|
تاريخ خبر: كتابخانههاي ملي در جهان
 |
|
در دنياي کنوني کتابخانههايي با کارکردهاي گوناگون وجود دارد که بنا به اهداف، وظايف، جامعه استفاده کننده و... تقسيم بندي ميشوند، کتابخانههاي ملي، کتابخانههاي دانشگاهي، کتابخانههاي عمومي، کتابخانههاي تخصصي، کتابخانههاي آموزشگاهي، کتابخانههاي روستايي، کتابخانههاي ويژه نابينايان و... که البته با توجه به بافت هر جامعهاي اين گونهها ميتواند بيشتر و متنوعتر هم باشد. اما در اين نوشتار کوتاه به کتابخانههاي ملي نگاهي خواهم داشت. کتابخانههاي ملي در جهان از قرن هفدهم ميلادي به اين سو شکل گرفت. براي نمونه، کتابخانه دولتي برلين که آن را کتابخانه سلطنتي و کتابخانه پروس هم ميناميدند، در سال 1661 ميلادي تاسيس شده است. اما روند تشکيل کتابخانههاي ملي در قرن هجدهم و سپس در قرن نوزدهم و بيستم به اوج خود رسيد و اين کتابخانهها ابتدا با بهم پيوستن و يکي شدن چند کتابخانه، ايجاد شدند. در فرانسه در اوج انقلاب، کتابخانه سلطنتي به کتابخانه ملي تبديل شد. اکنون، کتابخانههاي ملي بزرگ جهان، در چند کشور اروپايي، آمريکايي و آسيايي قرار دارند و اين کتابخانهها در پايتختها و شهرهاي بزرگ ايجاد شدهاند، مهمترين کتابخانههاي ملي جهان عبارتند از؛ کتابخانه کنگره آمريکا در واشنگتن، کتابخانه لنين در مسکو، کتابخانه ملي فرانسه در پاريس، کتابخانه ملي آلمان در برلين، کتابخانه موزه بريتانيا در لندن، کتابخانه ملي ژاپن در توکيو و همچنين کتابخانه ملي آرژانتين در بوينوس آيرس. کتابخانه ملي هر کشوري را کتابخانه مادر آن کشور به شمار ميآورند و به اين ترتيب، کتابخانه ملي نشان دهنده پيشينه هر قوم و ملت است و تواناييهاي فکري، فرهنگي و معنوي ملتها را آشکار ميسازد. به همين خاطر، در هر کشوري يک کتابخانه ملي وجود دارد که بايد معتبرترين و ارزشمندترين کتابخانه آن کشور باشد. کتابخانههاي ملي در جهان به طور کلي دو هدف را پي ميگيرند: 1.گردآوري و نگهداري تمامي آثار فکري يک ملت که به صورت مکتوب، ديداري و شنيداري، الکترونيکي و... در گذشته و حال، منتشر شده و ميشوند. 2.برنامه ريزي، سياستگذاري، هماهنگي و هدايت تمام فرايندهاي کتابخانهاي در سطح کشور براي گسترش خدمات کتابخانهاي و اطلاع رساني در سطح جامعه. بودجه و منابع مالي کتابخانه ملي بر عهده دولت ميباشد و وظايف آن نيز به اين ترتيب است: گردآوري حداقل يک نسخه از هر اثري که در داخل کشور به هر زباني و در هر قالبي منتشر ميشود، گردآوري نسخههاي خطي که درباره آن کشور است چه داخلي و چه خارجي، گردآوري حداقل يک نسخه از انتشارات کشورهاي ديگر که به گونهاي با موضوعهاي ملي، ديني و فرهنگي آن کشور همساز است و ارتباط دارد، پديدآوردن و ارائه فهرستي از کتابها يا ديگر انتشارات که در کشور منتشر ميشود و کتابشناسي ملي نام دارد، تهيه فهرستي از کتابها و ديگر انتشارات موجود در کتابخانههاي کشور به صورت نوشتاري و غيرنوشتاري، تدوين استانداردهاي ملي انتشاراتي، اجراي پژوهشهاي لازم در زمينههاي کتابداري و کتابخانههاي کشور، ايجاد امکانات آموزشي براي کارکنان کتابخانهها و کتابداران حرفهاي و آشنا ساختن آنها با پيشرفتهاي جديد دانش کتابداري. در کشور ايران نيز هر چند در دوره ناصري و پس از آن نيز گامهايي براي تشکيل کتابخانه ملي برداشته شده بود اما کتابخانه ملي در ايران، به طور رسمي، در سال 1316 (و در خيابان سي تير) تاسيس شد...و البته در قياس با کشورهاي پيشرفته و قدرتمند جهان، کتابخانه ملي ايران، کتابخانهاي نوپا به شمار ميآيد و با آنچه بايد باشد فاصله زيادي دارد. هرچند اين سخن را زياد شنيدهايم و از شنيدنش بارها آه کشيدهايم اما با توجه به آمار ناخوشايند مطالعه، کتابخواني و شمارگان (تيراژ) کتاب در ايران، داشتن بزرگترين کتابخانه ملي (از لحاظ مساحت ساختمان و تعداد عنوان کتاب) به تنهايي دردي را از ما دوا نميکند، زيرا ما قبل از هر چيز بايد به راهکارهايي مؤثر براي ترويج کتابخواني و عادت به مطالعه در ايران بينديشيم. از راههاي عملي براي گسترش فرهنگ کتابخواني در ايران ميتوان به؛ توسعه کمي و کيفي کتابخانهها (بويژه کتابخانههايي که به طور گسترده با جامعه در ارتباط هستند مانند کتابخانههاي عمومي و آموزشگاهي) با توجه به اينکه ايران از جمعيت جوان برخوردار است اشاره کرد. همچنين، ترويج و گسترش کتابخواني و مطالعه بوسيله راديو و تلويزيون، برگزاري نمايشگاهها، هفتههاي کتاب، ارائه جايزه به پديدآورندگان، نقاشان و ديگر افرادي که در توليد کتاب نقشي بر عهده دارند، ايجاد باشگاههاي کتاب و مسابقه کتابخواني، توجه خانوادهها به کتابخواني و مطالعه، کمکهاي مالي به صنعت توليد کتاب به صورتي که به کاستن از قيمت کتاب و ارزان شدن آن بينجامد و... هم راههايي هستند که اگر جدي گرفته شوند و ارادهاي براي انجام آنها بوجود بيايد، ميتوانند جامعه ما را در درازمدت به وضعيت مطلوبي برسانند. در آخر اين نکته را هم به خاطر داشته باشيم، جامعهاي که آمار مطالعه و کتابخواني در آن، در سطح مطلوب و قابل قبولي نباشد را نميتوان جامعهاي پويا، زنده و شاداب برشمرد. محمد صادقي codex38x page24 |
PDF صفحات روزنامه
Text Box (double-click to edit)
Ettelaat International
آدرس: تهران. بلوار ميرداماد - خيابان نفت جنوبي
تلفن : 29999
22258022 : فاكس
Ettelaat Newspaper
Tehran Mirdamad Boulvard
Tel : 009821 29999
Fax : 009821 29999
email: ettelaat@ettelaat.com
صفحات روزنامه را ورق بزنيد
84 سال حضور مستمر در صحنه اطلاع رساني کشور
PDF صفحات نيازمنديها
PDF صفحات ضميمه