ترفندهایی برای کنترل خشم کودکان
عطیه میرزا امیری
 

خشم یکی ازانواع هیجان‌های طبیعی در انسان است. کودکان نیز در سنین مختلف و در طبقات اجتماعی ـ اقتصادی متفاوت عصبانی می‌شوند، اما باید از ابتدایی‌ترین مراحل تربیتی‌شان یاد بگیرند چطور این احساس سرکش را مهار کنند. خیلی اوقات با کودکانی روبرو شده‌ایم که زود عصبانی می‌شوند و هنگام عصبانیت امکان بروز هر رفتاری را از خود نشان می‌دهند. فریاد می‌کشند، مشت و لگد می‌زنند و حتی اگر چیزی نزدیک دست‌شان باشد آن را خراب می‌کنند. والدین و اطرافیان باید بتوانند در این مواقع به‌طور درست و حرفه‌ای این رفتار کودک را مدیریت و کنترل کنند. اما چطور؟ در زیر به چند نمونه از روش‌های مدیریتی در مقابل بروز چنین رفتارهایی، پرداخته می‌شود‎.‎

تعبیر درست از پرخاشگری

‎ ‎در برخی از خانواده‌ها، از پرخاشگری به عنوان گرفتن حق و بی‌عرضه نبودن یاد می‌شود که همین امر باعث تشویق و تقویت این رفتار در کودک می‌شود. این کار را به هیچ وجه انجام ندهید، زیرا باعث می‌شود فرزندتان تصور کند که شما پرخاشگری او را در هر زمینه‌ای تایید می‌کنید و این رفتار را بیشتر تکرار می‌کند‎.‎

مقابله به مثل نکنید

‎ ‎برای اصلاح رفتار کودک پرخاشگر به هیچ وجه جواب او را با پرخاشگری ندهید. به‌عبارتی مقابله به مثل نکنید. چرا که این رفتار باعث می‌شود کودک تصور کند راه حل مسائل پرخاشگری است. همچنین تنبیه بدنی، خشم و رفتار پرخاشگرانه کودک را افزایش می‌دهد و باعث می‌شود به هیچ عنوان از شما حساب نبرد‎.‎

پذیرش خشم کودک

به فرزندتان نشان دهید که این عصبانیت او را درک می‌کنید. مثلا به او بگویید: «من می‌دانم تو عصبانی هستی و این حس تو را می‌پذیرم. اما این راه درستی برای بیان خشم و ناراحتی تو نیست. باید جور دیگری عصبانیتت را بروز دهی تا هم زود حال خودت خوب شود و هم حال کس دیگری را بد نکنی‎.»

برای اصلاح و تربیت عجله نکنید

‎ ‎اجازه دهید عصبانیت فرزندتان فروکش کند و آرام شود و بعد از آن سراغ تدابیر تربیتی بروید. وقتی کودک آرام شد با او در مورد احساساتی که دارد حرف بزنید و به او بگویید موقعی که عصبانی می‌شود احساس دیگران در مورد او چگونه است‎.‎

رشوه ندهید

به هیچ وجه برای اتمام رفتار پرخاشگرانه به کودک رشوه ندهید، مثلا نگویید اگر پرخاشگری را کنار بگذاری همین الان به پارک می‌رویم، زیرا باعث می‌شود کودک از این رفتار برای رسیدن به خواسته‌هایش استفاده کند‎.‎

ترفندها و بازی‌هایی برای کنترل خشم درکودکان پرخاشگر

کودکان ۳ تا ۵ ساله

وقتی فرزندتان عصبانی شد، یک ظرف پر از کف به او بدهید تا حباب درست کند. لازمه حباب درست کردن، تمرکز بر تنفس است. تنفس آرام و شمرده، احساسات خروشان کودک را آرام می‌کند. خوب است که وقتی کودکتان ناآرام می‌شود به او پیشنهاد چنین بازی‌ای را بدهید. بعد از اینکه حباب درست کردن را یاد گرفت، از او بخواهید با کمک گرفتن از قوه تخیلش، حباب‌های متفاوتی درست کند. تلاش برای ساخت حباب‌های متفاوت، روحیه کودک را آرام‌تر می‌کند‎.‎

کودکان ۶ تا ۸ ساله

در اواخر دوره خردسالی، کودک کم‌کم یاد می‌گیرد که افکار خودش را مدیریت کند و آن را تغییر دهد. لازم است که ابتدا با حوصله به کودک خود کمک کنید تا محرک‌های خشمش را بشناسد؛ مثلا ممکن است هنگامی‌که کسی او را هل می‌دهد یا مسخره‌اش می‌کند،

عصبانی شود.

به او یاد دهید چطور بر خشمش غلبه کند و به او بفهمانید در برخوردهای اجتماعی‌اش باید صبور باشد و قبل از هر اقدامی، نفسی عمیق بکشد و اگر می‌تواند چند قدم از آنچه عصبانی‌اش کرده فاصله بگیردیا آن محل را ترک کند و در دل جمله‌های آرام کننده تکرار کند مثل: «از پسش بر میام» یا «مهم نیست».

در نهایت هم رفتارهای عاقلانه و مودبانه را به او آموزش دهید مثلا وقتی در بازی با کسی دعوایش می‌شود به او بگوید: «این توپ منه، لطفا پسش بده» یا «چه حرف زشتی زدی، من این طوری حرف نمی‌زنم‎».نکته مهمی که در این سن باید بیاموزید، آموزش علایم جسمی عصبانیت است.

به فرزندتان بگویید هر وقت کسی عصبانی می‌شود، بلندتر حرف می‌زند، صورتش قرمز می‌شود، دست‌هایش را هنگام صحبت به شدت تکان می‌دهد، ضربان قلبش بالا می‌رود، اخم می‌کند، دهانش خشک می‌شود و تندتند نفس می‌کشد. سپس از او بخواهید اگر این علایم را در خودش دید، یاد توصیه‌های شما بیفتد.

برای این کار می‌توانید ماسک یا پوسترهایی طراحی کنید که صورت یک فرد را به هنگام عصبانیت نشان می‌دهد یا با استفاده از نقاشی انواع پوزیشن‌های صورت به هنگام عصبانیت را به او نشان دهید‎.‎

کودکان ۹ تا ۱۲ ساله

به فرزندتان بیاموزید قبل از هر کاری به خصوص واکنش‌های خشمگینانه، فکر کند. این بار که فرزندتان با یکی از همسالانش دعوایش شد، بگذارید تا هرجا که می‌خواهد پیش برود سپس از او بپرسید: «دعوایت را کردی، عصبانیتت را نشان دادی؟ نتیجه چه شد؟ مشکلتان حل شد؟ برای حل این ناآرامی‌ها می‌خواهی چه کاری بکنی؟» با کمک این سوال‌ها، می‌توانید کودک خود را در کنترل خشم، یاری نمایید‎.‎

بازی با گل یا خمیر

کودکان از بازی با گل یا خمیر لذت می‌برند چرا که بازی با آنها از نظر حس لامسه لذت بخش است. در ضمن می‌توانند هر طور که بخواهند به آنها شکل دهند، تغییرش دهند و هر وقت که مایل بودند خرابش کنند.

گرد کردن و شکل ساختن از آنها، روزنه‌ای برای برون ریزی احساسات پرخاشگری است. کار با گل و خمیر، ظاهرا بیان احساسات و مفاهیم مربوط به آن را تسهیل می‌کند‎.‎

بازی ترکاندن بادکنک

در این بازی، ترکاندن بادکنک‌ها کودک را قادر می‌کند خشم خود را ببیند و از این طریق خشم و عصبانیت خود را تخلیه کند‎.‎

code

Email this page

نسخه مناسب چاپ