صفحات پي دي اف روزنامه اطلاعات فردا، ساعت 11 هرشب آپلود ميشود
Ettelaat Twitter تويتر روزنامه اطلاعات  Ettelaat Facebook فيس بوك روزنامه اطلاعات  Ettelaat RSS آراس اس روزنامه اطلاعات  دريافت آخرين اخبار روزنامه اطلاعات از طريق ايميل

تاريخ خبر: چهار‌شنبه 2 اسفند 1391 ـ 9 ربيع‌الثاني 1434ـ 20 فوريه 2013ـ شماره 25534 پكشنبه 29 تير 1393- 22 رمضان 1435ـ 20 جولاي 2014ـ شماره 25925
نهان جانورشناسي
جانوران غول پيكر در اسطوره هاي ايران
(بخش هجدهم و پاياني)


جنوب غرب و ميانرودان

در آثار تمدن بين النهرين به موجودي به نام «موشخوشو» برمي خوريم که نقش آن در بسياري از بناهاي آن دوران ديده مي شود. اين جانور که «اژدهاي بابل» نيز ناميده مي شود به عنوان نماد خداي مردوک شناخته مي شد و در هر بنايي که به مردوک مرتبط بود، اثر اين اژدها نيز ديده مي شود، مانند «دروازه ايشتار»1.بر دروازه ايشتار، علاوه بر نقش هاي موشخوشو، مانند بناهاي هخامنشي، آثاري از گاو و شير نيز ديده مي شود. گروهي از باستان ‌شناس هاي ايراني و ايتاليايي، بنايي را در نزديکي تخت‌ جمشيد و در تپه باستاني «تل آجري» يافته اند که در آجرهاي لعاب دار به دست آمده از آن، نقش موشخوشو نماد جانوري خداي بابل مردوک ديده مي شود.به گفته باستان ‌شناسان اين بنا در دوره کوروش بزرگ ساخته شده و شايد نيايشگاهي از دوره هخامنشيان بوده که توسط هنرمندان بابلي با همان نقش ‌ها و نمادها مانند نقش موشخوشو بنا شده ‌است.

بر اساس نگاره هاي بابلي، موشخوشو اژدهايي با بدني فلس دار، چنگال هاي بزرگ، گردن بلند و دم دراز، سري کوچک، زباني مانند زبان سوسمارها و شاخي بر سر بوده است.از نظر ظاهري موشخوشو به رده اي از دايناسورهاي زيرراسته «خزنده‌ پاريختان»2 يا Sauropodomorphaو راسته «خزنده‌ کفلان»3 يا Saurischiaشباهت دارد که نام آنها «سوسمار موش» ياMussaurus است. اما نکته ترديد آميز اين است که دايناسورهاي Mussaurusدر آرژانتين زيست مي کرده اند و تاکنون سنگواره هاي اين جانور از دشت هاي پاتاگونيا4 واقع در جنوب آرژانتين به دست آمده است.سوسمار موش ها در اواخر دوره ترياس يعني حدود 215 ميليون سال پيش در جنوب آرژانتين زندگي مي کرده اند. آنها دايناسورهايي گياهخوار بودند و بر اساس سنگواره ها، نمونه هاي بالغ آن حدود 3 متر طول و 70 کيلوگرم وزن داشتند. نخستين بار نمونه هايي از سنگواره اين جانور توسط يک ديرينه شناس آرژانتيني به نام José Bonaparte در سال 1970 از ايالت «سانتاکروز» آرژانتين به دست آمد که همگي نابالغ بوده اند. اين نمونه هاي تازه از تخم در آمده در آشيانه اي به دست آمدند که پوسته هاي تخم آنها نيز وجود داشتند.

*مرتضي جوهري

پانوشت:

1-دروازه ايشتار هشتمين دروازه بابل است که حدود سال پيش از ميلاد به دستور «بخت نصر» ساخته شد و نام آن برگرفته از الهه آشوري، «ايشتار» است. در حال حاضر اصل اين دروازه در موزه «پرگامون» در برلين نگهداري مي‌ شود.

2-خزنده‌ پاريختان جانوراني گياه‌ خوار در اندازه هاي کوچک تا بسيار تنومند بوده‌ اند و ويژگي بارز آنها گردن ‌هاي دراز و سرهاي کوچک بوده است.

3- خزنده‌ کَفَلان يکي از دو راسته اصلي دايناسورها هستند. از آن جايي که اين دايناسورها شکل باستاني استخوان نشيمنگاهي نياکان خود را حفظ کردند، از راسته ديگر يعني «پرنده‌ کفلان» جدا شده اند و کفلي مشابه خزندگان داشتند. همه دايناسورهاي گوشتخوار به اضافه يکي از دو تبار اصلي دايناسورهاي گياهخوار به نام سوسمارپاريختان عضو راسته خزنده‌ کفلان هستند.

4- پاتاگونيا نام بخش بزرگي از آمريکاي جنوبي است که دربرگيرنده بخش هاي جنوبي آرژانتين و شيلي مي‌ شود.

منابع:

- A History of Persia; Percy Molesworth Sykes; London; 1867–1945.

- Postcranial anatomy and phylogenetic relationships of Mussaurus patagonicus (Dinosauria, Sauropodomorpha). A. Otero et D. Pol. Journal of Vertebrate Paleontology, vol. 33, no 5,‎ 2013.

- Dinosaurs: The Most Complete, Up-to-Date Encyclopedia for Dinosaur Lovers of All Ages.Holtz, Thomas R. Jr.2012.

- chn.ir

- iranboom.ir

عکس از: einsamer-schuetze.com

codexzam6x

PDF صفحات روزنامه

1
Text Box (double-click to edit)

Ettelaat International

حكمت و معرفت
يادداشت
فرم اشتراك
ettelaat newspaper روزنامه اطلاعات

آدرس: تهران. بلوار ميرداماد - خيابان نفت جنوبي

تلفن : 29999
22258022 : فاكس

Ettelaat Newspaper

Tehran Mirdamad Boulvard

Tel : 009821 29999

Fax : 009821 29999

email: ettelaat@ettelaat.com

چهار‌شنبه 2 اسفند 1391 ـ 9 ربيع‌الثاني 1434ـ 20 فوريه 2013ـ شماره 25534 پنجشنبه 5 اردیبهشت 1398- 19 شعبان 1440ـ 25 آوریل 2019ـ شماره 27265

 

صفحات روزنامه را ورق بزنيد Latest Edition آخرين شماره

88 سال حضور مستمر در صحنه اطلاع رساني کشور

PDF صفحات نيازمنديها

PDF صفحات ضميمه

فروشكاه كتاب
روزنامه PDFآرشيو
آرشيو روزنامه