آهنگ زبان و وزن شعر
سید مسعود رضوی - بخش دوازدهم
 

بیزاری و اکراه از مجاورت تازه به دوران رسیدگان و خودنمایان، نجفی را به وادی ایمن کشانید تا در کنار استاد آگاه و نجیب و آزادمنش فلسفه و فرهنگ و عرفان ایران، دکتر نصرالله پورجوادی در مرکز نشر مشغول به کار شود و تحقیق و تدریس و برخی جلسات پژوهشی را تمهید و مدیریت کند. از جمله «وزن شعر فارسی»، «مبانی زبان‌شناسی و کاربرد آن در زبان فارسی» و «امکانات زبان فارسی در ترجمه». پورجوادی نامه‌ای هم در دفاع از نجفی و توصیف منزلت علمی و مرتبه ادبی و مقام تحقیقی او به دانشگاه علامه نوشت؛ اما دور با عاشقان نیفتاد و تسلسل با قلندران پاکباز نبود! زاهدان خرده‌گیر و صوفی‌نمایان از ره رسیده و جلوه‌فروشی می‌کردند. این حقایق را به تحقیق می‌گویم؛ زیرا من خود در سال ۱۳۶۵ وارد دانشگاه علامه طباطبایی شده و در رشته زبان و ادبیات فارسی مشغول به تحصیل شدم. هم افتخار دیدار و بهره‌گیری از کلاس نجفی و مصاحبت با ایشان را یافتم و هم کوچ دانشورانی چون آذر نفیسی و دکتر مقدم و انزوای دکتر عبادیان و کزازی و شمیسا و حمیدیان و دیگرانی را دیدم که مدام درگیر طعن و مزاحمت جلوه‌فروشان و نودولتان می‌شدند. به هر حال ابوالحسن نجفی اگر در آنجا قدر ندید، در مرکز نشر دانشگاهی محترم و گرامی بود و در کنار محققان و استادانی چون جواد حدیدی، حسین معصومی همدانی، اسماعیل سعادت و نصرالله پورجوادی به ترجمه و تحقیق ادامه داد. مجله «ادبیات تطبیقی» را منتشر می‌کرد و مقالات و نقدهایش در «نشر دانش» چاپ میهشد. در سال ۱۳۶۹ نیز به عضویت فرهنگستان زبان و ادب فارسی درآمد. در تابستان ۱۳۹۴ کسالت و کهولت، نجفی را سخت رنجور کرد و چند ماه بعد، در روز دوم بهمن در ۸۶ سالگی از این عالم درگذشت.

ارزش شعر و اهمیت زبان دری

۲۲ـ تألیفات و تحقیقات ابوالحسن نجفی نشان می‌دهد که او زبان پارسی را در مرکز توجه خود قرار داده و اهمیت این زبان را به‌خوبی دریافته بود. در حقیقت او می‌دانست که سطوح مختلف تحقیقات مربوط به زبان پارسی، تار و پود هویت ما را در تاریخ قدیم و در روزگار معاصر به هم می‌پیوندد و همان نکته که فخرالدین شادمان گفته بود، جان کلام اوست: زبان دری و شعر پارسی، یک آیین است و تمام درسنامه‌های حکمت نظری، اخلاق و حکمت عملی، هنر و زیباشناسی، و سرانجام معنویت و عرفان در آثار نیاکان، خاصه در اشعار و دیوان‌های قدیم و میانه و جدید مستور و مسطور مانده است.

استاد نجفی هم در باب دستور زبان که امروزه در پیوند با زبان‌شناسی معنا می‌یابد، تحقیقات درجه اول انجام داد، هم در باب لغت و ساختار کلمات و ترکیب‌های زبانی، هم در باب فرهنگ عامه و امثال و حکم، هم در باب ویرایش و بهکرد نگارش، درست بنویسیم و «غلط ننویسیم» که خود داستان مفصلی دارد و مدتها محور بحثهای زیاد در مجله «نشر دانش» و نشریه‌های درجه اول ادبی و تحقیقی بود و نهایتا کتابی خوشخوان و بسیار مفید با تیراژ بالا به نام «غلط ننویسیم» از آن برون ‌آمد و منتشر شد و عصای دست ویراستاران و راهنمای نویسندگان شد. فرهنگ حجیم و نسبتا مفصل به نام «فرهنگ فارسی عامیانه» (نشر نیلوفر، ۱۳۷۸) نیز درخور توجه است.

مجموعه این آثار در کنار ترجمه‌ها و مقاله‌ها و یادداشت‌ها و نقد و ایضاحات ابوالحسن نجفی، میراث شایسته تحسینی است که هر یک نیازمند بررسی جداگانه و توضیحات منفرد می‌باشد. در اینجا ما تنها به آثار وی در عرصه عروض و وزن شعر پارسی می‌پردازیم و در این زمینه، نباید از کنار زحمات دوست و شاگرد شایسته و همکار پژوهشگر وی، آقای امید طیب‌زاده آسان گذشت. حتی به نظرم بسیاری از اطلاعات ثبت و نگارش شده در این حوزه و نیز منابع زندگینامه مرحوم نجفی نیز، حاصل کار و قلم طیب‌زاده بزرگوار است.

ادامه دارد

Email this page

نسخه مناسب چاپ