واکاوی سرگذشت واقعی رادیو در ایران -۵
تأسیس نخستین استودیوى رادیویى
حسن فرازمند
 

در شماره های گذشته، سابقه ای از چگونگی آشنایی مردم با پدیده های صوتی مثل گرامافون نوشتم واین که مردم ایران تا قبل از تاسیس رادیو درکشور از هر حیث با این پدیده آشنا بودند و این نکته که مورخان درباره رادیو به تاکید گفته اند که:«رادیو۲۰ سال پس از برقراری و شروع بکار اولین ایستگاه های رادیویی در دیگر نقاط جهان، وارد ایران شد»،به واقعیت تاسیس و پاگرفتن منابع و تجهیزات رادیویی در ایران نزدیک تراست و مدارک معتبری هم حکایت دارند که نخستین ایستگاه فرستنده بی سیم کشور در ساعت ۳ بعد از ظهر ششم اردیبهشت ماه ۱۳۰۵شمسی شروع بکار کرد این فرستنده با ۲۰ کیلو وات دکل ۱۲۰ متر در تهران واقع بود.
همزمان با این کار، سازمانی به نام«سازمان پرورش افکار»زیر نظر وزیر فرهنگ به وجود آمد. کمیسیون رادیو که یکی از کمیسیون های این سازمان بود و زیر نظر وزیر دارایی و با همکاری گروهی از نویسندگان اداره می شد،موظف شد تا برنامه های مناسب برای پخش از رادیو تنظیم کند و به تصویب برساند تا در موقع گشایش رادیو استفاده شود.
روز چهارم اردیبهشت سال ۱۳۱۹ درواقع نخستین استودیو همراه با فرستنده رادیویی ایران در استودیوی کوچکی که اکنون در محل بی سیم به یادگار باقی است ، افتتاح شد. رادیو از نخستین روزها با حدود هشت ساعت و نیم برنامه در شبانه ?روز آغاز به کار کرد و برنامه های آن در دو بخش جداگانه بدین شرح پخش می شد:
پخش اول از ساعت یازده و نیم تا دو بعد از ظهر
پخش دوم از ساعت پنج تا یازده بعد از ظهر
برنامه های رادیو به صورت زنده پخش می?شد و علاوه بر برنامه های فارسی، اخبار به زبان های فرانسه،انگلیسی،آلمانی،عربی،ترکی و روسی هم بود و پخش موسیقی ایرانی و غربی نیز بخش عظیمی از برنامه های رادیو را تشکیل می داد. همراه با پیشرفت و گسترش رادیو در پایتخت،درشهرستان ها نیز زمینه ایجاد تاسیسات رادیویی فراهم شد. در سال ۱۳۲۶ اولین فرستنده رادیویی شهرستان ها در تبریز گسترش یافت و به تدریج فرستنده های دیگری در ارومیه،اهواز،شیراز، کرمانشاه،مشهد،کرمان،اصفهان،سنندج،زاهدان، رشت و گرگان ایجاد شد.
از تیر ماه ۱۳۳۹ مدت پخش برنامه های رادیو ایران به ۲۴ ساعت رسید و در همین سال برنامه دوم رادیو در تهران آغاز شد. نخستین فرستنده اف ام نیز در آبان ۱۳۴۶ در تهران شروع به کار کرد.
در سال ۱۳۵۰ قانون تشکیل سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران به تصویب رسید و اداره رادیو از وزارت اطلاعات منفک شد و عملاً رادیو تلویزیون در یکدیگر ادغام و توسعه ساختمان ها و تجهیزات مراکز تولید و پخش و ایستگاه های رادیو و تلویزیونی ادامه یافت.
علاوه بر آن، ۱۹ مرکز رادیویی مشهد، کرمانشاه، همدان سنندج، ایلام، رشت، دریا، گرگان، ساری،تبریز،اردبیل،ارومیه،مهاباد،اهواز، خرم آباد،بندرعباس،شیراز،یزد و اصفهان نیز به پخش برنامه های محلی و تقویت شبکه سراسری می پرداختند.
در سال های اخیر نیز شاهدیم که در سال ۱۳۸۱، هشت شبکه رادیویی شامل: اول (شبکه ملی و عمومی – ۲۴ ساعته)، فرهنگ ( شبکه فرهنگی و علمی – ۲۴ ساعته) ، جوان ( شبکه ویژه جوانان – ۲۴ ساعته) ، ورزش (شبکه ویژه جوانان با رویکرد ورزشی – ۱۷ ساعته) ، قرآن (شبکه ویژه معارف قرآنی- ۲۴ ساعته) ، معارف (شبکه ویژه معارف اسلامی – ۲۰ ساعته) ، پیام (۲۴ساعته) و سلامت (ویژه امور بهداشت ، درمان و سلامت – ۲۴ ساعته)برنامه دارند و روی هم رفته با در نظر گرفتن شبکه های محلی تهران دارای ۲۷ شبکه رادیویی استانی ، ۴ شبکه رادیویی محلی ، ۵ رادیوی شهری ، ۱۷ شبکه تلویزیونی استانی و ۱۴ شبکه تلویزیونی محلی بوده است.
اما مصوبه مقررات استفاده از رادیو،در تاریخ دوم مهر ???? از سوی هیأت وزیران دولت وقت ایران به تصویب رسید، که درواقع قانون و مقررات استفاده از رادیو را تصویب کرد. و این مطلب نشانگر آن است که شنیدن رادیو به انحاء مختلف بین مردم رواج داشته ودولت وقت با این مصوبه وقانون، فقط می خواسته سرو سامانی به آن بدهد.
شواهد هم می گویند که در آن سال‌ها استفاده از گرامافون و صفحه به تدریج رواج یافت و تقاضا برای موسیقی بیشتر شده بود. دولت در همان سال به بازرگانان اجازه داد تا با کسب پروانه از وزارت پست و تلگراف، رادیو وارد کشور کنند. این اقدام، اندیشه ایجاد مرکز رادیو در ایران را تقویت کرد.

code

Email this page

نسخه مناسب چاپ