تجدیدپذیرها کلید بهینه سازی مصرف انرژی
 

روند فزاینده مصرف انرژی های فسیلی در کشورمان از یک سو و کم شدن تدریجی منابع این نوع انرژی معادله ای را رقم می زند که اگر به فکر راه حلی برای آن نباشیم، چالش زا خواهد بود؛ در این میان به نظر می رسد یکی از راه حل های این معادله، حرکت به سمت انرژی های تجدیدپذیراست.

به گزارش ایرنا، تداوم روند مصرف بی رویه انرژی های فسیلی در کشورمان که زنگ خطری جدی است و فریاد همه فعالان تولید را درآورده است، در کنار کاهش تدریجی منابع این نوع انرژی آینده ای ناامید کننده پیش روی همگان قرار داده است. طبق آمارهای منتشرشده از سوی بانک جهانی، ایران حدود چهار برابر میانگین جهانی انواع انرژی را مصرف می ‌کند.

متوسط مصرف جهانی برق برای مشترکان خانگی ۹۰۰ کیلووات ساعت در سال است و این در حالی است که مشترکان ایرانی در بخش خانگی سالانه ۲ هزار و ۹۰۰ کیلووات ساعت برق مصرف می‌کنند و این رقم دست کم بیش از سه برابر میانگین جهانی است. همچنین سرانه‌ مصرف سالانه‌ گاز در ایران یک هزار و ۷۰۰ متر مکعب و در جهان ۶۰۰ مترمکعب است، به این معنا که میزان مصرف مردم ایران سه برابر میانگین جهانی است. چنانکه میزان مصرف گاز طبیعی در ایران از ۶۸ میلیارد مترمکعب در سال ۲۰۰۱ با متوسط رشد سالانه ۳ر۱۰ درصد به ۱۲۳ میلیارد مترمکعب در سال ۲۰۰۸ رسیده است.

آمارها خود گویای واقعیت های دردناکی است که ضرورت اتخاذ تدابیری اساسی دراین زمینه را صد چندان می سازد؛ امری که اگر به فراموشی سپرده شود نه تنها مشکلات عدیده ای را گریبان گیر کشور خواهد ساخت بلکه آسیب های جبران ناپذیر زیادی به همراه خواهد داشت.

ضرورت توجه به استفاده از روش هایی که میزان مصرف انرژی را مدیریت کرده و از طرف دیگر جایگزینی برای انرژی های فسیلی یافته شود، وزارت نیرو را واداشت که در سال گذشته نسبت به برگزاری یازدهمین نمایشگاه بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر، بهره‌وری و صرفه‌جویی انرژی اقدام کند تا شرکت های داخلی و خارجی با به نمایش درآوردن آخرین دستاورد های خود مردم ایران را تشویق به استفاده از این یافته ها کنند.

نمایشگاه گرچه با استقبال کم فروغ جامعه هدف که همان مردم باشند به دلیل نوع اطلاع رسانی در باره آن مواجه شد اما در آخرین روز برگزاری شاهد حضور رضا اردکانیان وزیر نیرو در نشستی با عنوان نشست هم اندیشی

فرصت ها و چالش های توسعه انرژی تجدید پذیر بود که درآن فعالان این نوع انرژی علاوه بررساندن مشکلات خود به گوش وزیرنیرو، انرژی تجدید پذیر را به عنوان راهکاری مناسب برای جایگزینی استفاده از انرژی های فسیلی به جامعه معرفی کنند.

انرژی تجدیدپذیر که انرژی برگشت‌پذیر هم نامیده می‌شود، به انواعی از انرژی می‌ گویند که منبع تولید آن بر خلاف انرژی‌های تجدیدناپذیر (فسیلی)، قابلیت آن را دارد که توسط طبیعت در یک بازه زمانی کوتاه مجدد به وجود آمده یا به عبارتی منابعی هستند که پس از مصرف به راحتی جایگزین می شوند.

آمارهای منتشر شده در

نشریه های معتبر جهانی بیانگر آن است که رشد تقاضای انرژی حاصل از سوخت های فسیلی به خصوص در کشورهای صنعتی و در حال توسعه سبب افزایش انتشار گازهای گلخانه ای و در پی آن گرمایش جهانی و تغییر اقلیم شده است و پیامدهای ناشی از مصرف سوخت های فسیلی، دولت ها را برآن داشته که توجه ویژه تری به منابع انرژی تجدیدپذیر داشته باشند.

براساس این آمارها اکنون بیش از ۵۰ درصد از ظرفیت نیروگاه‌های نصب شده برق در آلمان تجدیدپذیر است و با وجود پیشرفتی که آلمان تاکنون در بخش انرژی‌های تجدیدپذیر داشته اما این کشور در نظر دارد تا سال ۲۰۳۰ یعنی تا ۱۲ سال آینده ظرفیت نصب نیروگاه‌های تجدیدپذیر را به بیش از ۶۵ درصد برساند.

طبق آمارمنتشر شده از سوی پژوهشگاه نیرو، حدود ۴۰ درصد ظرفیت نیروگاه‌های نصب شده برق انگلستان هم تجدیدپذیر است و این کشور درنظر دارد تا ۲ سال دیگر یعنی حدود سال ۲۰۲۰ میلادی ۳۰ درصد کل انرژی (برق و حرارت) خود را از طریق نیروگاه‌های تجدیدپذیر تولید کند.

آمارها نشان می دهد ۱۷ درصد ظرفیت نیروگاه‌های نصب شده برق در فرانسه تجدیدپذیر است؛ همچنین این کشور تلاش دارد تا سال ۲۰۲۰ این ظرفیت را به ۲۳ درصد برساند. همچنین کشور دانمارک درباره انرژی بادی بسیار پیشرو است و ۵۵ درصد از ظرفیت نیروگاه‌های نصب شده در این کشور تجدیدپذیر است و مقرر است تا سال ۲۰۵۰ این ظرفیت به صددرصد برسد.

آمارمنتشره از سوی پژوهشگاه همچنین بیانگر آن است که در ایتالیا ۲۷ درصد ظرفیت نیروگاه‌های نصب شده تجدیدپذیر است و این کشور در نظر دارد تا سال ۲۰۳۰ ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر خود را به ۵۵ درصد برساند. ۳۰ درصد ظرفیت نیروگاه‌های نصب شده برق در اسپانیا هم تجدیدپذیر است و این کشور مصمم است تا سال ۲۰۵۰ ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر را به ۱۰۰ درصد برساند.

طبق همین آمارکشور شیلی قصد دارد تا سال ۲۰۵۰ ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر نصب شده را به ۷۰ درصد برساند و برزیل اکنون ۲۹ هزار و ۱۹۰ مگاوات برق از طریق نیروگاه‌های تجدیدپذیر تولید می‌کند و در نظر دارد تا سال ۲۰۳۰ میزان برق تولید شده را به ۴۵ درصد یعنی حدود ۳۲ هزار مگاوات برساند.

این روند جهانی درحالی است که هنوز برخی در کشورمان به این ضرورت پی نبرده اند یا حتی انرژی تجدید پذیر را انرژیی تشریفاتی قلمداد می کنند.

سیدمحمد صادق زاده معاون وزیر نیرو و رئیس سازمان ساتبا به باور نادرستی که تجدیدپذیرها را انرژی لوکس می‌داند، اشاره کرده و می گوید: امروزه هزینه تولید برق نیروگاه‌های فسیلی به حدود هشت تا ۱۱ سنت و در نیروگاه‌های تجدیدپذیر به حدود چهار تا پنج سنت برای هر کیلووات ساعت رسیده است؛ از این رو تولید برق تجدیدپذیرها ارزان‌ترین روش تولید انرژی در دنیا است.

وی با اشاره به سه گام اصلی مجلس شورای اسلامی برای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر در کشور می افزاید: نمایندگان خانه ملت در گام نخست با طرح مسئله اصلاح الگوی مصرف انرژی که بعدها به قانونی در این زمینه مبدل شد، توانستند یکی از مترقی‌ترین قوانین توسعه تجدیدپذیرها را رقم بزنند.

وی ادامه می دهد: تنها ماده ۶۱ این قانون منشا تمامی تغییرات در حوزه تجدیدپذیرها بوده است و براساس آن دولت موظف شده است از تمام تولیدکنندگان غیردولتی برق تولیدی نیروگاه‌های تجدیدپذیر را به صورت بلندمدت خریداری کند که ایجاد قراردادهای ۲۰ ساله در این بخش توانست دغدغه سرمایه‌گذاران برای حضور در این عرصه را برطرف کند.

معاون وزیر نیرو تصریح می کند: دومین گام حمایتی مجلس از توسعه انرژی‎ ‌های تجدیدپذیر مربوط به قانون حمایت از صنعت برق بوده است و ماده پنج آن منابع مالی این طرح را تامین کرده است. به طور کلی منابع مالی تجدیدپذیرها در دنیا از روش‌های مختلفی تامین می‌شود که یکی از موفق‌ترین آن‌ها مالیات سبز بوده است که در کشور ما به عنوان عوارض برق دریافتی از مصرف کنندگان شناخته می‌شود.

رئیس سازمان ساتبا تدوین اساسنامه و ساختار این سازمان را گام سوم مجلس شورای اسلامی برای حمایت از توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر دانسته و می گوید: این سه گام، نظام تجدیدپذیرها را در کشور ما شکل داده است و براساس آن خلأ قانونی در این زمینه نداریم.

وی با اشاره به منابع موجود برای توسعه تجدیدپذیرها که از محل سوخت صرفه‌جویی شده باید تامین شود، اضافه می کند: در شرایط سخت تحریم‌ها که امکان صادرات نفت محدود شده است این آمادگی در میان شرکت‌های فعال تجدیدپذیر وجود دارد که در ازای تولید برق تجدیدپذیر و دریافت نقد صورت حساب‌های خود، نفت و فرآورده‌های نفتی دریافت کنند که این مساله بر علاوه اشتغال‌زایی، ایجاد منابع لازم برای توسعه زیرساخت‌ها و صنعت برق می‌تواند مشکل صادرات نفت را برطرف کند.

در همین زمینه اکبر ادیب‌فر از انجمن انرژی‌های تجدیدپذیر ایران می گوید: در زمینه عوارض تجدیدپذیر ۶ تا هفت گام وجود دارد تا عوارض ۸ درصدی از قبوض پرداختی برق از خزانه به توانیر و بازگشت مجدد به خزانه و از آنجا پس از تفکیک به شرکت‌های مرتبط پرداخت شود.

وی پیشنهاد می کند مشکل پرداخت عوارض از طریق سازمان برنامه و بودجه در سال ۹۸ برطرف و در پرداخت مبالغ تسریع شود.

داوود مددی عضو انجمن انرژی‌های تجدیدپذیر ایران هم بر لزوم تجدیدنظر در چرخه معیوب پرداخت مطالبات فعالان بخش خصوصی در حوزه تجدیدپذیرها تاکید کرده و تصریح می کند: این چرخه باعث شده مطالبات این مجموعه شش ماه به تاخیر بیفتد.

وی با اشاره به موضوع بهای پایین انرژی می افزاید: در شرایط فعلی، سرمایه‌گذاری‌ها به ارز و فروش به ریال انجام می‌شود و بر همین اساس اغلب سرمایه‌گذاران در چهار پنج سال اخیر در پرداخت اقساط جذب شده خارجی یا صندوق توسعه ملی که باید با ارز یا نرخ معادل صورت گیرد، دچار مشکل شده‌اند.

محمد حسن غفوری یک عضو دیگر انجمن انرژی‌های تجدیدپذیر حیات این بخش را وابسته به تعرفه‌های فروش برق دانسته و عوارض ۸ درصدی قبوض برق را رقمی مناسب اما ناکارآمد عنوان می کند.

محمد ساتکین از این انجمن هم با اشاره به اینکه وزارت نیرو با کمک وزارت نفت در صورت تأمین منافع آن می‌توانند در پرداخت‌ها مشارکت کنند، پیشنهاد می کند: نیروگاه‌های تجدیدپذیر بر اساس تمایل بتوانند از سوخت صرفه‌جویی شده استفاده کرده و با محاسبه میزان صرفه‌جویی حواله سوخت دریافت کنند. همچنین امکان فروش یارانه به نیروگاه‌های فسیلی داده شود تا بتوانند صادرات داشته باشند.

همچنین فتانه دوستدار از کمیته تجدیدپذیر سندیکای صنعت برق توجه بیشتر به انرژی تجدیدپذیر را با توجه به شرایط کنونی آب دارای اهمیت دانسته و می گوید: برخی سرمایه‌گذاران که در بخش‌های خارج از برق کار کرده و با شرایط کار و دریافت مطالبات در این بخش آشنایی ندارند، می‌توانند با اعطای گارانتی بیشتر به اینگونه شرکت‌ها وارد تعامل شوند.

کورش شوری عضو انجمن انرژی خورشیدی هم با تاکید بر اجرای ابلاغیه استفاده ۲۰ درصدی سازمان‌ها از انرژی‌های تجدیدپذیر که مورد توجه برخی سازمان‌ها قرار نگرفته، تأمین مالی از ظرفیت ماده ۳۸ عوارض محیط زیست و اتخاذ موارد تشویقی و تنبیهی در این زمینه را خواستار شد.

در ادامه غلامعلی نجفی از انجمن شرکت‌های خدمات انرژی ایران توجه به هزینه‌های درمانی و اجتماعی را با اهمیت‌تر از توجه به مسائل مالی و فنی عنوان کرده و با اشاره به تلفات و چالش‌های متعدد می گوید: در تجهیزات، تاسیسات، رفتار و اخلاق مصرف، تلفات داریم، اما در تمام بخشنامه‌ها و اقدامات فقط تجهیزات و تا حدودی فرآیند مورد توجه است. چالش‌ها هم فنی و مالی، فرهنگی، اجتماعی و حقوقی و قانونی است، در حالیکه همه توجه درگیر چالش فنی و گاهی مالی است.

نجفی همچنین توجه بیشتر و عمل‌گرایی به موضوع صرفه‌جویی انرژی در کشور را پیشنهاد می کند.

همچنین سعید ترابی از انجمن بهره‌وری استفاده از ظرفیت‌های ماده ۱۲ را یکی از راهکارهای برون‌رفت از شرایط اقتصادی فعلی دانسته و تعریف مدل مالی برای خرید تضمینی برق صرفه‌جویی‌شده را پیشنهاد می کند.

به هر صورت، روند بی رویه و فزاینده مصرف انرژی های فسیلی ضرورت توجه به انرژی های پاک را دو چندان ساخته است؛ امری که اگر به فراموشی سپرده شود یا یا کم رنگ شود نه تنها مشکلات عدیده ای متوجه اکنون کشور می سازد بلکه آیندگان را هم با چالش های جدی تری روبه رو خواهد ساخت؛ بنابر این ضروری است هم دولت و هم دست اندرکاران انرژی ها پاک این موضوع مهم را وجه اول همت خود قرار دهند.

Email this page

نسخه مناسب چاپ