الجزایر پس از بوتفلیقه به کدام سو می رود؟
 

الجزایر به دنبال کناره گیری «عبدالعزیز بوتفلیقه» رئیس جمهوری دو دهه گذشته و انتخاب «عبدالقادر بن صالح» به عنوان رئیس جمهوری موقت بار دیگر شاهد ناآرامی‌های خیابانی است و مردم این کشور با اعلام مخالفت با حضور عناصر حاکمیت کنونی در راس قدرت، دگرگونی‌های اساسی را دنبال می‌کنند.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، بوتفلیقه رئیس‌جمهوری سابق الجزایر، ۱۴ فروردین به دنبال اعتراضات سراسری و گسترده پس از دو دهه حکومت از مقام خود کناره‌گیری کرد. به دنبال کناره گیری عبدالعزیز بوتفلیقه، پارلمان الجزایر ۲۰ فروردین بر اساس ماده ۱۰۲ قانون اساسی این کشور بن‌صالح رئیس پارلمان این کشور را برای ۹۰ روز به عنوان رئیس‌جمهوری موقت تعیین کرد. او باید در این ۹۰ روز انتخابات ریاست جمهوری برگزار کند. این اقدام با مخالفت گسترده مردم الجزایر روبه رو شده و هزاران نفر در پایتخت و شماری از شهرهای شرقی کشور در اعتراض به انتخاب بن صالح به خیابان‌ها آمده و تظاهرات کردند و آن را ادامه حکومت نخبگان وابسته به عبدالعزیز بوتفلیقه رییس جمهور مستعفی این کشور می دانند. بن صالح از مهمترین شخصیت‌هایی بود که پس از آغاز جنبش مردمی و ادامه اعتراض‌ها به حضور بوتفلیقه رییس جمهوری سابق این کشور در قدرت، با تظاهرات مخالفت کرد. کناره‌گیری بوتفلیقه به معترضان قوت قلب داده و اکنون فکر می‌کنند وابستگان به او را هم می‌توانند از مناصب قدرت کنار بگذارند.

انگیزه مردم الجزایر برای پافشاری بر مطالبات

به نوشته روزنامه «العربی الجدید» چاپ لندن، جنبش مردمی در الجزایر وارد مرحله تازه ای شده است. پس از ناامیدی مردم از کنارگذاشتن عناصر وابسته به نظام سابق الجزایر و انتخاب عبدالقادر بن صالح به عنوان رئیس جمهوری موقت و انتخاب «نورالدین بدوی» به عنوان نخست وزیر، مردم الجزایر به تظاهرات خود ادامه می دهند و خواهان کنار گذاشتن این افراد از قدرت هستند. در این زمینه «حسین بزینه» فعال سیاسی در جنبش مردمی الجزایر گفت به دنبال حضور عناصر وابسته به نظام سابق در قدرت احساس ناامیدی و خشم مردم را فراگرفته است. احساس می شود که انقلاب معکوسی رقم خورده و مطالبات اصلی مردم نادیده گرفته شده است. در این شرایط جنبش مردمی نیاز به نَفَس انقلابی تازه و مرحله تازه ای قدرت و قاطعیت دارد.

به نوشته روزنامه «الاخبار» لبنان، با مخالفت شهروندان و احزاب مخالف با انتخاب عبدالقادر بن صالح به عنوان رئیس جمهوری موقت، شرایط مرحله انتقالی پیچیده می شود. مخالفت مردم با روند قانونی که به موجب آن عبدالقادر بن صالح رئیس مجلس امت سابق به مدت ۹۰ روز به عنوان رئیس جمهوری موقت انتخاب شده است نظام و به ویژه ارتش آن در برابر دو گزینه قرار داده است. در گزینه نخست نظام بر روند کنونی پافشاری خواهد کرد و در نتیجه این پافشاری تظاهرات مردمی هم ادامه خواهد داشت. در گزینه دوم هم نظام شاید به دنبال راه حل دیگر و راه حل سیاسی برود که در آن به مطالبات تظاهرات کنندگان که مخالف حضور عناصر وابسته به نظام سابق در مرحله انتقالی هستند، توجه شود.

به نوشته مرکز پژوهش‌های «الجزیره» قطر، کناره گیری عبدالعزیز بوتفلیقه از قدرت قوت قلبی و انگیزه بالایی به جنبش‌های مردمی و مخالفان سیاسی داده است. این موضوع برگ برنده مهمی است که سبب شده است مخالفان نظام در مقایسه با فرمانده ارتش که پس از رئیس جمهوری به عنوان رئیس جمهوری موقت انتخاب شده است دست برتر را داشته باشند. جنبش مردمی در مدت کوتاهی در الجزایر توانست به اهدافی دست یافت. این جنبش مانع از ادامه حضور بوتفلیقه در قدرت شد و وی را مجبور به استعفا کرد. این دستاوردهای پیاپی مردم را در ادامه راه برای رسیدن به خواسته‌های خود امیدوار کرده است.

اکنون مردم احساس اقتدار می کند و هواداران نظام سابق احساس حقارت می کنند. مسالمت آمیز بودن حرکت مردمی الجزایر این جنبش را بیمه کرده است. هر هفته شمار جدیدی از افراد به صف مخالفان نظام افزوده می شوند و بر حجم تحرک‌ها افزوده می شود. مسالمت آمیز بودن این حرکت بهانه را از نظام گرفت و نظام نتوانست به سرکوب مردم روی آورد. جنبش مردمی با این وجود توانست انسجام خود را حفظ کند. به نوشته روزنامه «العین» امارات، کناره گیری عبدالعزیز بوتفلیقه در الجزایر از نظر مردم کافی نیست و این موضوع نتوانسته است شعله‌های حرکت مردمی را خاموش سازد بلکه مردم این موضوع را بخشی از درخواست‌های خود می دانند و به اعتراض‌های خود برای برکناری عناصر وابسته به نظام سابق و محاکمه مفسدان ادامه می‌دهد. ادامه تظاهرات مردم الجزایر که در آن خواستار کنار رفتن عناصر نظام سابق هستند سبب شده است مردم الجزایر به وزنه بزرگی تبدیل شوند.

جنبش مردم الجزایر که در ۲۲ فوریه در اعتراض به نامزدی بوتفلیقه برای پنجمین بار در انتخابات ریاست جمهوری الجزایر آغاز شد توانست در ادامه او را از صحنه سیاسی الجزایر برگزار کند. اکنون این جنبش به مرحله تازه ای منتقل شد و با حضور همه عناصر وابسته به نظام سابق در قدرت مخالف است. این روزنامه اماراتی افزود: مردم الجزایر برای رسیدن به خواسته‌های خود اکنون با رئیس جمهوری موقت مخالفند و حضور وی را در قدرت حربه ای برای دور زدن مردم و نادیده گرفتن خواسته‌های آنان و شاخصی برای انقلاب معکوس دانسته اند.

در این زمینه «سیف الاسلام بن عطیه» فعال سیاسی به روزنامه العین گفت: الجزایر هنوز وارد مرحله انتقال سیاسی نشده است. بلکه این تصمیم از سوی نظام بوتفلیقه بر مردم این کشور تحمیل شده است. مردم در این زمینه نقشی بازی نکردند. الجزایر در شرایط کنونی نیاز به مرحله انتقالی ندارد بلکه در این کشور با جایگزین کردن افراد قابل اعتماد به جای عناصر وابسته به نظام سابق نیاز به تدبیر امور است تا برای مرحله انتقالی واقعی برنامه ریزی شود. اما نظام الجزایر راه دیگری پیمود و از این طریق می خواهد انتخاباتی را طبق خواسته‌های خود در این کشور برگزار کند. حال پیش بینی می شود دامنه تظاهرات در الجزایر افزایش یابد و بسیاری از ادارات و نهادهای این کشور به اعتصاب سراسری روی آورند.

۲ مسیر فراروی الجزایری‌ها

روزنامه العربی الجدید در گزارشی دیگر آورد: پس از بوتفلیقه دو مسیر فراروی الجزایر قرار دارد. مسیر نخست که عمل طبق قانون اساسی است که مورد پسند فرماندهان ارتش است. آنان از این طریق با انتخاب یک شخص به عنوان رئیس جمهوری موقت تلاش می کنند پس از ۹۰ روز انتخابات ریاست جمهوری در این کشور برگزار کنند. این موضوع بیشتر به سود احزاب وابسته به نظام سابق است. زیرا افراد این احزاب دارای امکانات و مهارت هستند و طی این مدت کوتاه می توانند برای برگزاری انتخابات ریاست جمهوری مقدمه سازی کنند. جنبش‌های اعتراضی هنوز نامنظمند و نمی‌توانند رهبر سیاسی با رویکرد مشخصی را برای خود انتخاب کنند این موضوع نیز به سود احزاب وابسته به نظام سابق تمام خواهد شد. به نوشته این روزنامه، مسیر دوم مسیر سیاسی است که شهروندان خواستار آن هستند. مردم از این طریق انتقال دموکراتیک واقعی را که در آن تغییرات واقعی صورت گیرد و تنها به کنار رفتن سران نظام سابق بسنده نشود مطالبه می‌کنند. گفت وگوی ملی و تغییرات قانون اساسی از لازمه‌های این مرحله است تا در ادامه انتخابات آزاد و شفافی با نظارت هیات مستقل ملی برگزار شود.

در این مرحله باید میان نیروهای مخالف و اعتراض کنندگان و وابستگان به نظام سابق گفتگو و همکاری صورت گیرد تا از این طریق تغییرات دموکراتیک مسالمت آمیزی رخ دهد.

آینده صنعت نفت الجزایر تیره است

با افزایش بحران سیاسی در الجزایر، آینده صنعت نفت این کشور زیر سوال رفته و حالا آینده این صنعت پس از کناره‌گیری رئیس جمهور بوتفلیقه و آغاز دوباره تحقیقات در مورد فساد، مبهم تر هم می شود.به گزارش خبرگزاری تسنیم به نقل از اویل پرایس، با افزایش بحران سیاسی در الجزایر، آینده صنعت نفت این کشور در اوایل همین هفته زیر سوال رفت و حالا آینده این صنعت مبهم تر هم می شود، چون سوناتراچ، شرکت نفت دولتی آن با نزدیک شدن به انتخابات ریاست جمهوری پس از کناره‌گیری رئیس جمهور بوتفلیقه در اوایل ماه جاری و آغاز دوباره تحقیقات در مورد فساد، خود را زیر ذره بین می بیند . شرکت سوناتراچ به طرز جدایی ناپذیری مرتبط با رژیم بوتفلیقه بود. پس از اینکه ناآرامی‌های الجزایر فعالیت شرکت‌های نفت خارجی مثل اکسون را در کشور متوقف کرد، شرایط برای سوناتراچ مساعد شد. با اینکه برخی شرکت‌های انرژی خارجی پیش از هر اقدامی منتظرند ببینند چه پیش می آید.ولی انتظار نمی رود تاریخ نهایی انتخابات جدید برای کشور آرامش به همراه داشته باشد، چون الجزایر تاریخچه بدی از خشونت هنگام تغییر قدرت دارد . سوناتراچ که مانند خود بوتفلیقه چندان مقبول نیست، قبلاً هم رسوایی‌هایی داشته است و تحقیقات جدیدی که امروز اعلام شد می تواند صنعت نفت این کشور را بیش از پیش مختل کند. سوناتراچ در مرکز یک پرونده پولشویی و فساد قرار داشت که تنها چند سال پیش باعث زندانی شدن چندین تن از رهبرانش شد . صادرات نفت و گاز الجزایر ۸۵ درصد کل صادرات کشور‌های اوپک را تشکیل می دهد و ۲۰ درصد تولید ناخالص داخلی این کشور را شامل می شود . تولید نفت الجزایر در مارس کاهش یافت که نشان می‌دهد تولید اوپک در مارس بسیار کمتر از مقداری است که قول داده بود .

این در حالی است که، رئیس‌جمهوری مستعفی الجزایر در پیام خداحافظی خود دستاوردهایش در طی ۲۰ سال ریاست‌جمهوری‌اش را یادآور شده و از مردم این کشور خواست او را به خاطر اشتباهاتش ببخشند.

به گزارش ایسنا، به نقل از شبکه اسکای نیوز، عبدالعزیز بوتفلیقه، رئیس‌جمهوری مستعفی الجزایر در پیام خداحافظی خود گفت: من پست خود را ترک می‌کنم اما نباید بدون دادن پیام آخرم این مسیر را رها کنم. من از تمامی مردم کشورم می‌خواهم به خاطر کوتاهی‌ها و اشتباهاتی که کرده‌ام مرا ببخشند هرچند که نهایت سعی خود را به کار بردم تا خدمتگذار تمامی الجزایری‌ها باشم.وی در پیام خود آورده است: به زودی الجزایر رئیس‌جمهور جدیدی خواهد داشت و من امیدوارم که خداوند به او برای تحقق آرمان‌ها و چشم‌اندازهای ملتمان کمک کند. به رغم شرایط بحرانی از ۲۲ فوریه اما خدا را سپاسگذارم که من همچنان کاملا امیدوارم که این مسیر ملی متوقف نخواهد شد و به سمت شکوفایی و پیشرفت خواهد رفت. این مسأله خیلی مهم است که جوانان و زنان بتوانند پست‌های سیاسی و پارلمانی و اداری داشته باشند و اطمینان دارم که می‌توانند در مهار چالش‌های کشور و ساختن آینده آن سهیم باشند.بوتفلیقه درباره روند سیاسی از زمان رسیدنش به قدرت در آوریل ۱۹۹۹ صحبت کرد و گفت: من برای ریاست کشورم داوطلب شدم تا وظایفی را که از زمانی که سرباز ارتش بودم تا مرحله مابعد استقلال به خاطر وفاداری به شهدا انجام دهم. خداوند به من کمک کرد تا ۲۰ سال در خدمت شما باشم و خداوند می‌داند که من همواره صادق و مخلص بودم. ما روزها و سال‌های خوبی داشتیم و روزهای سختی هم داشتیم. شما از برخی کارهای من راضی بودید از برخی هم ناراضی. من عرصه سیاسی را ترک می‌کنم درحالی که ناراحت یا نگران آینده کشورم نیستم. من همواره محبت شما را به یاد دارم و هرگز این خاطرات را فراموش نمی‌کنم. شما همواره در قلب من جای خواهید داشت.بوتفلیقه بعد از اعتراضات گسترده مردم علیه نامزدی وی در انتخابات ریاست‌جمهوری برای دور پنجم از سمت خود استعفا داد.

بهار عربی این بار در آفریقا جان گرفته است

به نظر می‌رسد موج دوم خیزش مردمی در بیش از یک کشور عربی صرف نظر از وجه تسمیه آن چه “عربی” باشد و چه غیره بار دیگر آغاز شده است. تا جایی که با توجه به وقوع جنگ‌ها و فاجعه‌ها در برخی از کشورهای منطقه که در اکثر موارد، همه آنها بی‌نتیجه مانده است، بسیاری آنچه در تعدادی از کشورهای عربی طی سال‌های اخیر رخ داده را “زمستان عربی”و حتی “جهنم عربی” توصیف می‌کنند. حال این خیزش و تحرکات مردمی جدید کجا قرار می‌گیرد، آیا ممکن است موج جدیدی از انقلاب‌ها علیه حکام به راه بیفتد، این انقلاب‌ها چگونه پایان خواهند یافت.”

به گزارش ایسنا، سایت خبری النشره در تحلیلی آورده است: “در ابتدا لازم است یادآور شویم طرحی که در گذشته “بهار عربی” نامیده و از تونس هم آغاز شد، در هیچ کشوری اهداف آزادی و شکوفایی اقتصادی آن جامه عمل نپوشید. در تونس جایی که زین العابدین بن علی، رئیس‌جمهوری سابق این کشور در سال ????برکنار شد، در سایه افزایش نرخ بیکاری و میزان تورم همزمان با کاهش رشد اقتصادی وضعیت مالی وخیم است. در مصر هم پس از انقلاب مردمی علیه حکومت حسنی مبارک، دیکتاتور سابق مصر، یک دور کامل از حوادث رخ داد و قدرت از دست گروه اخوان المسلمین مجددا به دست دیک نظامی یعنی عبدالفتاح سیسی،‌ رئیس جمهور کنونی این کشور افتاد؛ مساله‌ای که بسیاری آن را به نوعی ادامه حکومت مبارک اما با یک چهره جدید عنوان کردند. در سوریه نیز پس از کشته شدن بی‌شمار غیرنظامیان، ویرانی‌ها و خرابی‌ها در اکثر شهرهای این کشور، بشار اسد، رئیس جمهوری آن در سمت خود باقی ماند هرچند که به صورت عملی کنترل خود را بر بخشی‌های از سوریه از دست داده و روسیه، ایران، آمریکا و ترکیه مستقیما در این کشور حضور نظامی دارند.

در لیبی هم با وجود براندازی معمر قذافی، دیکتاتور مخلوع این کشور و قتل او، به دلیل دودستگی داخلی و مداخله بی‌حد و حصر منطقه‌ای و بین‌المللی در امور داخلی آن، انقلاب مردمی در رساندن کشور به چشم‌انداز کشورهای دموکراتیک پیشرفته موفقیتی نداشته است. طی روزهای گذشته نیز به دنبال حمله ارتش ملی به فرماندهی خلیفه حفتر به طرابلس و مناطق اطراف آن و تشدید تنش علیه دولت وفاق ملی لیبی، وضعیت امنیتی در این کشور بار دیگر وخیم شد. سازمان ملل نیز مدت‌هاست تلاش دارد برای رفع دودستگی‌های مستمر در لیبی به یک راه‌حل مسالمت‌آمیز دست یابد اما این تلاش‌ها و کوشش‌های غسان سلامه، فرستاده سازمان ملل به لیبی همگی با ناکامی مواجه شده‌اند. بسته به نتایج درگیری‌های موجود احتمالا با توجه به تحولات سیاسی، توازن قدرت موجود روی میز مذاکرات تغییر قابل توجهی خواهد داشت.

در شمال خاوری آفریقا یعنی در سودان هم تظاهرات و اعتراضات مردمی برای تغییر نظام در برابر مقر فرماندهی کل ارتش در خارطوم و دیگر استان‌های این کشور ادامه یافت و از طرفی هم عمر البشیر، رئیس جمهوری سودان که با کودتای ????به قدرت رسیده و به دلیل مسائل قضایی مختلف تحت پیگرد بین‌المللی قرار دارد، استعفا داد. در الجزایر هم تصمیم عبدالعزیز بوتفلیقه، رئیس جمهوری مستعفی این کشور برای کاندیداتوری برای بار پنجم خشم گسترده مردمی را به بار آورد، تا جایی که تظاهرات و اعتراضات در الجزایر از ??فوریه آغاز و در نهایت بوتفلیقه را مجبور کرد از تصمیم خود منصرف شده و استعفا کند. ارتش نیز برای اینکه شک و تردید مردمی را درباره احتمال اینکه بوتفلیقه و سران نظامش مطالبات مردم را دور زده و قدرت را موروثی کنند، سریعا وارد عمل شد. همزمان با تصمیم پارلمان الجزایر برای تعیین رئیس پارلمان به عنوان رئیس جمهوری موقت تا زمان برگزاری انتخابات ریاست جمهوری و با توجه به اینکه تیم حامی مطالبات مردمی داخل نهاد نظامی امروز بزرگ‌تر و قدرتمندتر از تیمی شده که از حکومت بوتفلیقه حمایت می‌کرد، فرماندهی ارتش تلاش می‌کند، امنیت انتقال صلح‌آمیز قدرت را در الجزایر تامین کرده و از کشیده شدن امور به اقدامات خشونت‌آمیز داخلی ممانعت کند.

می‌توان گفت روزها و هفته‌های آتی برای تامین یا عدم تامین انتقال آرام قدرت در الجزایر تعیین کننده خواهد بود.در کل، نظام‌های حاکم در منطقه دیکتاتوری و نظامی و برخی تروریستی هستند، خواست ملت عرب درباره آزادی، دموکراسی و شکوفایی، بجاست اما مشکل اینجاست که چسبیدن دیکتاتورهای عرب به مناصب خود، افزایش مداخله امنیتی و سیاسی و حتی نظامی از سوی کشورهای منطقه و برخی کشورهای تصمیم‌گیرنده در جهان موجب شده انقلاب‌های مردمی از اهداف خود منحرف شده و جنگ‌های ویران‌گر افزایش یابند. آنچه در حال حاضر در لیبی،‌ سودان و الجزایر رخ می‌دهد، اگر سریعا پیش از گسترش و شیوع، جبران نشود، در واقع هشداری درباره موج جدیدی از آشوب‌های امنیتی خواهد بود.روزها و هفته‌های نه چندان دور آتی برای درک رویکردی که منطقه عرب به صورت کل و لیبی، سودان و الجزایر به صورت خاص در پیش خواهند گرفت، تعیین کننده خواهند بود.

Email this page

نسخه مناسب چاپ