دفاع ترامپ از بن سلمان؛ علل و پیامدها
 

در حالی که تمامی شواهد نشان می‌دهد که ولیعهد عربستان در قتل بی‌رحمانه روزنامه‌نگار مخالف، جمال خاشقجی نقش داشته است، کار دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا در رد این مساله دشوارتر می‌شود. به گزارش ایسنا، روزنامه نیوریوک‌تایمز در گزارشی نوشته است: ترامپ که یکبار رهبران سعودی را به خاطر “بدترین سرپوش گذاشتن در تاریخ لاپوشانی‌ها” مورد انتقاد قرار داده بود، از عربستان سعودی در چند روز اخیر به عنوان متحد صادق و منحصر به فرد خود یاد کرده است. این در حالی است که سیا اعلام کرده محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، رهبر دوفاکتوی پادشاهی این کشور، دستور قتل را داده است.ترامپ اعلام کرده بود که وی منتظر گزارشی درباره مرگ خاشقجی توسط دولتش است اما به نظر می‌رسد که او اهمیتی به این گزارش نمی‌دهد. او اعلام کرده که این گزارش به طور مشخص نشان نمی‌دهد که مسئول اصلی چه کسی است و خطر درافتادن با آژانس‌های اطلاعاتی‌اش را به جان خریده است.ترامپ در مصاحبه‌ای با شبکه فاکس‌نیوز این سوال را مطرح کرد: آیا واقعا کسی در این باره می‌داند؟!همچنین وی علاقه کمی به یکی از مدارک و اسناد بسیار مهم در این پرونده نشان داده و آن نوار صوتی مرگ خاشقجی است که در در کنسولگری عربستان در استانبول اتفاق افتاد. این نوار صوتی توسط دولت ترکیه به سازمان سیا داده شد .ترامپ اعلام کرد که او هیچ دلیلی نمی‌بیند که به این نوار گوش کند: این نوار بسیار دردآور و وحشتناک است .اظهارات رئیس‌جمهوری یک نمونه بسیار مهم است که نشان می‌دهد چرا ترامپ عمیقا بر روی ولیعهد ۳۳ساله سرمایه‌گذاری می‌کند. بن سلمان اکنون یک اهرم اصلی در مسائل خاورمیانه از ایران گرفته تا روند مذاکرات اسرائیل – فلسطین بوده و حتی یک خریدار موفق برای تسلیحات نظامی آمریکا است؛ البته قراردادهایی که هنوز بیشتر پول آنها پرداخت نشده است. همه این مسائل نشان می‌دهد که چرا ترامپ تصمیم گرفته است که به متحدش بچسبد. حتی وی به اسناد و مدارکی که می‌تواند اعتماد او را نسبت به ولیعهد به لرزه درآورد، گوش نمی‌دهد و همین مساله شکاف‌هایی میان او و مقامات اطلاعاتی ایجاد کرده است. به تازگی یکی از حوادث نشاندهنده تنش‌های داخلی رخ داد، زمانیکه سیا محمد بن سلمان را به قتل خاشقجی ربط داد، وزارت امور خارجه آمریکا در بیانیه‌ای اعلام کرد: گزارش‌هایی که نشان می‌دهد که دولت آمریکا نتیجه نهایی را گرفته است، اشتباه است!در مقابل برای ترامپ همین کافی است که محمد بن سلمان در تماس تلفنی با وی هرگونه دخالت در این قتل را رد کرده است!دفاع رئیس‌جمهوری آمریکا از ولیعهد عربستان یادآور رد سوالات درباره دخالت روسیه در انتخابات ۲۰۱۶است و هربار از ترامپ در این باره سوال می‌کنند، او با بیان اینکه ولادیمیر پوتین، رییس جمهور روسیه این مساله را تکذیب کرده، این مساله را رد می‌کند.بروس او. ریدل، کارشناس مسائل عربستان و یکی از اعضای ارشد موسسه بروکینگز می‌گوید: این مساله نشان می‌دهد او مستأصل است. آنها اکنون حقایق را می‌بینند و قادر نیستند که جرم محمد بن سلمان را رد کنند.موضع ترامپ یک سیاست خارجی برای آمریکا ایجاد کرده که به طور فزاینده این کشور را منزوی کرده است. به طور نمونه اتحادیه اروپا خواستار شفافیت کامل درباره قتل خاشقجی که در ایالت ویرجینیا زندگی کرده و ستون نویس روزنامه واشنگتن پست بوده، است. حتی اسرائیل که نزدیکی منافع استراتژیکی با عربستان سعودی دارد تاکنون در دفاع از محمد بن سلمان اظهارنظر نکرده است. جمهوریخواهان و دموکرات‌ها در کنگره محمد بن سلمان را به عنوان کسی که در این قتل مشارکت داشته متهم می‌کنند و اعلام کرده‌اند که اقدامات شدیدتری علیه عربستان سعودی اعمال خواهند کرد. اخیرا نیز سناتور باب کورکر، رئیس کمیته روابط خارجی سنا در پیامی در توئیتر اعلام کرد: همه مسائل نشان می‌دهد که محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی دستور قتل خاشقجی را داده است.امارات متحده عربی، همسایه عربستان سعودی دیگر نسبت به جنگ یمن به عنوان پروژه سیاست خارجی محمد بن سلمان جایی که امارات و عربستان با حوثی‌ها در حال جنگ هستند، چندان مشتاق نیست .در همین راستا جان بولتون، مشاور امنیت ملی ترامپ، با محمد بن زاید، ولیعهد امارات متحده عربی، در ابوظبی دیدار کرد و دو طرف درباره راه‌های تسریع پایان جنگ یمن که منجر به کشته شدن هزاران غیرنظامی شده است، گفت‌وگو کردند.بولتون در جریان این سفر به خبرنگاران گفت: نوار صوتی ترکیه چیزی را نشان نمی‌دهد که محمد بن سلمان در این قتل نقش داشته است .کاخ سفید چندی قبل سوخت رسانی هوایی به جنگنده‌های سعودی در جنگ یمن را متوقف کرد و وزارت خزانه داری آمریکا تحریم‌هایی را علیه ۱۷نفر که دخیل در این پرونده بودند، اعمال کرد. در این لیست سعود القحطانی، مشاور ارشد محمد بن سلمان حضور دارد اما احمد العسیری، معاون پیشین سرویس اطلاعات عربستان قرار ندارد، کسی که مقامات سعودی اعلام کردند قتل خاشقجی را طراحی کرده است.ترامپ در مصاحبه اخیرش بر شغل‌هایی که توسط خرید تسلیحات توسط عربستان سعودی به ارزش ۱۱۰میلیارد دلار ایجاد شده، تاکید کرد. این در حالی است که تحلیلگران دفاعی محاسبه کرده‌اند تنها ۱۴.۵میلیارد دلار از این فروش ثبت شده است و حتی ارقام واقعی از این نیز کمتر است. ریدل در این باره می‌گوید: از زمان برسر کار آمدن ترامپ، سعودی‌ها تصمیم به یک قرارداد بسیار بزرگ تجاری با آمریکا نگرفته‌اند.عربستان سعودی یکی از محورهای اصلی در انزوای ایران توسط آمریکا است. پادشاهی عربستان تصمیم گرفته که کمبود نفت ناشی از کاهش شدید خرید نفت ایران را تامین کند. کاهش نفتی که به دلیل اعمال تحریم‌ها علیه انرژی ایران و سیستم بانکی این کشور توسط آمریکا انجام گرفته اما در هفته‌های اخیر ترامپ معافیت‌هایی را به برخی از خریداران ایران اعمال کرد.از سوی دیگر جارد کوشنر، مشاور ارشد و داماد ترامپ، کسی که با ولیعهد عربستان گرم گرفته و دوست شده است، محمد بن سلمان را راضی کرده بود تا پاسخ ریاض به تصمیم ترامپ برای انتقال سفارت آمریکا به بیت‌المقدس را تعدیل کند.

البته ملک سلمان، پدر ولیعهد عربستان به صراحت اعلام کرده که سعودی‌ها، فلسطینی‌ها را مجبور به قبول توافق با اسرائیلی‌ها نمی‌کنند و همین مساله باعث شده که تلاش‌های کوشنر با مانع مواجه شود.با توجه به سر و صدای به وجود آمده درباره جنگ یمن، کاخ سفید احتمالا از مساله خاشقجی به عنوان اهرمی برای وادار کردن محمد بن سلمان برای پایان بخشیدن به جنگ در سریع‌ترین زمان ممکن استفاده خواهد کرد اما کارشناسان سعودی هشدار داده‌اند که این اقدام دشوار است زیرا هرگونه عقب نشینی غیرمنتظره ولیعهد سعودی، می‌تواند چهره ولیعهد را در داخل پادشاهی مخدوش کند.ریدل گفته است: کاملا آشکار است که رئیس‌جمهور می‌خواهد که با کنگره برای پایان بخشیدن به جنگ یمن مصالحه کند اما مساله اصلی این است که محمد بن سلمان عامل بی‌ثباتی منطقه است.

گزینه اصلی ترامپ در مخمصه بن سلمان چیست؟

پرونده خاشقچی از دید بسیاری از ناظران دردسری ناخواسته برای رئیس جمهوری آمریکا به عنوان حامی ولیعهد سعودی است. صرف نظر از گمانه‌های مبتنی بر نقش آفرینی آمریکایی‌ها در قتل روزنامه نگار سعودی، این پرسش مطرح است که ترامپ چه گزینه‌هایی در این ماجرا پیش رو دارد؟به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، چند هفته از قتل «جمال خاشقچی» روزنامه نگار سعودی در کنسولگری عربستان می‌گذرد و به رغم گذشت این مدت، همچنان پرونده سلاخی سیاسی خاشقجی ابعادی تازه می یابد. همچنین تاکنون سناریوهای گوناگونی ساخته، پرداخته و ارائه شده که انتشار اطلاعات تازه به مانند قطعات پازلی آن را تکمیل می کند یا از قوت می اندازد.یکی از مهمترین انگاره‌هایی که درباره قتل خاشقچی مطرح شد انجام توطئه مشترک خارجی علیه «محمد بن سلمان» با نقش آفرینی سرویس‌های امنیتی کشورهایی چون ترکیه و آمریکا برای اسقاط یا امتیازگیری از وی بود همچنان که روسای جمهوری آمریکا و ترکیه در تماس‌های گوناگون توافق کردند تا مانعی را در برابر شفاف‌سازی در پرونده مزبور ایجاد نکنند.از دید برخی دیگر، رقبای داخلی ولیعهد با استفاده از ابزارهای خود در دستگاه‌های اطلاعاتی و امنیتی عربستان، دسیسه ای را طراحی کردند تا مانع از ادامه یکه تازی بن سلمان در عرصه سیاست و حکومت عربستان شوند.پدیدار شدن زوایایی تازه از پرونده قتل خاشقچی باعث شده تا آمریت و نقش محوری ولیعهد در سلاخی این روزنامه‌نگار به اثبات نهایی نزدیک شود. ۲۵ آبان بود که روزنامه «واشنگتن پست» به عنوان یکی از رسانه‌های پیشگام در افشاگری درباره ماجرای خاشقجی اعلام کرد سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) با استفاده از منابع گوناگون به آمریت بن سلمان برای کشاندن این روزنامه نگار به کنسولگری استانبول پی برده و برای سیا این جمع بندی شکل گرفته که ولیعهد سعودی مستقیما دستور قتل را صادر کرده است. از جمله این منابع مکالمات «خالد بن سلمان» دیگر پسر پادشاه سعودی و سفیر عربستان در آمریکا با خاشقچی است که به وی اطمینان داده در صورت آمدن به کنسولگری هیچ خطری وی را تهدید نخواهد کرد. پس از انجام ماموریت قتل از سوی تیم امنیتی نزدیک به بن سلمان در دهم مهرماه بود که خالد بن سلمان از سِمت خود کناره گیری و آمریکا را ترک کرد؛ اقدامی که ناظران آن را گریز برادر بن سلمان از تعقیب قضایی و دستگیری عنوان کرده اند.در ادامه این افشاگری‌ها بود که «نیویورک تایمز» دیگر روزنامه معتبر آمریکایی با کنار هم قرار دادن قطعات پازل قتل خاشقجی، مستندی هشت دقیقه ای را منتشر ساخت که گویای چگونگی نقش آفرینی بن سلمان در این قتل جنجال برانگیز است.پس از افشاگری تازه واشنگتن پست بود که «دونالد ترامپ» به ارزیابی تازه سیا واکنش نشان داد و آن را «خام اما محتمل» خواند. ترامپ همچنین گفت که که با «مایک پمپئو» وزیر امور خارجه و رئیس سابق سیا و همچنین و مقام‌های کنونی این سازمان گفت و گو می‌کند. ترامپ به رغم تهدید چند باره ریاض به برخورد قاطعانه با عوامل انجام این قتل و ضرورت روشن شدن هر چه زودتر تکلیف پرونده خاشقچی و همچنین اقداماتی نظیر تحریم ۱۷ متهم قتل، خواست قلبی خود در این زمینه را مکتوم نکرده است. ترامپ صراحتا عنوان داشته نمی خواهد بن سلمان متهم اصلی قتل شناسایی و اعلام شود.با این حال تا اینجای کار هم ماجرای خاشقجی برای ترامپ دردسرساز بوده است. به خصوص اینکه کنگره به موازات تدوین قانونی برای مجازات عربستان در جنگ یمن، فشار زیادی را متوجه ترامپ ساخته تا اقدام قاطعی را در راستای شناسایی و اعمال مجازات علیه عاملان قتل‌ صورت دهد.

اصلی ترین سناریویی که در این زمینه مطرح است اینکه ترامپ به دلیل منافع اقتصادی معاملات تسلیحاتی با عربستانِ تحت فرمان بن سلمان قصد دارد تمام قد از وی حمایت کند و به همین خاطر رقبای ترامپ و دموکرات‌ها می کوشند از طریق ضربه زدن به ولیعهد سعودی، ترامپ را نیز به چالش بکشند.سویه دیگر این ماجرا حیثیتی است که ترامپ در حمایت بی انتها از شرکای خود می جوید. ترامپ پیش از راهیابی به کاخ سفید به صهیونیست‌ها به خصوص «بنیامین نتانیاهو» قول داد تا به تصمیمات ضدمنافع تل آویو در دولت دموکرات‌ها خاتمه دهد و شریکی قابل اتکا باشد.ترامپ به همین سرسختی که می کوشد شریکی قابل اطمینان به چشم آید، از دادن امتیاز آشکار به دیگر بازیگران رویگردان است. به همین خاطر طی چند روز گذشته رسانه‌ها از امتناع ترامپ از تحویل «فتح الله گولن» به ترکیه در ازای توقف انتشار اطلاعات مربوط به قتل خاشقی خبر داده اند.گولن چهره شاخص مدنی و سیاسی ترکیه که آنکارا وی را عامل پشت پرده کودتای نافرجام سال ۹۵ می انگارد و آمریکا درخواست تحویل وی به ترکیه را رد کرده، از دید بسیاری از تحلیلگران مناسبترین ما به ازایی است که ترک‌ها می توانند برای خلاصی بن سلمان و همچنین ترامپ از مخمصه پیش رو مطالبه کنند و در نهایت اطلاعاتی انتشار یابد که همه معادلات پرونده را تغییر داده و ردپای بن سلمان در صحنه قتل محو شود. با این حال، همچنان نشانه‌ای از جوش خوردن این معامله به چشم نمی‌آید. بر اساس تحلیلی که کارشناسان سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا ارایه داده‌اند، مخمصه خاشقچی به رغم هزینه‌های زیاد آن برای بن سلمان نخواهد توانست وی را سرنگون سازد. به نظر می‌رسد ترامپ هم با اتکا به چنین احتمال و تحلیلی قصد دارد خود را همچنان حامی بن سلمان نشان داده، معاملات تسلیحاتی نیم تریلیون دلار آمریکا و عربستان و سایر بده بستان‌های دوجانبه را از هر گزندی دور نگاه دارد و خود را حامی مطمئنی برای شرکا و دوستانش جلوه دهد.صرف نظر از احتمال اندک تمایل رئیس جمهوری آمریکا برای تغییر ولیعهد، برای ترامپ، بن سلمانِ دست به عصا، لگام خورده و مدیونِ پشتیبانی رئیس جمهوری آمریکا گزینه ای مناسب تر از ولیعهدی خیره سر، مغرور و غیرقابل پیش بینی است تا بتواند در آینده همسازی حداکثری را با واشنگتن و صهیونیست‌ها نشان دهد.

Email this page

نسخه مناسب چاپ