محک
ترامپ و تکرار یک سیاست ناکام
ابوالقاسم قاسم زاده
وزیر خارجه ترامپ، «پمپئو» لغو تمدید معافیت نفتی برای خرید نفت ایران، از سوی ترامپ رئیس جمهور آمریکا را اعلام کرد و به کشورهای خریدار نفت ایران برای کامل کردن تحریم‌ها در اجرای «سیاست فشار حداکثری» علیه جمهوری اسلامی ایران، هشدار داد! دو گروه از تحلیلگران سیاسی ـ اقتصادی این اقدام دولت آمریکا را نقد و بررسی کرده‌اند. گروهی نوشته‌اند که انتظار چنین اقدامی از سوی دولت ترامپ را داشتند و پیش‌بینی می‌کردند. زیرا دوره معافیت برای هشت کشور، زمان شش ماهه و موقت داشت و در همان زمان همکاران ترامپ در وزارت خارجه آمریکا و شورای مشاوران امنیتی کاخ سفید اعلام کردند که این اقدام به‌صورت دائمی نخواهد بود. زمان اعلام معافیت برای خرید نفت از ایران دلایل و بستر خاص خود را داشت. اول، اینکه این اعلام یکباره انجام گرفت و هیچ کشور و دولتی، حتی همراهان سنتی دولت آمریکا در اروپا آن را نپذیرفتند و در اغلب کشورهای جهان آن را رد کردند و غیرقابل قبول خواندند. دوم، این تصمیم ترامپ موجب چنان آشفتگی در بازار جهانی نفت شد که بسیاری از کارشناسان اقتصاد سیاسی، بخصوص در داخل آمریکا و علی‌الخصوص در بورس نیویورک که نبض و مرکز مالی جهان خوانده می‌شود، بلافاصله واکنش‌های بسیار منفی به آن نشان دادند و به ترامپ هشدار دادند. سوم، روسیه (پوتین) از این اقدام ترامپ به‌صورت فرصت به دست آمده استفاده کرد. رئیس جمهور روسیه اعلام کرد، ترامپ قصد دارد تا سازمان بین‌المللی اوپک را منحل کند و این سیاست مخرب، موجب بلبشوی غیرقابل پیش‌بینی بازار نفت جهانی و فروپاشی اوپک خواهد شد. پوتین در همین فاصله به عربستان سعودی نزدیک شد و در یک هماهنگی توافقی در حالی‌که شعار ۷۰ دلار برای قیمت هر بشکه نفت را داد، آن را معقول خواند. پوتین با این تصمیم‌گیری غلط ترامپ، یکباره در بازار جهانی نفت و بخصوص در حیطه اقتصادی ـ سیاسی آن فعال شد. به‌طوری که انتظار ترامپ که سعودی‌ها با افزایش تولید، جبران کمبود تولید و کنترل قیمت آن با ارائه نفت در بازار جهانی را انجام خواهد داد، به دیوار خورد و غلط از کار درآمد! اوپک نیز در یک تصمیم‌گیری متحد از سوی اعضاء آن، تصمیم‌گیری تحریم نفتی ایران را که ترامپ شعار به صفر رساندن آن را می‌داد، غیرقابل تحقق و به زیان بازار نفتی جهان نامید. در آن زمان بسیاری از تحلیلگران سیاسی نفت، بخصوص در غرب نوشتند، ترامپ و پوتین دو سیاست را درباره اوپک دنبال می‌کنند. رئیس جمهور آمریکا خواهان انحلال اوپک است و رئیس جمهور روسیه به دنبال اوپک ضعیف است، تا آن را به کنترل درآورد! ترامپ بسترساز موفقیت سیاست نفتی پوتین در بازار جهانی شده است!

چهارم، تأثیر مخرب تصمیم‌گیری تحریم نفتی ایران در داخل آمریکا و در نوسان قیمت بنزین نمایان شد و به ترامپ زنگ خطر نارضایتی اجتماعی مردم آمریکا را نشان داد.

اما گروه دوم که اعلام جدید در لغو معافیت خرید نفت از ایران را پیش‌بینی نمی‌کردند. مبنای تحلیل و تفسیرشان بر چند گزاره استوار بود: اول، اینکه بازار نفت آرامش گرفته بود، دوم، اینکه میزان صادرات نفت ایران در مقایسه با سایر کشورهای تولیدکننده نفت، بخصوص در داخل اوپک، پائین آمده بود و چندان موجب تلاطم نشد. سوم، کشورهایی مانند چین، هند، ترکیه،‌ کره‌جنوبی، مالزی و … از اعلام معافیت نفتی از سوی ترامپ حمایت کردند و آن را تجدیدنظر معقول نامیدند. چهارم، اروپا و بسیاری از کشورها به اساس بکارگیری چماق تحریم نفتی از سوی ترامپ، اعتراض حقوقی و بخصوص با تأکید بر قوانین تجارت جهانی وارد ساختند. این اعتراض تا سازمان ملل و شورای امنیت آن کشیده شد.

با نگاه به این موارد این گروه انتظار بازگشت ترامپ به سیاست غلط نفتی گذشته را نمی‌دادند. بخصوص که بعد از انتخابات کنگره، حزب رقیب ترامپ، دمکراتها صاحب اکثریت در مجلس نمایندگان آمریکا شدند و بسیاری از نمایندگان کنگره در مجلس و سنا از هردو حزب حاکم در آمریکا، سیاست تحریم نفتی ترامپ علیه جمهوری اسلامی ایران را رد و ناکارآمد خواندند. امروز که پمپئو وزیرخارجه آمریکا لغو معافیت خرید نفت برای شش کشور را اعلام کرده است «وندی‌شرمن» معاون وزارت خارجه دوران اوباما در توئیتر خود نوشته است:

«ترامپ یکبار دیگر سیاست غلط تحریم نفتی علیه ایران را تکرار کرده است، ‌در حالیکه از اساس سیاست تحریم علیه جمهوری اسلامی ایران جواب مناسب نمی‌دهد.» در کمتر از ۲۴ ساعت بعد از سخنان وزیر خارجه ترامپ برای لغو «معافیت نفتی» هیچ کشوری به آن پاسخ مثبت نداده است. از اتحادیه اروپا و سه کشور اصلی آن انگلیس، فرانسه و آلمان گرفته تا چین، هند، ترکیه، عراق، ژاپن و کره جنوبی به آن واکنش منفی نشان داده‌اند. در این میان، نتانیاهو نخست وزیر رژیم صهیونیستی از این تصمیم‌گیری ترامپ حمایت کرده است و سعودی‌ها نیز به طور غیررسمی گفته‌اند، آمادگی دارند تا کمبودهای تولید نفت در بازار و در اوپک را جبران کنند!

ریشه این تصمیم‌گیری ترامپ در ادامه اعلام سیاست فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی ایران است که چند روز بعد از نامیدن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به نهاد «تروریستی» علنی شده است. سیاست «فشار حداکثری» را استراتژی دولت ترامپ علیه ایران می‌خوانند که دو هدف اصلی و عمده را دنبال می‌کند. هدف‌ اول، انزوای جمهوری اسلامی ایران در منطقه و در جهان هدف دوم، وادارسازی تهران به مذاکره با واشنگتن در شرایط «استیصال» و نابودی و فروپاشی اقتصادی است. تا اینجا همه دریافته‌اند و بسیاری از دولت‌‌ها، حتی دولت‌های دارای روابط عادی با دولت ترامپ به او هشدار داده‌اند که سیاست «فشار حداکثری» در برابر جمهوری اسلامی ایران جواب مناسب نمی‌دهد و نتیجه‌ای نخواهد داد. شاید به همین دلیل است که وزیر خارجه آمریکا «پمپئو» در سخنان خود درباره ایران، به قول ضرب‌المثل فارسی، دستی پیش و دستی پس می‌زند. از یک‌طرف لغو معافیت خرید نفت از ایران را اعلام و در ادامه می‌گویند، ما آمادگی مذاکره با جمهوری اسلامی ایران را داریم! درنهایت، ترامپ و مشاوران نژادپرست او در خواهند یافت که در جهان امروز «قلدری» جواب نمی‌دهد و ادامه اصرار بر اجرای سیاست «فشار حداکثری» علیه ایران، شکست را برای ترامپ به همراه خواهد داشت.

Email this page

نسخه مناسب چاپ