران ادامه دهیم.

- یکی از فعالیت‌هایی که مورد بحث قرار گرفته، ساز وکار ویژه مالی اروپاست. آیا شما شاهد نشانه‌ یا گفت وگویی از سمت آمریکا بوده‌اید که نشان‌دهنده نارضایتی آمریکا از این کار باشد؟

* آمریکا به خوبی از آنچه شرکا در زمینه ساز وکار ویژه مالی – وسیله‌ای برای انعطاف‌پذیری مراودات پولی– در حال انجام هستند آگاه است. ما در این زمینه آمریکا را آگاه کرده‌ایم؛ اما آن‌ها کار خودشان را کرده‌اند و ما نیز کار خودمان را می‌کنیم.

- نگرانی‌هایی در مورد اینکه کدام کشور اروپایی باید نقش میزبان این ساز وکار را بازی کند وجود دارد. آیا انگلیس علاقه دارد که میزبان این عملیات باشد؟

* می‌دانم این گفت وگوها در جریان است و هنوز مطلع نشده‌ام که کدام کشور در این گفت وگوها به‌عنوان میزبان معرفی‌شده است. خبر جدید از این موضوع ندارم .

– پس از خروج آمریکا از برجام، انگلیس جای این کشور را در طرح بازسازی رآکتور آب‌سنگین اراک گرفته است. چه مقدار پیشرفت در این زمینه صورت گرفته است؟

* این را ما به‌عنوان یک پیشرفت مثبت در برجام می‌بینیم. تغییر کارکرد رآکتور آب‌سنگین اراک و صادر شدن اورانیوم، قدم‌های عملی بود که ما توانستیم به دیگران به‌عنوان شاهدی به‌عنوان موفقیت برجام نشان دهیم. سرپرستی طرح بازسازی رآکتور آب‌سنگین اراک در توافق برجام بسیار مهم است و انگلیس علاقه داشت که در این عرصه قدم بگذارد.آنچه می‌خواهم تأکید کنم این است که پایبندی ایران به تعهداتش در برجام بسیار مهم است و به ما این امکان را می‌دهد که روی جنبه‌های دیگر برجام کارکنیم.اما باید توجه کرد که برجام خودش هدف نبود، بلکه وسیله‌ای بود برای اعتماد ایجاد کردن و اینکه بتوانیم روی سایر موضوعات منطقه گفت وگو کنیم.ما همگی آگاه هستیم که منطقه درگیر انواع منازعات و درگیری‌هاست. انگلیس علاقه دارد که سطح این تنش‌ها را تا جایی که امکان دارد کاهش دهد .اینجا همه بازیگران باید مسئولیت بپذیرند و ایران می‌تواند قدم‌های بزرگی بردارد. ما در گفت وگوهایمان و در مواردی که فکر می‌کنیم بعد از موفقیت چیزی مانند برجام قابل ‌اجراست مشتاق و صریح بوده‌ایم. از طریق نمایش این تغییرات و مواردی مانند بازسازی رآکتور آب‌سنگین اراک، می‌توانیم شواهدی ارائه دهیم که این‌یک پیشرفت است. اما این پیشرفت‌ها همیشه باید با مسئولیت‌پذیری ایران همراه باشد و ایران باید تشریک ‌مساعی کند.

– چندی پیش هواپیمایی «بریتیش ایرویز»، حتی قبل از اجرا شدن تحریم‌های آمریکا ایران را ترک کرد. آیا هیچ فعالیتی از سوی دولت انگلیس برای فشار به آن‌ها برای بازگشت به ایران وجود دارد؟

* متأسفم از این بابت. موضوع فشار آوردن مطرح نیست. دولت انگلیس این‌گونه رفتار نمی‌کند چرا که موضوع، یک تصمیم تجاری است.ما خیلی مایل هستیم که این شرکت به ایران برگردد اما این تصمیم بایستی فایده تجاری داشته باشد. دولت انگلیس رابطه‌ای با بریتیش ایرویز ندارد. در واقع اسمش بریتیش ایرویز است اما متعلق به دولت نیست و در آن نقشی ندارد و باید تصمیمات خودش را بگیرد.ما البته در سطوح بالا تأسف خود را در مورد تصمیم بر تعلیق پروازهایش اعلام کردیم و ترجیح می‌دادیم این کار را نکنند. اما این مساله برای آن‌ها یک تصمیم تجاری است و ما امیدواریم زمانی برسد که ترافیک تجاری بین ایران و همسایگانش و ایران و انگلیس به حدی برسد که مورد علاقه بریتیش ایرویز باشد. ما همیشه آن‌ها را تشویق می‌کنیم که این کار را بکنند.

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، تا کنون واکنش‌ها علیه اقدام یک جانبه آمریکا علیه کشورمان در سطح جهانی بسیار منفی بوده است، مقامات اروپا و حتی آسیا از تبعات تحریم‌های تازه نگرانند چراکه معقتدند امنیت منطقه مورد تهدید جدی واقع خواهد شد. به طور کلی عمده کارشناسان معتقدند که اقدام تازه آمریکا راه به جایی نخواهد برد و با شکست سنگینی مواجه می شود.

Email this page

نسخه مناسب چاپ