یادداشت وارده
‏وحدت و تفاهم پیش شرط پیشرفت و توسعه ‏
هفته وحدت اسلامی فرصت مغتنمی برای سخن گفتن از وحدت و همبستگی در عرصه‌های گوناگون سیاسی، اجتماعی، دینی؛ و بررسی الزامات، چالش‌ها، ارکان و محورهای وحدت و تحلیل نقش اتحاد و تفاهم مردم در توسعه و پیشرفت سیاسی، اجتماعی و اقتصادی یک امت یا کشور است. ‏

یکی از گفتمان‌های اصلی انقلاب اسلامی، وحدت اسلامی است که زیر بنای بسیاری از تفاهم‌ها و همدلی‌هاست. برخی گمان می‌کنند مراد از وحدت اسلامی همان توحید المذاهب یعنی یکی کردن مذاهب است به عبارت دیگر همه مذاهب یک حرف بزنند و همه یک برداشت از احکام دین داشته باشند. در حالی که در بحث وحدت اسلامی و تقریب بین مذاهب اسلامی، مطلقاً این مدنظر و مطلوب منادیان و سردمداران وحدت اسلامی نیست بلکه وحدت و تقریب به معنای تقویت نقاط مشترک و معذور و مأجور دانستن همدیگر در نقاط اختلافی برای نیل به اهداف و منافع مشترک است. در واقع منادیان وحدت اسلامی و تقریب بین مذاهب به دنبال تقویت نقاط مشترک و ترسیم اهداف مشترک و عدم تقابل با یکدیگر و زدودن پیامدهای منفی اختلاف هستند. ‏

در قرآن کریم با تعابیر گوناگونی و از زوایای مختلفی به موضوع وحدت اشاره شده، گاه قرآن کریم سخن از وحدت بشریت به میان می‌آورد و گاهی سخن از وحدت امت اسلامی می‌کند. یکی از آیاتی که به وحدت عام اشاره دارد، آیه یک سوره نساء است. خداوند می‌فرماید:‌ای همه مردم، پروای پروردگارتان را داشته باشید که همه شما را از یک نفس آفرید. به عبارت دیگر خمیر مایه و جنس همگی یکی است. به تعبیر حضرت علی (ع) خطاب به مالک اشتر: مردم یا برادر دینی تو هستند یا مثل تو انسان هستند. در واقع سفارش حضرت امیر(ع) به مالک اشتر این است که در هر صورت با مردم با تساهل و تسامح رفتار کن و با آن‌ها سر سازگاری داشته چرا که همگی انسان هستند و حقوق انسانی انان باید رعایت شود.

در خصوص وحدت ادیان قرآن کریم در آیه ۱۳ سوره شوری می‌فرماید: این دینی که برای شما آورده ام محتوایش همان چیزی است که به پیامبران پیشین نیز سفارش کرده ام و آن چیزی جز اقامه دین در جامعه و عدم تفرقه نیست. با توجه به این آیه کریمه، یکی از وظایف مهم و اصلی امام و رهبر جامعه اسلامی، برقراری وحدت و انسجام در جامعه است. این مهم را خداوند در چندین آیه دیگر قرآن کریم به عنوان یک اصل مهم معرفی می‌کند. ‏

آیات فراونی از قرآن کریم به وحدت بین مسلمانان تاکید می‌کند و این تاکید تا جایی است که دیگر هیچ شبهه‌ای برای تفرقه و اختلاف افکنی باقی نمی‌گذارد. در آیه ۱۰۳ سوره آل عمران خدواند می‌فرماید: و همگى به ریسمان خدا چنگ زنید، و پراکنده نشوید؛ و نعمت خدا را بر خود یاد کنید: آنگاه که دشمنان (یکدیگر) بودید، پس میان دلهاى شما الفت انداخت، تا به لطف او برادران هم شدید؛ و بر کنار پرتگاه آتش بودید که شما را از آن رهانید. این گونه، خداوند نشانه‌هاى خود را براى شما روشن مى‌کند، باشد که شما راه یابید. در آیه وحدت و همدلی را به عنوان نعمت و تفرقه و اختلاف را به عنوان نابودی تعبیر می‌کند. ‏

‏ ‏‏ عواملی چون فقر، تبعیض، رانت خواری، عدم توسعه سیاسی، اختلاف‌های مذهبی و قومی قبیله‌ای از جمله جدی‌ترین تهدیدهای امنیت عمومی است که این تنش‌ها و اختلاف‌ها امنیت ملی را نیز به خطر خواهند انداخت. ‏

برای توسعه، پیشرفت و زندگی آرام، چاره‌ای جز وحدت و تفاهم ملی نداریم و اختلاف‌های مذهبی و قومی، نتیجه‌ای جز درگیری، تقابل و جنگ ندارند. وحدت و همدلی لازمه زندگی اجتماعی می‌باشد. ما در سیره حکومت داری پیامبر اکرم «صلی الله علیه و آله و سلم»، شاهد تلاش‌های آن حضرت برای همدلی و ایجاد وحدت بین امت اسلامی هستیم. اولین اقدامی آن حضرت، ایجاد وحدت و همدلی بین مسلمانان بود که این مهم را با عقد اخوت بین اوس و خزرج و دیگر قبائل انجام دادند و کینه و کدورت را تبدیل به دوستی و اخوت کردند و روح کلی و اصلی حاکم بر اولین قانون اساسی مدینه، مبتنی بر وحدت و اتحاد بین مردم بود. ما نیز باید با آگاه شدن از عواقب تفرقه و تنش در جامعه و با تاکید بر وحدت ملی و دینی راه را برای پیشرفت و توسعه هموار کنیم. ‏

دکتر علی محمدرضایی

Email this page

نسخه مناسب چاپ