یادداشت
ایران و عراق؛ محور ثبات در خاورمیانه
مریم جراح لایق
نگاهی به روابط دوجانبه ایران و عراق و رفت آمدهای مقامات دو کشور در ۶ ماه اخیر نشان می دهد که ایران با هوشمندی دیپلماتیک و پررنگ کردن نقش خود در عراق توانسته در تقابلات خود با برخی از کشورهای منطقه و همچنین آمریکا، پیروز میدان باشد.
دولت جدید عراق در همین چند ماه آغاز فعالیت خود به کشوری پر رفت و آمد تبدیل شده و توانسته است با مدیریت سیاست خارجی خود روابطی متوازن را با همه طرف ها در منطقه و عرصه بین المللی داشته باشد. رهبران سیاسی عراق همواره تاکید داشته اند که این کشور نباید به صحنه درگیری قدرت های منطقه تبدیل شود بلکه باید پلی باشد برای ارتباط بین کشورها.به نظر می رسد مقامات این کشور تاکنون توانسته اند به خوبی این هدف را محقق کنند و این امر را به خوبی می توان در مدیریت روابط این کشور با ایران، عربستان و آمریکا مشاهده کرد.
عادل عبدالمهدی، نخست وزیر عراق در فاصله کمتر از یک ماه پس از سفر تاریخی رئیس جمهور ایران به این کشور و چند روز پس از حضور هیأت عربستانی در عراق، روز شنبه در راس هیاتی عالیرتبه متشکل از ۷ وزیر و گروهی از فعالان اقتصادی وارد تهران شد. برای درک عمق روابط دو کشور و همچنین فهم مشترک مقامات دو کشور از شرایط کنونی حاکم بر منطقه همان بس که محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران در فاصله ماه های دی تا اسفند سال گذشته “۱۰ روز″ در عراق حضور داشت، سفری ۵ روزه در دی ماه و سفری در اسفند ماه و دو روز پیش از سفر حسن روحانی، رئیس جمهور ایران به عراق.
با نگاهی به رفت و آمدهای مقامات عالیرتبه ایرانی و عراقی در ۶ ماه اخیر و سرعت اجرای توافقات صورت گرفته در این مدت و همچنین تاکید حسن روحانی و عادل عبدالمهدی در نشست خبری مشترک، بر اجرای هرچه سریعتر توافقات، می توان به این نکته پی برد که این رفت و آمدها تنها جنبه تشریفاتی ندارد و مقامات دو کشور به خوبی درک کرده اند که در مقطع کنونی میتوانند با یاری یکدیگر زمینه پیروزی های بزرگ را در منطقه فراهم آورند.
آنچه تاکنون در ارتباط با نزدیکی ایران و عراق همواره بر آن تاکید شده اشتراکات تاریخی، فرهنگی، مذهبی و هم مرزی طولانی دو کشور بوده، اما امروز اشتراکات سیاسی و اقتصادی و اهداف مشترک منطقه ای ایران و عراق را به دو متحد قدرتمند در منطقه تبدیل کرده است تا جایی که عبدالمهدی در سفر به تهران عنوان کرد که “روابط تهران – بغداد می‌تواند الگویی برای روابط ما با دیگر کشورهای منطقه باشد.”
قطعا با اجرایی شدن توافقات صورت گرفته بین دو کشور و بهره گیری از میادین مشترک و همچنین ساخت شهرک های صنعتی مشترک، در بلند مدت ثروت زیادی وارد چرخه اقتصادی دو کشور خواهد شد که این امر هم برای ایران در تحریم و هم برای عراق پس از داعش از اهمیت زیادی برخوردار است و با اطمینان می توان گفت که تقویت روابط ایران و عراق یک رابطه برد_برد است.
از دیگر مسائل قابل حل در سایه همسایگی دو کشور مشکل بیکاری است، عراق و ایران هر دو از مشکل بیکاری رنج میبرند، گسترش همکاری ها در حوزه انرژی و بهره برداری از میادین مشترک، راه اندازی شهرک های صنعتی و بازارچه های مرزی و همچنین تقویت بخش توریسم فرهنگی، درمانی و مذهبی می تواند به میزان زیادی در حل مشکل بیکاری نیز تاثیرگذار باشد.
علاوه بر اینها استقبال از روند رو به رشد دموکراسی در عراق و توجه به جایگاه واقعی احزاب عراقی و احترام به تصمیمات عراقی از سوی دولت ایران از دیگر مواردی بود که در دولت جدید عراق موجب نزدیکی هر چه بیشتر دو دولت شد. آمریکا که در ایام تشکیل دولت به دنبال کم رنگ کردن نقش ایران در عراق بود امروز با عراقی مواجه است که علاوه بر میزبانی پیاپی از مقامات ایرانی، هر روز در تکاپو برای پیدا کردن راهی به منظور معافیت از تحریم های ایران است.
با نگاهی واقع بینانه قطعا بخش زیادی از این تکاپوی عراق در راستای حفظ منافع خود است، این امری طبیعی ست که هر کشوری اولویت ها و اهداف خود را در فضای بین المللی و تحولات جهانی در نظر بگیرد، اما امری که موجب شده روابط ایران و عراق به روابطی فراراهبردی تبدیل شود اشتراکات موجود در منافع دو کشور است. امروز مقامات دو کشور توانسته‌اند با تمرکز بر این اشتراکات و از کانال دیپلماتیک در مدت زمان کوتاهی به توافقات بزرگی دست یابند.
به هر حال امروز به وضوح می توان دید که سیاست های اشتباه آمریکا در منطقه و به ویژه نسبت به ایران موجب شد که ایران وارد عرصه جنگ دیپلماتیک در منطقه شود و حاصل این جنگ نزدیکی هر چه بیشتر ایران به همسایگان و دوستان دیرینه ای چون عراق بوده است. امروز با ادامه این روند توسط دولت و دستگاه دیپلماسی در دیگر کشورهای منطقه و تمرکز بر منافع مشترک با کشورهای دوست و همسایه، ایران میتواند پیروز این جنگ دیپلماتیک باشد.

Email this page

نسخه مناسب چاپ