«امانوئل والرشتاین» جامعه‌شناس معاصر درگذشت
 

امانوئل موریس والرشتاین (۱۹۳۰ – ۲۰۱۹) جامعه ‌شناس معاصر در سن ۸۹ سالگی درگذشت.

وی نظریه‌پرداز «نظام جهانی» و نظریه معروف «مرکز ـ پیرامون» بود. نظریه «نظام جهانی» را می‌توان در چارچوب نظریات اقتصاد سیاسی مورد توجه قرار داد. از نظر وی غالب‌ترین شکل سازمان اجتماعی همان چیزی است که او آن را «نظام‌های جهانی» می‌نامد. در چارچوب چنین تحلیلی، امانوئل موریس والرشتاین توصیه می‌کند که جهان سوم باید رابطه خود را با غرب و نظام صنعتی غرب قطع نکرده و آن را حفظ کند، ولی ضمن اینکه رابطه‌اش را حفظ می‌کند باید مواظب باشد که تحت استعمار و وابستگی غرب قرار نگیرد.

والرشتاین برای اجتماع علمی جامعه‌شناسی ایران چهره آشنایی است. وی در اسفند ماه سال ۱۳۹۲به دعوت انجمن جامعه‌شناسی ایران و مرحوم دکتر محمد امین قانعی‌راد به ایران سفر کرد و در «سمینار برسی آراء والرشتاین» که توسط انجمن برگزار شد سخنرانی داشت.

والرشتاین متولد شهر نیویورک بود و تمامی تحصیلات خود را در دانشگاه کلمبیا طی کرد و کتاب معروف وی نظام نوین جهانی است که به ۹زبان زنده برگردانده شده است‌ و در سال ۱۹۷۵جایزه معتبر جامعه‌‌شناسی آمریکا موسوم به «جایزه سوروکین» را دریافت کرد. وی استاد دانشگاه «ییل» آمریکا بود.

به اعتقاد بسیاری از صاحبنظران نظریه‌ او بهتر از دو دیدگاه نوسازی و وابستگی می‌تواند توسعه اقتصادی، نیمه توسعه‌‌یافتگی در کشورهای نیمه پیرامونی و پیرامونی را در ساختار اقتصاد جهانی سرمایه‌‌داری توضیح دهد. والرشتاین نقش مهمی برای دولت‌ها قائل نبود و مبارزه طبقاتی را در اندیشه‌‌هایش نادیده می‌گرفت. به اعتقاد وی، جهان هرگز نمی‌تواند استوار بر برابری‌‌طلبی باشد و فقط می‌‌توان جهانی را سازماندهی کرد که به سمت برابری‌‌طلبی حرکت کند.

والرشتاین در طول زندگی حرفه‌ای خود عناوین و جوایز پژوهشی متعددی را کسب کرد و در سال ۲۰۱۴نیز جایزه جهانی بهترین پژوهش انجمن بین‌المللی جامعه‌شناسی به او تعلق گرفت.

نسخه مناسب چاپ