صفحات پي دي اف روزنامه اطلاعات فردا، ساعت 11 هرشب آپلود ميشود
Ettelaat Twitter تويتر روزنامه اطلاعات  Ettelaat Facebook فيس بوك روزنامه اطلاعات  Ettelaat RSS آراس اس روزنامه اطلاعات  دريافت آخرين اخبار روزنامه اطلاعات از طريق ايميل

تاريخ خبر: چهار‌شنبه 2 اسفند 1391 ـ 9 ربيع‌الثاني 1434ـ 20 فوريه 2013ـ شماره 25534 سه‌شنبه 20 فروردين 1392 ـ 28 جمادي الاول 1434ـ 9 آوريل 2013ـ شماره  25562

امثال و حكم فارسي
دوزاريش كج است!
محمدرضا سهرابي‌نژاد


سي چهل سال پيش كه مخابرات گستردگي و امكانات امروزي را نداشت، مردم براي ارتباط با يكديگر ـ بيشتر اوقات ـ از تلفن همگاني استفاده مي‌كردند و براي اين كار، سكّه‌هاي دو ريالي، پنج ريالي، ده ريالي و... در قلك تلفن مي‌انداختند تا گوشي بوق آزاد بزند و شخص بتواند شماره‌گيري كند و با مخاطب به گفت‌وگو بپردازد.

اين تلفن‌ها اشكالات فراواني داشتند؛ مثلاً گاهي سكه‌ را كه در قلكش مي‌انداختي، ترانه پخش مي‌كرد. گاهي نيز سكه‌ها را پي‌درپي قُورت مي‌داد و شخص را كه كاري فوري و فوتي داشت، دچار زحمت تهيه سكه مي‌كرد. گاهي هم سكّه ايراد داشت و به قلك نمي‌افتاد، بلكه در گلوي آن گير مي‌كرد. در اين وقت شخص تلفن‌كننده با عصبانيت مشت‌هاي خود را به پهلوي چپ و راست قلك مي‌كوبيد. در اين هنگام گاهي سكّه تِلقّي صدا مي‌كرد و در قلك مي‌افتاد و خط آزاد مي‌شد و خيال شخص راحت! اما گاهي هم تلقّي صدا مي‌كرد و سكه خورده مي‌شد و خط آزاد نمي‌گرديد.

در چنين مواقعي شخص ناظر به تلفن‌كننده مي‌گفت: حتماً دوزاريت كج بود يا كج است؛ يعني سكه‌ات ايراد دارد. اين اصطلاح، رفته رفته در قلك ذهن افراد جاگير شد. حالا به اشخاصي كه مطالب و مفاهيم را درك نمي‌كنند يا دير فهم‌اند، با كنايه مي‌گويند كه: دوزاريش كج است!



پدر سوخته!

آب حيات است پدر سوخته

نُقل و نبات است پدر سوخته

...

تركيب «پدر سوخته» در اين شعر مرحوم جلال‌الملك، ايرج ميرزا، از آن اصطلاحاتي است كه در زبان كوچه و بازار رايج است. به عبارتي، فحش رقيق و لطيف و ملايمي است كه كسي به كسي نثار مي‌كند.

در كتب خاطرة رجال عصر قاجار، «پدر سوخته» فحش فاخري بود كه از لبان ناصرالدين شاه قاجار تقديم رجال بي‌كفايت و متملّق دربار مي‌شد.

پدر سوخته، اصطلاحي است كه گويا از مصر باستان وارد زبان فارسي شده است. تاريخ ورود و علت و علل نفوذ آن به زبان فارسي مشخص نيست.

همچنانكه مي‌دانيم، اعيان و اشراف و رجال متموّل و با نفوذ و خود شيفتة مصري، بعد از مرگ، موميايي مي‌شدند تا جسم آنها براي اعصار و قرون باقي بماند كه اين عمل البته نوعي تفاخر هم به شمار مي‌رفت. حال اگر فردي از افراد با نفوذ به عللي دچار فقر و فلاكت مي‌شد، به ثروتمندان و نرولخوران وقت مراجعه مي‌كرد و وام مي‌خواست.

(انصافاً وام گرفتن آن زمان در مقايسه با روزگار ما سهل و راحت بود. اين روزها، بانك‌ها، كارت ملي را كه براساس شناسنامه صادر شده معتبر مي‌دانند ولي خود شناسنامه را براي احراز هويت واقعي شخص به ادارة ثبت ارسال مي‌كنند. خب در بلخ كسي اختلاس كرده، در شوشتر كه گردن مشتري را نمي‌زنند!)

باري، در آن زمان، در مصر، شرط وام گرفتن، گرو گذاشتن جسد موميايي پدر وام خواه بود و چه سندي معتبرتر از اين! حالا اگر در مدت مقرّر، وام عودت داده نمي‌شد، وام دهنده مجاز بود جسد موميايي پدر وام‌گيرنده را بسوزاند؛ يعني بالاترين مجازات.

كسي كه دچار چنين وضعيتي مي‌شد، در اجتماع و نزد افكار عمومي انگشت نما مي‌گشت و بيش از پيش از اعتبار مي‌افتاد و همه مي‌گفتند كه او پدر سوخته است! يعني ورشكسته، مال مردم خور، بدبخت، خبيث، فريبكار و كسي كه به تعهد خود عمل نكرده و باعث شده تا جسد پدرش را بسوزانند و سوزاندن جسد پدرش هم برايش مهم نيست. راستي در دنياي امروز ما چقدر «پدرسوخته» داريم؟!

codex23x

page22

PDF صفحات روزنامه

1
Text Box (double-click to edit)

Ettelaat International

حكمت و معرفت
يادداشت
فرم اشتراك
ettelaat newspaper روزنامه اطلاعات

آدرس: تهران. بلوار ميرداماد - خيابان نفت جنوبي

تلفن : 29999
22258022 : فاكس

Ettelaat Newspaper

Tehran Mirdamad Boulvard

Tel : 009821 29999

Fax : 009821 29999

email: ettelaat@ettelaat.com

چهار‌شنبه 2 اسفند 1391 ـ 9 ربيع‌الثاني 1434ـ 20 فوريه 2013ـ شماره 25534 پنجشنبه 2 بهمن 1397- 15 جمادی الثانی 1440ـ 21 فوریه 2019ـ شماره 27227

 

صفحات روزنامه را ورق بزنيد Latest Edition آخرين شماره

88 سال حضور مستمر در صحنه اطلاع رساني کشور

PDF صفحات نيازمنديها

PDF صفحات ضميمه

فروشكاه كتاب
روزنامه PDFآرشيو
آرشيو روزنامه