هاشور/به مناسبت روز قدس
بحران خاورمیانه
رضا بابایی
 

در ادبیات سیاسی جهان، «بحران خاورمیانه» به لفظی کلیشه‌ای بدل شده است. نزدیک صد سال است که خاورمیانه خالی از بحران نبوده است. تمام مشترکات وحدت‌آفرین، از جمله ویژگی‌های فرهنگی و تاریخی و همچنین به‌هم‌پیوستگی منافع اقتصادی اکنون میان کشورهای این منطقه به دستاویزی برای گسترش بحران‌ها بدل شده است. در میان تمام بحران‌های موجود شاید مسئله فلسطین، مهم‌ترین، دیرپاترین و جهانی‌ترین آنها باشد. فلسطین به عنوان یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های سیاست‌گذاری‌ خارجی ایران، عربستان، قطر، مصر، لبنان، ترکیه و… سال‌ها است که صحنه کشمکش و زورآزمایی تمام نیروهای حاضر در منطقه است. اینکه با مسئله فلسطین چه باید کرد، پرسشی است که هیچ حکومتی در منطقه نمی‌تواند شانه از پاسخگویی به آن سر باز زند و از بیرون گود به تماشا قناعت کند. اما همه کشورهای منطقه می‌بایست یکبار دیگر پاسخی را که به این پرسش داده‌اند از نظر بگذرانند و نتایج آن را به‌دقت و دور از تعصبات قومی و ایدئولوژیک ارزیابی کنند. توان نیروهای دموکراتیک فلسطینی در دهه‌های اخیر بشدت تضعیف شده است و همزمان دستگاه تبلیغاتی اسرائیل نیز از اقدامات نیروهای غیر دموکراتیک فلسطینی جهت پیشبرد شهرک‌سازی‌های غیرقانونی، زیرپاگذاشتن گسترده حقوق بشر و بی‌اعتنایی به توافقات بین‌المللی استفاده کرده است. در حقیقت سیاست کشورهای منطقه در قبال فلسطین، گاهی بیش از آنکه یاور مردم فلسطین باشد، با تشدید کشمکش‌های منطقه‌ای، موجب کمرنگ شدن صدای آزادی‌خواهان فلسطینی و شکسته شدن وحدت کشورها در قبال اسرائیل و در نتیجه حرکت بخشی از جهان عرب به سوی آغوش اسرائیل گشته است. تجربه فلسطین نشان می‌دهد که پشت کردن به گفت‌وگو، بی‌توجهی به واقعیت‌های سیاسی موجود، تأکید بر تضادها و همچنین دست بردن به ابزارهای غیر دموکراتیک برای تحقق اهداف، می‌تواند نتیجه عکس دهد و اسرائیل منزوی را به نیرویی کاملا تهاجمی بدل کند و اجازه دهد تا در پیش چشمان ملت‌های خاورمیانه و جامعه بین‌الملل حق مشروع فلسطینیان را زیرپا بگذارد.

خاورمیانه در قرن پیش‌رو همچنان مستعد بحران‌های بی‌شماری است که ظهور داعش یکی از آنها بوده است. برای جلوگیری از کشتار و آوارگی بیشتر انسان‌ها، ما گریزی از حل فوری و بنیادین بحران‌ها نداریم و هیچ راه‌حلی نیز وجود نخواهد داشت که از توافق بر سر دموکراتیک کردن سیاست‌های منطقه‌ای بی‌نیاز باشد. کشورهای خاورمیانه با هرگونه نفرتی که نثار یکدیگر می‌کنند باید بدانند که در بحران‌های پیش‌رو با یکدیگر سهیم خواهند بود و همانطور که گذشته‌ای یکسان دارند، سرنوشت آینده‌شان نیز همسان است.

Email this page

نسخه مناسب چاپ