تشدید مسابقه تسلیحاتی با خروج ترامپ از پیمان موشکی
 

تحلیلگران مسائل بین الملل اعتقاد دارند خروج ایالات متحده از معاهده مهم موشکی با روسیه، ضمن گسترده تر ساختن دامنه تقابل میان دو کشور، مسابقه تسلیحاتی خطرناکی را میان کشورهای جهان در زمینه دستیابی به تسلیحات موشکی نوین به راه می اندازد.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا ، «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا در ادامه اقدامات عجیب خود به تازگی اعلام کرد از معاهده موشکی میان مسکو و واشنگتن که در سال ۱۹۸۷ به امضا رسید و دو کشور را از تولید و آزمایش موشک‌های هسته ای کوتاه و میان برد منع می کرد، خارج می‌شود. کاخ سفید سال‌ها است که روسیه متهم می سازد این معاهده را نقض می‌کند. اوج تنش در سال ۲۰۱۴ به وقوع پیوست که واشنگتن به صورت رسمی و آشکار به انتقاد از روسیه پرداخت و مدعی شد مسکو به تولید این نوع موشک‌ها فراتر از توافق دو طرفه می پردازد. در آن زمان «باراک اوباما» رئیس جمهوری وقت آمریکا به اصرار کشورهای اروپایی در این توافق باقی ماند.

پیمان منع موشک‌‌های هسته‌ ای میان برد(INF)، میان «رونالد ریگان» رئیس‌ جمهوری پیشین ایالات متحده و «میخائیل گورباچف» رهبر سابق اتحاد جماهیر شوروی امضا و اجرایی شد و هدف آن نیز جلوگیری کردن از تولید و آزمایش موشک‌های هسته ای و کروز با برد ۵۰۰ تا ۵۵۰۰ کیلومتر بود. همچنین در این توافق رهبران دو کشور توافق کرده بودند که حدود ۲۷۰۰ موشک میان برد و کوتاه برد خود را از بین ببرند .ترامپ اما اکنون در جمع خبرنگاران در نوادا گفته است که آمریکا تسلیحات خود را گسترش می دهد و با خروج خود از این پیمان، به آن پایان می بخشد.

واکنش‌ها به تصمیم تازه ترامپ

رئیس جمهوری آمریکا اعلام داشت روسیه سال‌ها است که این پیمان را نقض می کند و وی دیگر اجازه چنین کاری را به مسکو نمی دهد. وی تاکید کرد: آمریکا هم باید این تسلیحات را تولید کند مگر اینکه دیگر کشورها و از جمله روسیه و چین به صورت واقعی تولید این موشک‌ها را متوقف کنند. ترامپ در حالی این ادعا را مطرح می کند که روسیه بارها اتهام‌های کاخ سفید را رد کرده است و این بار نیز اقدام ترامپ را برای اهدافی دیگر و بدون ارائه سند در مورد نقض معاهده از سوی مسکو ارزیابی می کند. خبرگزاری روسی «ریانوستی» هم به نقل از منابع خود در وزارت امور خارجه این کشور گزارش داد: تلاش جدید آمریکا در راستای تبدیل این کشور به تنها ابرقدرت جهان صورت می گیرد. مهمترین انگیزه واشنگتن در طرح این موضوع، آرزوی دستیابی به جهانی تک قطبی است. روزنامه «گاردین» نیز در تحلیل خود از این اقدام رئیس جمهوری آمریکا هشدار داد که خروج ترامپ از پیمان فوق بحث بر سر کنترل تسلیحات در جهان را با بحران جدی روبرو خواهد کرد. بر اساس این تحلیل، «جان بولتون» سومین مشاور امنیتی ترامپ از جمله افرادی است که به شدت مخالف معاهده‌های کنترل تسلیحاتی است و از عوامل مهم در خروج ایالات متحده از این پیمان به شمار می رود. بولتون همچنین از جمله مخالفان سرسخت معاهده «استارت جدید» بوده است که در سال ۲۰۱۰ میان آمریکا و روسیه امضا شد. به اعتقاد تحلیلگران در سال ۲۰۲۱ این پیمان راهبردی به پایان می رسد و در آن زمان نیز ممکن است آمریکا محدودیت‌های بیشتری را از سر راه خود در زمینه گسترش زرادخانه هسته ای جهان بردارد. با این حال «جفری لوئیس» مدیر موسسه برنامه عدم اشاعه ای در موسسه مطالعات بین المللی مونتری عنوان داشت خروج واشنگتن از توافق یک اشتباه بزرگ است. اگرچه این احتمال وجود دارد که روسیه توافق را نقض می کند اما اکنون همه ترامپ را سرزنش می کنند.

«الکساندر بل» مقام ارشد پیشین وزارت امور خارجه و مدیر کنونی مرکز کنترل تسلیحات نیز بر این باور است «هنگامی که مشکلات بزرگ تر می شوند تلاش‌ها برای حل کردن آن شدت می‌یابد. نکته شگفت آور این است که رئیس جمهوری آمریکا که خود را یک معامله کننده قهار می داند نتوانسته است میراث ریگان را حفظ کند. وی هیچ اقدامی را در زمینه رابطه خود با پوتین انجام نداد. حال چه دلیلی دارد که رهبران کره شمالی به امضای توافق با دونالد ترامپ و جان بولتون اعتماد داشته باشند.

راه اندازی مسابقه تسلیحات هسته‌ای جدید

اعلام تصمیم تازه ترامپ خشم گروه‌های ضداشاعه هسته ای را هم برانگیخت. بسیار از تحلیل‌ها از گسترش دامنه تهدیدها در جهان و دامن زده شدن به مسابقه تسلیحات نوین هسته ای در سایه خروج رئیس جمهوری آمریکا از این توافق خبر می دهند. روزنامه «یو.اس٫ای تودی» نوشت گروه مخالف نسلیحات هسته ای «ایکان» (ICAN) که در سال ۲۰۱۷ برنده جایزه صلح نوبل هم شده بود به این اقدام واکنش تندی نشان داد و توجه جهانیان را به فجایع انسانی که سلاح‌های هسته ای می توانند ایجاد کنند، جلب کرد. «به آتریس فین» مدیر این موسسه در بیانیه‌ای آورده است: اعلام خروج از معاهدهINF نشان داد ترامپ نابودگری است که هیچ توانی برای ایجاد امنیت واقعی ندارد. وی در عوض با ضربه زدن به این پیمان، ایالات متحده را در مسیرِ یک تریلیون دلاریِ مسابقه تسلیحاتی جدید قرار داد. با اینکه ایالات متحده بخشی از اهداف خود از اتخاذ این تصمیم را مقابله با سیاست‌های موشکی پکن عنوان کرده است اما کارشناسان بر این باروند که جهان همه مسئولیت چنین اقدامی را برعهده کاخ سفید خواهد دید. اندیشکده «بروکینگز» نیز اقدام ترامپ را اشتباهی محض ارزیابی کرد که از همه جنبه‌ها به ضرر ایالات متحده خواهد بود زیرا ایالات متحده مقصر پیامدهای تصمیم مهم خود شناخته می شود.در همین چارچوب اکنون ایالات متحده به علت از بین بردن پیمان موشکی مورد شماتت قرار می گیرد زیرا مسکو بارها ادعاهای واشنگتن را تکذیب کرده است. اسناد مورد اشاره کاخ سفید در زمینه نقض‌های کرملین هم به شدت محرمانه و غیر قابل انتشار اعلام شده اند. از طرف دیگر روسیه دیگر هیچ محدودیتی در مقابل خود نمی بیند. حال مسکو می تواند از بسیاری از توافق‌های موشکی دوطرفه دیگر هم خارج شود. بنا بر تحلیل این اندیشکده اقدام ترامپ موجب نارضایی بیشتر اروپا از آمریکا نیز می شود زیرا تهدیدها علیه قاره سبز را افزایش می دهد. بروکینگز این پرسش را مطرح می سازد حال حتی اگر پنتاگون با خروج از معاهده، موشک‌های جدیدی بسازد محل استقرار آن‌ها کجا می تواند باشد؟ به طور قطع خاک اروپا یکی از مهمترین گزینه‌ها برای مقابله با توانایی نظامی مسکو است. بنابراین چنین اقدام دامنه تقابل مسکو واشنگتن را گسترده تر می کند و اروپا را نیز به اندیشیدن چاره‌ای برای مقابله با آن ناچار می سازد.

نگاه رسانه‌های عربی به آینده روابط مسکو و واشنگتن

جان بولتون مشاور امنیت ملی رئیس جمهوری آمریکا در حالی به مسکو سفر کرد که تهدید ترامپ به خروج از معاهده موشکی با روسیه، تنش تازه ای میان این دو کشور را به دنبال داشته است.

«جان بولتون» مشاور امنیت ملی «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا روز ۳۰ مهرماه در سفر خود به مسکو با «نیکلای پاتروشف» دبیر شورای امنیت و «سرگئی لاوروف» وزیر امور خارجه روسیه دیدار و گفت وگو کرد. مشاور امنیت ملی ترامپ هدف از سفرخود به روسیه را ادامه مذاکرات درباره روابط آمریکا و روسیه معرفی کرده بود. بولتون در حالی قرار است روز دوشنبه سفر رسمی خود به مسکو را آغاز کند که روابط روسیه و آمریکا از سال ۲۰۱۴ میلادی به دلیل گسترش نفوذ نظامی سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) به سوی روسیه در شرق اروپا و دریای بالتیک، اختلاف درباره اوکراین و الحاق شبه جزیره کریمه به روسیه و اختلاف نظر مسکو و واشنگتن درباره سوریه تیره تر از گذشته شده است و تعداد تحریم‌های ضد روسی آمریکا همواره در حال افزایش است .پیش بینی می شود این روند با توجه به اختلافات جدی روسیه با آمریکا درباره توافق هسته ای با ایران، حضور ایران در سوریه، تحریم نفتی ایران، و نحوه مواجهه با بحران کره و تهدید ترامپ به خروج از پیمان نابودی موشک‌های دارای برد کوتاه و متوسط با روسیه و متهم کردن مسکو به نقض این توافق دوجانبه همچنان تداوم داشته باشد. روزنامه «الاخبار» لبنان در این زمینه نوشت: آمریکا به روسیه به عنوان یک عامل نگران کننده و یک تهدید نظامی به شمار می آورد. واشنگتن نمی‌خواهد که مسکو به پیشرفت‌های خود ادامه دهد و در میان قدرت‌های جهانی جایگاه مناسبی داشته باشد. این روزنامه افزود: واشنگتن برای رویارویی با مسکو شیوه‌های گسترده ای را به کار گرفته است که گسترش ناتو در مرزهای روسیه، لغو منطقه حائل میان روسیه و اتحادیه اروپا، تشکیل ائتلافی از بیشتر کشورهای اتحاد شوروی سابق و تسلیح این کشورها و ادامه تحریم‌های ضد روسی از این مسائل است که واشنگتن از طریق آن می خواهد از قدرت و نفوذ سیاسی روسیه بکاهد. دولت آمریکا می خواهد با گسترش نفوذ خود در شرق اروپا هیچ مجال سیاسی، دینی، نظامی و اقتصادی را برای مانور روسیه باقی نگذارد و آمریکا از این راه به یک نبرد ژئواستراتژیک علیه روسیه وارد شده است.به نوشته روزنامه «الشرق الاوسط»، «دیمتری پسکوف» سخنگوی کرملین با اشاره به دیدار بولتون با نیکلای پاتروشف دبیر شورای امنیت ملی و یوری اوشاکوف معاون امور سیاست خارجی رئیس جمهوری روسیه گفته است هنوز شرایط برای آغاز گفت وگو با هدف سامان دادن مقدمات دیدار دوباره پوتین و ترامپ مهیا نیست. مسکو برای گفت وگو آماده است. اما همه تلاش با سنگ اندازی‌های آمریکا و حمله‌های فزاینده این کشور علیه روسیه روبرو می شود. روزنامه الشرق الاوسط افزود: اگرچه بولتون هدف از سفر خود را ادامه مذاکره که رئسیان جمهوری دو کشور در هلسینکی اعلام کرده است، اما موضع‌گیری مقام‌های آمریکا درباره سرنوشت معاهده سلاح‌های میان برد که در پایان دوران شوروی سابق میان دو کشور منعقد شده بار دیگر بر دامنه تنش میان مسکو و واشنگتن افزوده است. گزارش رسانه‌ها نشان از این دارد که بولتون با عقب نشینی آمریکا از این معاهده موضع سرنوشت سازی را علیه روسیه در پیش خواهد گرفت. با این وجود ناظران روسیه معتقدند که مسکو با این مقام آمریکایی مذاکرات پیچیده ای داشته است. زیرا روسیه و آمریکا تنها از طریق مشاوران شورای امنیت ملی دو کشور در ارتباط هستند و مسکو برای حفظ این ارتباط تلاش می کند و این در شرایطی است که رسانه‌ها و مراکز تصمیم گیری روسیه به بولتون به عنوان جنگ طلب نگاه می کنند.

تارنمای شبکه خبری «العربیه» عربستان نیز نوشت: در شرایطی که بولتون به مسکو رفته است ترامپ لحن خود علیه روسیه را تندتر و تهدید کرد که واشنگتن از معاهده سلاح هسته ای که در دوران جنگ سرد با مسکو منعقد کرده است، عقب نشینی می کند. او مسکو را متهم به نادیده گرفتن معاهده سلاح هسته ای میان برد کرد. وزارت امور خارجه روسیه هم در واکنش به این موضوع گفت انگیزه اصلی ترامپ آن است که او رویای جهان تک قطبی را در سر دارد و این موضع رئیس جمهوری آمریکا در چارچوب رویکرد واشنگتن در عقب نشینی از توافق‌های بین المللی قرار می گیرد .

به نوشته روزنامه «رای الیوم» به نقل از «گاردین»، بولتون، رئیس جمهوری آمریکا را زیر فشار قرار داده است تا از معاهده سلاح‌های هسته ای میان برد عقب نشینی کند. او همچنین در مسیر مذاکره درباره معاهده« New Start» بر سر محدودکردن استقرار سلاح‌های هسته‌ای استراتژیک سنگ اندازی می‌کند. این در شرایطی است که روسیه خواهان تمدید این قرار داد است که مهلت آن در سال ۲۰۲۱ میلادی به پایان خواهد رسید. به نوشته صفحه عربی شبکه خبری «اسپوتنیک» روسیه، روابط روسیه با آمریکا و کشورهای غربی از زمان پایان جنگ سرد و فروپاشی اتحاد شوروی در سخت‌ترین مراحل خود به سر می‌برد. شبکه خبری اسپوتنیک افزود: «اندریه اونتیکوف» کارشناس مسائل خاورمیانه گفت آمریکا اکنون به زمان انتخابات میان دوره ای نزدیک می شود. متاسفانه روسیه به بخشی از تنش میان جریان‌های آمریکا و کسانی که خواهان ترمیم روابط با این کشور هستند تبدیل شده است. هر کسی که خواهان برقراری روابط با مسکو است با فشار سیاسی روبرو است و احتمال دارد در انتخابات شکست خورد.

«اسپوتنیک» اضافه کرد: طرف آمریکایی به درخواست روسیه برای تصحیح روابط دوجانبه پاسخ مثبتی نخواهد داد و ترامپ هم در این زمینه با فشارها و انتقادها روبرو خواهد شد. موانع دیگری نیز در این زمینه وجود دارد و آن این است که آمریکا دولت نهاد است و هر نهادی درباره این موضوع نظر و دیدگاه خود را دارد. برخی از نهادهای این کشور در عرصه سیاست داخلی وخارجی دارای نفوذ گسترده ای هستند. ترامپ اسیری در دست احزاب آمریکا و سیاستمداران این کشور هستند و هر گاه تلاشی برای بهبودی روابط دو کشور یا حتی امضای یک توافق صورت می گیرد این نهادها و اشخاص وارد و سنگ‌اندازی می کنند.

Email this page

نسخه مناسب چاپ