مذاکرات صلح افغانستان؛ عرصه قدرتنمایی کرملین
 

تحلیلگران و رسانه‌ها در غرب برگزاری نشست صلح افغانستان در مسکو با حضور نمایندگان طالبان، موفقیتی برای روسیه ارزیابی می‌کنند که می تواند ضمن تامین منافع این کشور، نمایشی از افزایش اعتبار کاخ کرملین در عرصه سیاست بین‌الملل باشد.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، مذاکرات صلح افغانستان با نقش‌آفرینی روسیه به موفقیت‌های نسبی دست پیدا کرد. اگرچه گروه‌های حاضر در این نشست در مورد آغاز گفت‌وگوی مستقیم به توافق نرسیدند اما ادامه این فرایند مورد پذیرش آن‌ها واقع شد و همین امر عرصه را برای نقش آفرینی بیشتر روسیه باز کرد. نکته قابل توجه در این مذاکرات آن بود که طالبان در تحولی چشمگیر پس از چند سال به صورت رسمی در مذاکرات صلح شرکت کرد.

از سوی دولت کابل نماینده ای به مذاکرات فرستاده نشد و تنها از سوی شورای عالی صلح افغانستان گروهی اعزام شدند. آنگونه که وزارت امور خارجه روسیه اعلام کرد این گروه و هیات اعزامی طالبان دیدارها را خوب توصیف کردند. خبرگزاری روسی «اینترفاکس» با بیان اینکه دولت کابل هیچ نماینده‌ای را برای این گفت وگوها اعزام نکرد و حاضر به مذاکره مستقیم با طالبان نشد، افزود طالبان هم اعلام کرده است با دولت افغانستان مذاکره نمی کند و پس از آنکه مذاکرات کنونی این گروه با آمریکا با خروج کامل این کشور از افغانستان به اتمام رسید با دولت در کابل نیز گفت وگو خواهد کرد. وزارت امور خارجه افغانستان ابراز امیدواری کرد نتیجه نشست مسکو به گفت وگوی مستقیم دولت افغانستان و طالبان منجر شود.

«سرگئی لاوروف» وزیر امور خارجه روسیه هم در سخنرانی آغازین خود با مهم توصیف کردن این نشست، هدف اصلی آن را ایجاد شرایط مناسب جهت گفتگوی مستقیم میان دولت افغانستان و طالبان عنوان کرد. وی تروریسم و افزایش حضور داعش در افغانستان را یکی از خطرات جدی دانست که ممکن است اثرات آن به دیگر کشورهای منطقه و آسیای میانه هم گسترش پیدا کند.

دستاوردهای مسکو از مذاکرات صلح افغانستان

این اقدام مسکو گامی مهم در زمینه صلح در افغانستان به شمار می‌رود و از سوی بسیاری از رسانه‌ها موفقیتی برای مسکو ارزیابی می شود. اگرچه حضور دو طرف منازعه در کنار نمایندگان بیش از ۱۰ کشور دستاورد ملموسی را به همراه نداشت اما مسکو مهمترین برنده این رویداد ارزیابی می شود. روزنامه «واشنگتن پست» در گزارشی نوشت: مسکو با میزبانی از مذاکرات صلح افغانستان بار دیگر به عرصه بازی بزرگ منطقه بازگشت. روسیه از ابزارهای دیپلماتیک خود استفاده می کند تا به فرایند صلح در افغانستان کمک کند؛ ضمن اینکه برگزاری این دیدار، تمایل برای نقش آفرینی دوباره مسکو در امور منطقه را نشان می دهد. این روزنامه آمریکایی به توصیف این حرکت مهم کاخ کرملین پرداخت و آورد وزیر امور خارجه روسیه در میان نمایندگان طالبان و افغان به عنوان یک میانجی و کشوری که در منازعه این کشور صاحب تجربه است نقش آفرینی می کند.

به نوشته این روزنامه، مسکو در حالی حدود ۳۰ سال پس از خروج شوروی از افغانستان میزبان نشستی مهم در مورد این کشور است که ایالات متحده و دیگر کشورها بارها در مسیر توقف منازعات در این کشور ناتوان بوده‌اند. واشنگتن پست با بیان این نکته که گفت وگوهای صلح مسکو پس از برقراری کانال دیپلماتیک مخفی برگزار شد، افزود: قرار دادن دو طرف منازعه در کنار هم موفقیتی بزرگ برای روسیه به شمار می رود به ویژه در زمانی که کاخ کرملین تلاش می کند تا نفوذ و قدرت خود را در عرصه‌های جهانی تقویت کند. یکی از نمایندگان زن شورای صلح افغانستان نیز با نگاهی مثبت به نقش آفرینی مسکو اظهار داشت: روسیه تجربه جنگ را دارد و اگر تجربه صلح را نیز داشته باشد ما خوشحال می شویم.طالبان تاکنون با کشورهای گوناگون همچون ایالات متحده، ترکیه، عربستان سعودی و … دیدار و گفت وگوهایی را انجام داد اما این نخستین بار است که مذاکرات در مسکو را به صورت عمومی رسانه ای می کند. با این حال به اعتقاد این روزنامه آمریکایی هر توافقی هم که نهایی شود باید با ایالات متحده و ارتش این کشور هماهنگی صورت بگیرد. تارنمای «بی.بی.سی» نیز این مذاکرات را اینگونه ارزیابی کرد که با برگزاری نشست مسکو، نقش روسیه در افغانستان به ویژه در مذاکرات صلح با گروه طالبان افزایش می‌ یابد. اکنون سال‌ها پس از خروج شوروی از این کشور، روسیه تلاش می کند تا با سرمایه گذاری و حمایت‌های گوناگون از دولت افغانستان نقش خود را در این کشور افزایش دهد. این گزارش تحرکات روسیه را در حالی مهم ارزیابی کرده است که به تازگی ایالات متحده نیز «زلمای خلیلزاد» را به عنوان نماینده ویژه وزارت امور خارجه آمریکا برای صلح افغانستان تعیین کرده و وی تلاش‌های خود را با سفر به کشورهای منطقه شدت بخشیده است. خلیلزاد حتی چندی قبل در قطر با نمایندگان گروه طالبان دیدار کرد. تارنمای نشریه «دیپلمات» در مورد اهداف روسیه از برگزاری این نشست عنوان داشت مسکو به دنبال پیشبرد منافع خود در منطقه است. کاخ کرملین اعتقاد دارد از آنجاکه بخش وسیعی از افغانستان در کنترل طالبان قرار دارد در هر صورت این گروه باید بخشی از فرایند صلح این کشور باشد. بر اساس این تحلیل، برگزاری نشست مسکو در سه زمینه به روسیه در دستیابی به اهداف کمک می کند. نخست آنکه مسکو می تواند از این اقدام به عنوان نمایشی از ظرفیت‌های عملی خود به عنوان یک میانجی کارآمد میان دولت افغانستان و طالبان استفاده کند. علاوه بر این چنین اقدامی ماهیت سازنده دخالت روسیه در افغانستان را برجسته می سازد زیرا ایالات متحده بارها این کشور را متهم ساخته که در حال مسلح کردن طالبان است.

نکته دوم از نگاه این نشریه آن است که روسیه از این تلاش مسالمت آمیز برای افزایش اعتبار تلاش‌های سازمان همکاری شانگهای در رفع یک چالش سیاسی بهره خواهد برد. در آخرین نشست این سازمان که ماه گذشته صورت گرفت، رئیس جمهوری چین بر افزایش نفش آفرینی سازمان در تحکیم صلح در افغانستان تاکید کرد و رئیس جمهوری افغانستان هم در این اجلاس از سازمان فوق خواست تا تلاش‌های بیشتری را در حوزه مقابله با تروریسم انجام دهد. در واقع پیام رئیس جمهوی چین به خوبی از سوی کابل درک و دریافت شد. موضوع مهم دیگر آن است که در این شرایط روسیه خود را مجری و بازیگر اصلی طرحی نشان می دهد که قادر است به بحران و تهاجم ۱۷ ساله ای پایان دهد که ایالات متحده آغازگر آن بود. طالبان بر مذاکره مستقیم با واشنگتن تاکید می کند. از طرف دیگر نحوه اقدام روسیه در بحران سوریه باعث شد تا نقش مسکو در معادلات منطقه ای پررنگ تر شود. سیاستمداران روس اعتقاد دارند در موضوع افغانستان نیز ایالات متحده در نهایت نیازمند آن خواهد شد که با این کشور در مورد صلح با طالبان تعامل داشته باشد. به نوشته این نشریه اگر ابتکار کنونی روسیه به مشارکت مستقیم طالبان در مذاکرات صلح منجر شود می تواند به این کشور اعتباری همچون یک قدرت بزرگ جهانی بدهد و موقعیت پوتین را در روسیه و در سطح بین المللی ارتقا بخشد.

همه‌چیز درباره صلح با طالبان

رئیس شورای عالی صلح افغانستان با تأکید بر مذاکرات بین‌الافغانی و همکاری کشورهای منطقه در روند صلح این کشور اظهارداشت: در حالی که صلح آرزوی تمام طرف‌های درگیر است اما هیچ کشوری با استفاده از زور توانایی کشاندن طالبان به مذاکره را ندارد.«محمد کریم خلیلی» رئیس شورای عالی صلح افغانستان که به تهران سفر کرده بود با خبرگزاری تسنیم درباره روند صلح افغانستان، حضور نیروهای خارجی، مسائل مربوط به داعش و طالبان گفت‌وگو کرد.وی اظهارداشت که همه طرف‌های درگیر در افغانستان آرزوی صلح را دارند بنابراین مذاکرات بین افغان‌ها از مهمترین راههای پایان جنگ و دست یافتن به صلح پایدار در این کشور است.خلیلی تصریح کرد که هیچ کشوری با استفاده از زور توانایی کشاندن طالبان به میز مذاکره را ندارد زیرا صاحبان اصلی روند صلح و این سرزمین تنها افغان‌ها هستند و البته که طالبان نیز سرانجام باید با دولت افغانستان به توافق برسد.رئیس شورای عالی صلح افغانستان درباره حضور نیروهای خارجی در افغانستان و تأثیر آن در روند صلح این کشور معتقد است که حضور طالبان در مذاکرات بین‌الافغانی و به نتیجه رسیدن روند صلح در افغانستان به خروج نیروهای خارجی نیز کمک خواهد کرد.در ادامه مشروح گفت‌وگوی خبرنگار خبرگزاری تسنیم را با رئیس شورای عالی صلح افغانستان می‌خوانید:

- باتوجه به شرایطی که در روند صلح افغانستان حاکم است، برخی گمانه‌زنی‌ها وجود دارد که برای رایزنی درباره این مسائل به ایران سفر کرده‌اید. هدف اصلی از حضور در تهران را توضیح دهید.

* بحث صلح در افغانستان جدی‌تر شده و تلاش‌ها برای تقویت این روند و پایان جنگ نیز افزایش یافته است. اگرچه که صلح در این کشور ابعاد داخلی و خارجی دارد اما طبعاً در این روند عزم و اراده ملت افغانستان خیلی مهم است و اکنون نیز به اجماع ملی در این زمینه دست یافتیم. اما باید برای تأمین صلح تمام زوایا و بخش‌ها در نظر گرفته شود و این روند تقویت شود.یکی از موارد رایزنی و مشاوره با کشورهای تأثیرگذار در روند صلح افغانستان به‌ویژه جمهوری اسلامی ایران است که همسایه خوب و همکار افغانستان محسوب می‌شود.حدود دو ماه قبل دعوتنامه‌ای از سوی جناب دکتر ظریف در این باره ارسال شد که شورای عالی صلح از آن استقبال کرد.

- طالبان بارها به عدم‌مذاکره با دولت افغانستان و به گفت‌وگو با آمریکا تأکید کرده است در حالی که مقامات کابل مذاکرات بین‌الافغانی را راه‌حل مشکلات می‌دانند، آیا بهتر نیست که برای رسیدن به روند مطلوب صلح، آمریکا از این روند حذف شود؟

*آمریکا اکنون در افغانستان حضور دارد. مسائلی نیز بین طالبان و این کشور وجود دارد، به همین دلیل طالبان بر مذاکره با مقامات آمریکایی تأکید می‌کند.به هر حال، طبیعی است که چه مذاکره با آمریکا و یا کشور دیگری باشد، سرانجام طالبان ناگزیر است با دولت افغانستان و شورای عالی صلح نشست برگزار کند.بارها گفته‌ایم و بار دیگر تکرار می‌کنیم که صاحبان اصلی این سرزمین و این روند افغانها هستند و از طرف شورای عالی صلح نیز اعلام کردیم که آماده مذاکره بین‌الافغانی هستیم و این تنها راه‌حل مشکلات است.کشورهای خارجی و همکاران منطقه‌ای افغانستان می‌توانند به روند صلح کمک کنند اما بار دیگر می‌گوییم که صلح اصلی زمانی به‌وقوع خواهد پیوست که خود افغانها با یکدیگر مذاکره کنند.دولت و طالبان، هر دو افغان هستند بنابراین بهترین راه این است که از طریق مذاکره با یکدیگر مشکلات را حل کنند.

- آیا سیگنالی از طرف طالبان آمده است که تمایل داشته باشند در ابتدا با شورای عالی صلح مذاکره کنند؟

* شورای عالی صلح و طالبان تماسهای مکتوب، ویدئویی یا از طرف افرادی با یکدیگر داشته‌اند. همچنین در دو طرف علاقه‌مندی جدی برای صلح وجود دارد تا روزی از طریق مذاکره رو در رو مشکلات با شیوه افغانستانی حل شود.

- طالبان یکی از شروط اصلی این گروه را برای حضور پای میز مذاکره خروج آمریکا از افغانستان اعلام کرده است، بنابراین اگر دولت افغانستان به‌دنبال برقراری صلح است چرا شرایطی را برای خروج آمریکا فراهم نمی‌کند تا به شرایط صلح برسند؟

* خروج نیروهای آمریکایی یا حتی برقراری صلح، ارتباط مستقیمی با پایان یافتن جنگ در افغانستان دارد، اگر ناامنی و تهدید نباشد به‌طور یقین خارجی‌ها هم لزومی به حضور در افغانستان نمی‌بینند.این موضوع به طالبان هم مربوط است، اگر ما با یکدیگر مذاکره کنیم و زمینه جنگ را از بین ببریم در نتیجه زمینه حضور خارجی‌ها هم از بین خواهد رفت و این راه تنها از طریق مذاکرات مستقیم دولت و طالبان امکان‌پذیر است.

- به ‌نظر شما کدام کشورها و قدرتهای منطقه‌ای توانایی کشاندن طالبان به میز مذاکرات صلح را دارند؟

*هر کشور منطقه‌ای که با طالبان در تماس باشد، ما توقع داریم از آن برای تشویق این گروه به برگزاری مذاکرات بین‌الافغانی استفاده کند زیرا این راه‌حل است.البته با توجه به شناختی که داریم، هیچ کشوری با استفاده از زور توانایی کشاندن طالبان به میز مذاکره را ندارد بنابراین بهترین راه کشورهای همسایه و آنهایی که بر طالبان نفود دارند، تشویق این گروه برای مذاکره بین افغان‌ها است.

- آیا طالبان در حکومت آینده افغانستان در نتیجه این مذاکرات صلح حضور خواهد داشت؟

* اگر مذاکرات اصولی به‌پیش برود، طالبان وارد این روند خواهد شد اما در چه‌موقع و در چه‌زمانی این بحث دیگری است.این یک واقعیت است که هر گفت‌وگویی بین افغانها، چه طالبان و چه دولت انجام شود با همین هدف است و سرانجام نتیجه نیز باید همین باشد.

- مذاکرات صلح با حکمتیار، حضور در کابل و فعالیت سیاسی وی را در برهه کنونی چگونه ارزیابی می‌کنید؟

*پیوستن حکمتیار رهبر حزب اسلامی به روند صلح را گام مثبتی می‌دانیم، در عین حال با این‌که تأثیری در جنگ نداشته است اما نفس دست کشیدن از مخالفت مسلحانه و حضور در تلاش‌های سیاسی موفقیتی برای افغان‌ها، دولت و شورای عالی صلح است.

- آمدن خلیلزاد برای پیشبرد روند صلح افغانستان چگونه تحلیل می‌شود، آیا تحرکات اخیر مانند آزادی «ملابرادر» نیز حاصل تلاش‌های این نماینده آمریکا برای پیشبرد صلح است؟

* خلیلزاد به‌عنوان نماینده ایالات متحده در روند صلح افغانستان، طبعاً با شناختی که از افغانستان و منطقه دارد، انتخاب شده است و این مربوط به دولت آمریکا است. اما بر این باور هستیم که وی در آزادی ملابرادر نقش مثبتی داشته و این‌که توانایی انجام چه‌کاری را دارد نیز در آینده مشخص خواهد شد.

- گفته می‌شود که داعش در افغانستان تحت حمایت نیروهای خارجی حضور دارد و دولت افغانستان نیز در مبارزه با این گروه سهل‌انگاری می‌کند. از طرف دیگر نیز درگیری‌هایی بین داعش و طالبان ادامه دارد، تأثیر این وضعیت بر روند صلح افغانستان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

*ب حث صلح افغانستان سوای از داعش است، هرگز این گروه تروریستی شامل چنین مباحثی از طرف دولت و شورای عالی صلح نمی‌شوند زیرا داعش پدیده خارجی و کاملاً غیرقابل سازش است.گروه تروریستی داعش برای افغانستان قابل تحمل نیست و ما آن را پدیده خطرناک برای جهان اسلام می‌دانیم. از روزی که داعش در سوریه و عراق با فعالیت تروریستی اعلام موجودیت کرد نیز ما همین مواضع را داشتیم و اکنون نیز داریم. مردم افغانستان نیز دید بسیار منفی درباره داعش دارند و این گروه تروریستی نیز ریشه و یا پایگاهی در افغانستان ندارد.با این حال، اگر جنگ با طالبان پایان یابد و آنها وارد روند صلح شوند، حل مسئله داعش با همه حمایت‌های خارجی کار بسیار آسانی است، به‌سادگی نفوذ داعش قطع خواهد شد.

Email this page

نسخه مناسب چاپ