اهل‌بیت(ع) و تفسیر
آیت‌الله محمدهادی معرفت - بخش دوم
 

احادیثى که بر تمسک به اهل‌بیت تأکید مى‌کند، به این نکته اشاره دارد کسانى که شایستگى دارند به آنان تمسک شود، تا روز قیامت باقى خواهند ماند، همچنان که قرآن کریم نیز آن‌گونه است؛ لذا پناه ساکنان زمین به شمار مى‌روند. گواه این مطلب، حدیث پیامبر(ص) است که مى‌فرماید: «در میان هر نسل از امت من، شخصیت‌هاى عادلى از اهل بیتم حضور دارند که تحریف گمراهان و کژروى کژاندیشان و تأویل نابخردان را تباه مى‌کنند. آگاه باشید که پیشوایان شما فرستادگان شما به سوى خدایند؛ دقت کنید چه کسانى را نزد خدا مى‌فرستید.» شایسته‌ترین فرد از اهل‌بیت که به خاطر دانش افزون و ریزه‌کارى‌هایش در استنباطات به او تمسک مى‌شود، پیشوا و دانشمند ایشان على(ع) است که خلیفه اول مى‌گوید: «على عترت پیامبر(ص) است.»

هیثمى در تفسیر آیة «و ما کان الله لیعذبهم و انت فیهم» مى‌گوید: «پیامبر(ص) به وجود این معنا در اهل‌بیت خود اشاره کرده و فرموده است که ایشان مایة ‌امنیت اهل زمین‌اند؛ همان‌طور که خود پیامبر نیز چنین بود و در این باره احادیث فراوانى وارد شده است؛ برای مثال مى‌توان به روایتى اشاره کرد که حاکم روایت کرده و آن را مطابق معیارهاى مسلم و بخارى صحیح شمرده است: «ستارگان، پناهگاه اهل زمین در مقابل غرق شدن هستند و اهل‌بیت من موجب حفظ امت از اختلافند. بنابراین چنانچه قبیله‌اى از عرب با ایشان مخالفت ورزد، موجب اختلاف امت خواهد شد و به حزب شیطان خواهد پیوست.» هیثمى مى‌گوید: از طرق مختلف که هر یک دیگرى را تقویت مى‌کند، این حدیث آمده است: «خاندان من در میان شما، به سان کشتى نوح‌اند که هر کس بر آن سوار شود، نجات می‌یابد» و در روایت مسلم اضافه مى‌کند: «و هر کس از آن جا بماند، غرق می‌شود.» و باز روایت دیگرى چنین است: «هر کس باز بماند، نابود می‌گردد.» و نیز فرموده است: «مَثَل اهل‌بیت من در میان شما، مثل باب حطّه در بنى‌اسرائیل است که هر کس از آن در وارد شد، آمرزیده مى‌گردد».

ثقه‌الاسلام کلینى از امیر مؤمنان(ع) روایت مى‌کند: «خدا ما را پاک و معصوم گردانیده و بر آفریدگان گواه و بر روى زمین حجت قرار داد. ما را قرین قرآن ساخت و قرآن را قرین ما. از آن جدا نمى‌شویم و آن نیز از ما جدایى ناپذیر است.» همو از امام‌صادق(ع) روایت مى‌کند که حضرت در ذیل تفسیر آیه «فکیف اذا جئنا من کل اُمّه بشهید و جئنا بک على هؤلاء شهیدا» فرمود: «این آیه اختصاصا در شأن امت محمد نازل شده است؛ در هر قرنى یکى از ما بر اعمال امت ناظر هستیم و محمد(ص) شاهد بر اعمال ماست».

در کلام حضرت به قول پیامبر اکرم(ص) اشاره شده است که فرمود: «دفاع از این دین را در هر قرن، عده‌اى از عادلان به دوش مى‌کشند و شرّ تأویل مخالفان و تحریف غالیان و حیله‌گرى نابخردان را دفع مى‌کنند و مى‌زدایند؛ چنان که ناخالصى آهن را دستگاه دم آهنگر مى‌زداید.» عده‌اى از امیر مؤمنان(ع) پرسیدند: «اگر در فهم معانى قرآن دچار مشکل شدیم، به چه کسى رجوع کنیم؟» فرمود: «از آل محمد بپرسید.» امام‌باقر(ع) فرمود: «بر مردم است که قرآن را چنان که نازل شده است، بخوانند و اگر نیاز به تفسیر آن پیدا کردند، باید به سراغ ما بیایند؛ زیرا هدایت تنها در آمدن به سوى ما و به وسیله ماست.»

حضرت مى‌فرماید: «علمى که به همراه آدم نازل شد (کنایه از علمى که پیامبران از ابتدا در اختیار دارند)، دوباره بالا نرفت، علم به ارث نهاده مى‌شود و على(ع) دانشمند این امت بود.» در ادامه مى‌فرماید: «عالمى از ما رحلت نمى‌کند، مگر فرد دیگرى هم‌سطح او از نظر علمى یا در حدى که خدا بخواهد، جایگزین او مى‌شود». امام‌صادق(ع) مى‌فرماید: «همواره خداوند میان ما اهل‌بیت کسانى را (براى هدایت مردم) برمى‌گزیند که قرآن را از آغاز تا انجام آن مى‌داند». این امور مقتضى تلازم و جدایى‌ناپذیرى کتاب و عترت است؛ از این رو رهیابى به وسیله یکى از این دو، بدون دیگرى ممکن نیست؛ زیرا نقش قرآن تشریع و تأسیس احکام است و نقش عترت همچون پیامبر(ص) تفسیر و تبیین آن احکام.

ادامه دارد

Email this page

نسخه مناسب چاپ