زورآزمایی مکرون با ترامپ؛ چرا و چگونه؟
 

رئیس جمهوری جوان فرانسه از ابتدای ورود تاجر پیر نیویورکی به کاخ سفید بیشترین کشمکش را با ترامپ در میان رهبران اروپایی داشته است. موضع گیری‌های یک هفته گذشته سران پاریس و واشنگتن نقطه اوج این کشمکش‌ها بود.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، پس از انتقادات «امانوئل مکرون» رئیس جمهوری فرانسه از سیاست‌های «دونالد ترامپ» بر سر قضایایی چون خروج از معاهدات بین المللی چون پیمان آب و هوایی پاریس و برجام و ناسازگاری وی در حوزه تجارت با اروپا، همکاری‌های نظامی امنیتی در چارچوب ناتو و …، پیشنهاد مکرون برای تاسیس «ارتش واحد اروپایی» باز هم این دو را رو در روی هم قرار داد تا جایی که ترامپ این پیشنهاد را توهین آمیز خواند.

این کشمکش‌ها پس از سفر اخیر ترامپ به پاریس هم ادامه یافت؛ سفری که در آن ترامپ به دلیل بارش باران از حضور در مراسم یادبود کشته شدگان جنگ جهانی اول شانه خالی کرد و علاوه بر مذمت شدید بسیاری از نخبگان و رسانه‌های آمریکایی، مورد انتقاد دوستان اروپایی خود نیز قرار گرفت از جمله مکرون که ناسونالیست ترامپی را تخطئه کرد .

اصرار فرانسه و همراهی آلمان و برخی دیگر از کشورهای اروپایی با ایده ارتش اروپایی موجب تداوم انتقادات ترامپ شد. وی در توئیتی آمریکا را منجی فرانسوی‌ها در جنگ جهانی خواند که در صورت مشارکت نکردن آمریکا در جنگ مجبور به آموختن زبان آلمانی بودند. وی به صورت مستقیم هم به مکرون تاخت و وی را رئیس جمهوری خواند که با چالش عدم محبوبیت و ناتوانی در اشتغالزایی روبرو است .

ترامپ باز هم در رشته توئیت‌های اخیر خود در این باره خواسته تا فرانسه و دیگر کشورهای عضو ناتو، سهم مقرر خود را از بودجه این سازمان بپردازند و یادآور شده آمریکا میلیاردها دلار صرف دفاع از متحدان اروپایی کرده و میلیاردها دلار هم در تجارت با آن‌ها از دست می دهد.

در تازه ترین واکنش به موضع گیری‌های ترامپ، مکرون انتهای هفته گذشته اعلام کرد فرانسه دست نشانده آمریکا نیست و ضروری است احترام متقابل میان متحدان حفظ شود. در خصوص دلایل شکل گیری این وضعیت در روابط واشنگتن و پاریس دیدگاه‌های گوناگونی مطرح است. برخی تحلیلگران رویکردهای انتقادی مکرون به سیاست‌های ترامپ را تابعی از سنت استقلال طلبی فرانسوی‌ها در سیاست خارجی و برآمده از اصول «گلیسم» در این کشور می خوانند.

پایه گذار این اصول، «شارل دوگل» رئیس جمهوری فرانسه در دهه ۶۰ میلادی بود که با رویکردی انتقادی نسبت به وابستگی اروپا به آمریکا، نوعی میهن گرایی فرانسوی و استقلال گرایی اروپایی را ترویج می‌کرد؛ سیاستی که با شدت و ضعف در دوره روسای جمهوری فرانسه تا روی کار آمدن «نیکلا سارکوزی» (۲۰۰۷ تا ۲۰۱۲) دنبال می شود و پس از دوره گرایش مفرط پاریس به سوی واشنگتن، باز هم مورد توجه رهبران پاریس قرار گرفت.اوجگیری دوباره رویکردهای گلیستی از دید بسیاری از ناظران واکنشی به ملی گرایی ترامپی است که با یکجانبه گرایی وی درآمیخته و استقلال اروپا و چندجانبه گرایی بین المللی را تهدید می کند .

در همین ارتباط بسیاری تحولات اروپایی را نیز در شکل گیری هماوردی‌های کنونی میان پاریس و واشنگتن دخیل می دانند. طی سال‌های گذشته حضور «آنکلا مرکل» صدراعظم آلمان در قدرت سبب شد تا نقش وی به عنوان رهبری اروپایی مورد پذیرش و حتی وثوق دولت‌های دیگر اروپایی قرار گیرد. بروز بحران اقتصادی اروپا که در سال ۲۰۰۸ به اوج رسید و تبعات آن برای فرانسه سبب شد تا آلمان نقشی برجسته تر را در هدایت اقتصادی و سیاسی اروپا بیابد.تزلزل موقعیت حزب دموکرات مسیحی در انتخابات اخیر آلمان باعث شد تا مرکل اوایل ماه جاری اعلام دارد که برای رهبری حزب نامزد نخواهد شد و پس از پایان دوره صدراعظمی یعنی سال ۲۰۲۱ از سیاست کنار خواهد کشید.در شرایط کنونی که انگلیس در گیر و دار خروج از اتحادیه اروپا بوده و چشم انداز پایان دوره ای زمامداری رهبری مقتدر در آلمان پدیدار شده، فرانسه خود را با مسوولیت‌هایی تازه مواجه می بیند.

در جریان اختلافات اروپا و آمریکا نیز در قیاس با تماس‌های تلفنی مرکل و ترامپ برای بحث بر سر نقاط تعارض، مکرون به شکلی علنی و عینی تر وارد عرصه چانه زنی با ترامپ شد. این در حالی بود که بسیاری از ناظران نخستین دیدار مکرون با ترامپ در اردیبهشت ماه پارسال را بسیار دوستانه و فراتر از عرف دیپلماتیک توصیف کردند.با نگاه کلان به سیاست‌های فرانسه در شرایط کنونی برخی می گویند شاید مکرون قصد دارد تا هدایت لیبرال دموکراسی‌های غربی را برای مواجهه با سیاست‌های خودسرانه رئیس جمهوری آمریکا را برعهده گیرد از این رو است که فراتر از فشار دادن انگشتان ترامپ در مصافحه با او، آشکارا بر ناسیونالیسم ترامپی می تازد با این حال مشخص است که مکرون قصد ندارد تا به صورت مستقیم با واشنگتن وارد مواجهه شود.از همین رو است که ایده‌هایی چون ارتش واحد اروپایی با جلب حمایت دیگر دولت‌های اتحادیه مرکز توجه رهبران پاریس قرار می گیرد تا فرانسه نه به تنهایی بلکه در‌هاله و هسته ای یک جناح بندی بین المللی اهداف خود را در هماوردی با واشنگتن تعقیب کند.

یکجانبه گرایی آمریکا؛ مانعی در مسیر صلح جهانی

مدتی است که سیاست‌های یکجانبه گرایانه آمریکا و رویکرد چندجانبه گرایانه اروپا در تقابل با یکدیگر قرار گرفته اند؛ شکافی که طی هفته‌های گذشته در همایش «صلح» پاریس خود را نشان داد و مقامات حاضر در همایش، سیاست‌های کاخ سفید را برای صلح جهانی خطرناک ارزیابی کردند.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، یازدهم نوامبر به مناسبت یکصدمین سالگرد پایان جنگ جهانی اول، ۸۴ تن از مقامات ارشد و رهبران جهان در پاریس گرد هم آمدند تا ضمن مرور تبعات ناخوشایند آن جنگ چهار ساله و خانمانسوز، کشورهای جهان را نسبت به چالش‌هایی که کره خاکی را تهدید می کند، آگاه و هوشیار سازند.

محکوم سازی سیاست‌های تهاجمی و یکه تازانه «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا دال مرکزی سخنان مقامات حاضر در همایش بود به طوری که افراد برجسته‌ای همچون «آنتونیو گوترش» دبیر کل سازمان ملل متحد، «امانوئل مکرون» رییس‌ جمهوری فرانسه و «آنگلا مرکل» صدراعظم آلمان به این موضوع پرداخته و بخشی از سخنان خود را موضوع لزوم اتخاذ سیاست‌های چندجانبه گرایانه در عرصه بین المللی اختصاص دادند. دبیر کل سازمان ملل در این همایش به تشریح چالش‌های جهانی و اهمیت چند جانبه گرایی پرداخت و گفت که در بحبوحه تهدیدهای مربوط به تغییرات آب و هوایی، افزایش درگیری‌ها، گسترش تسلیحات اتمی و نابرابری، ضرورت وجود چندجانبه گرایی بیش از هر زمانی احساس می ‌شود.برخلاف ترامپ که از دوره رقابت‌های انتخاباتی تاکنون همواره شعار «نخست آمریکا» را سرلوحه اقدامات خود قرار داده اما مقامات آلمان به عنوان یکی از پایه‌های اصلی اتحادیه، نگاهی عکس به این مساله دارند. مرکل در همایش صلح به لزوم همکاری جهانی و اقدام مشترک برای دستیابی به صلح تاکید کرد. از نگاه صدراعظم آلمان گسترش ملی گرایی یکی از عوامل تهدیدساز برای امنیت و صلح جهانی تلقی می شود؛ موضوعی که مکرون نیز در آن با مرکل هم نظر است. همایش صلح پاریس که نزدیک به یکصد تن از مقامات جهان در آن شرکت داشتند اما یک غایب بزرگ داشت و آن کسی نبود جز ترامپ. آمریکایی که تا پیش از روی کار آمدن دولت جمهوریخواه کنونی، محور سیاستگذاری‌ها و تصمیم سازی‌های جهانی اروپا به شمار می رفت، اینک در بسیاری مسائل، مقابل بروکسل قرار دارد که در روزهای گذشته موضوع «ارتش واحد اروپایی» محور اختلافات دو طرف بود.

از نگاه مکرون، «دومینیک دو ویلپن» نخست وزیر پیشین فرانسه و دیگر مقامات اروپایی، اتحادیه دیگر نمی تواند برای حفاظت از خود به ایالات متحده تکیه کند. رئیس جمهوری فرانسه چند روز پیش در گفت وگو با روزنامه «وال استریت ژورنال» و همچنین «رادیو اروپا یک» تاکید کرده بود که ما نمی ‌توانیم از اروپایی‌ها حفاظت کنیم مگر این‌ که یک ارتش اروپایی واقعی داشته باشیم؛ موضوعی که به شدت مورد انتقاد و سرزنش ترامپ قرار گرفت و وی سخنان مکرون را بسیار توهین آمیز خواند .

البته یک سرِ رشته اختلافات امنیتی- دفاعی آمریکا و اروپا به سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) می رسد؛ پیمانی نظامی که ترامپ معتقد است کشورهای عضو از زیر بار تامین هزینه‌های آن شانه خالی می‌کنند. از این رو در همان سال نخست ریاست جمهوری ترامپ، زمزمه‌هایی در مورد جدایی آمریکا از ناتو به گوش می رسید چرا که آمریکا تنها طی چند ماه از مهمترین پیمان‌ها و سازمان‌های بین‌المللی که خود پایه گذار آنها بود، خارج شد.

مسئولیت گریزی و پشت پا زدن به تعهدات و پیمان‌های بین‌المللی سیاستی است که آشکارا از سوی ترامپ پیگیری شده و در این مدت بارها اتفاق افتاده و بی دلیل نیست که رهبران اروپا در همایش صلح پاریس نگرانی خود را از تداوم آن اعلام کردند. دولت ترامپ چندی پیش بی‌اعتنا به افکار عمومی و جامعه جهانی از سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی ملل متحد (یونسکو) و همچنین شورای حقوق بشر این سازمان خارج شد. افزون بر آن، خروج آمریکا از پیمان تجاری شراکت فراآتلانتیک(تی.‌پی.‌پی)، توافقنامه اقلیمی پاریس، پیمان مهاجرتی سازمان ملل، قرارداد تجارت آزاد آمریکای شمالی (نفتا) و برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) از دیگر موارد یکجانبه گرایی آمریکایی به شمار می‌رود. اینک نیز آمریکا به بهانه تقابل با روسیه در صدد تقویت قدرت اتمی و غنی سازی زرادخانه‌های هسته‌ای خود است. ترامپ ماه ژانویه دستور داد تا زرادخانه اتمی کشورش مورد ارزیابی قرار بگیرد و بمب‌های هسته‌ای کوچک با هدف اعمال بازدارندگی تولید شوند؛ بمب‌هایی که به باور کارشناسان می‌تواند آغازگر فصلی از تنش، تشدید رقابت تسلیحاتی و حتی جنگ هسته‌ای باشد. در هفته‌های اخیر نیز شاهد سخنان تهدیدآمیز دیگری از سوی رئیس جمهوری آمریکا بودیم که وی تهدید کرد از پیمان منع موشک‌‌های هسته‌‌ای میان ‌برد (آی‌ ان ‌اف) که حدود سه دهه پیش بین آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی امضا شده بود، خارج خواهد شد.با توجه به عملکرد ترامپ در حوزه سیاست خارجی و صدور دستور خروج از پیمان‌های مهمی که پیشتر به آن اشاره شد، امکان عملی شدن این تهدید نیز دور از ذهن نیست. به باور ناظران، رهبران اروپا خود را قربانی رویکرد یکجانبه گرایانه و تهاجمی کاخ سفید می بینند و از این رو در همایش صلح پاریس بیش هر موضوعی بر ضرورت چندجانبه گرایی و در مقابل یکجانبه گرایی اصرار ورزیدند.

Email this page

نسخه مناسب چاپ