تشدید نبردها در افغانستان، امتیازگیری برای صلح
 

افغانستان طی ۱۸ سال گذشته ، شاهد فراز و فرود جنگ در فصول مختلف بوده، زمستان با شروع سرما درگیری‌ها کاهش و در بهار دوباره افزایش یافته است و امسال هم این پدیده تکرار شد اما برخی کارشناسان افغان معتقدند شعله ور شدن جنگ این بار تلاش برای امتیازگیری در مذاکره صلح است.

به گزارش ایرنا، آغاز سال ۱۳۹۸ در افغانستان با حملات تروریستی همراه شد و تا امروز که این گزارش نوشته شد ، جنگ‌های شدید در چند استان افغانستان رخ داده است. سال نو با حمله تروریستی در روز نخست نوروز در شهر کابل پایتخت افغانستان شروع شد که درآن شش تن کشته و ۲۳ تن دیگر زخمی شدند.روز دوم نوروز که در افغانستان به عنوان روز کشاورز نامگذاری شده با انفجاری در استان «هملند» همراه شد که ده‌ها کشته و زخمی به جا گذاشت.حملات طالبان به استان‌های «فاریاب»، «بدخشان»، «غزنی» و «بادغیس» در روزهای بعد از روز کشاورز ادامه یافت که حاکی از است که سال امنی برای مردم جنگ زده افغانستان نیست. البته جرقه اولیه حملات نوروزی در اسفند ماه سال قبل زده شده بود ، گروه طالبان در ۲۶ و ۲۷ اسفند ماه گذشته به استان‌های فاریاب و بادغیس حمله کردند که در فاریاب ۲۲ نیروی دولتی و در بادغیس بیش از ۱۵ سرباز دولت افغان کشته و ۳۰ تن دیگر به اسارت طالبان در آمدند.گروه طالبان طی چند روز گذشته به شهر غزنی نیز حمله کرده اند که در نتیجه درگیری‌های شدید آن ، ۱۱ سرباز و یک افسر پلیس کشته شدند.افراد طالبان همچنین پس از دو روز درگیری با نیروهای دولتی داشتند به گفته مقامات محلی موفق شدند شهرستان «ارغنج خواه» را در استان «بدخشان» تصرف کنند .هر چند هر سال با آغاز فصل بهار جنگ در افغانستان شدت پیدا می کند و دو طرف درگیر برای تصرف مناطق بیشتر حملات خود را شدت می بخشند اما امسال برخی مقامات دولتی از تشدید جنگ به دلیل به جریان افتادن گفت و گوهای صلح یاد می کنند و معتقد هستند که بیشتر این درگیری‌ها برای امتیازگیری در پشت میز مذاکره کاربرد دارد. «اسدالله خالد» سرپرست وزارت دفاع افغانستان روز پنجشنبه و جمعه هفته گذشته به استان «بلخ» در شمال افغانستان سفر کرد و از تشدید جنگ در روزها و ماه‌های آینده خبر داد. وی گفت که طالبان امسال به دلیل امتیازگیری در میز مذاکرات حملات خود را شدت خواهد بخشید و به گفته وی به همین علت لشگر «۲۱۷» برای تأمین امنیت شمال و سرکوب بیشتر طالبان بزودی ایجاد خواهد شد.خالد تاکید کرد که سال ۱۳۹۸ از لحاظ امنیتی سال دشواری خواهد بود اما ما باید نه تنها دشمن را نگذاریم که مناطق نفوذ خود را گسترش دهند بلکه به پناهگاه‌های آنها باید حمله کرده و آنها را نابود کنیم.ژنرال «عبدالرشید دوستم» معاون اول ریاست جمهوری افغانستان و یکی از فرماندهان صاحب عنوان دوران مبارزه با طالبان نیز که در سفری به شمال افغانستان رفته بود از تشدید جنگ برای امتیازگیری صلح خبر داد .وی که در شهر مزار شریف مرکز استان بلخ در میان هواداران خود سخنرانی می کرد گفت: اگر صلح نتیجه نداد وی در کنار مردم برای مبارزه با تروریسم خواهد ایستاد .دوستم هر چند خطاب به هواداران خود گفت که جنگ ۴۰ ساله به پایان می ‌رسد اما هشدار داد که به دلیل تداوم مذاکرات، جنگ‌ در سال جاری بیشتر از پیش خواهد شد .

معاون اول رئیس جمهوری تأکید کرد که اگر دولت افغانستان صلاحیت کامل عملیات نظامی را به وی بدهد، در مدت شش ماه بخش‌های شمال و شمال شرق افغانستان را از وجود طالبان پاکسازی خواهد کرد.

دوستم گفت که ناامنی‌های اخیر جان هزاران سرباز را گرفته است و وضعیت امنیتی کشور نگران کننده است. وی تصریح کرد که طرح امنیتی خود را داشته و دارد اما کسی به وی اجازه نمی دهد که آن را عملی کند.این در حالی است که در جریان همین سفر، کاروان حامل دوستم هنگامی که از مزار شریف عازم «شبرغان» مرکز استان «جوزجان» بود در کمین گروه طالبان افتاد که در جریان درگیری ، یک محافظ وی کشته و دو تن دیگر زخمی شدند و خود دوستم از این کمین جان سالم به در برد.در سال‌های گذشته نیز جنگ در افغانستان با شروع بهار شدت می یافت ، البته طی حدود ۵ سال گذشته که مبارزه با طالبان به شکل کلی بر عهده نیروهای افغان گذاشته شده و نیروهای خارجی مستقر در افغانستان از صحنه مستقیم درگیری خود را به حوزه‌های پشتیبانی و نبردهای هوایی منتقل کرده اند، هزاران سرباز، غیر نظامی در افغانستان کشته شده اند.«محمد اشرف غنی» رئیس جمهوری افغانستان سال گذشته چند بار اعلام کرد که در جریان ۴ سال گذشته از عمر دولت وحدت ملی او ، ۲۴ هزار سرباز دولتی در نبرد با طالبان و داعش کشته شده اند .این رقم نشان می دهد که نبرد چهار سال گذشته افغانستان هزینه سنگینی برای مردم و دولت این کشور داشته است اما این که امسال به دلیل امتیازگیری در میز مذاکره از تشدید بیشتر جنگ خبر داده می شود، مردم را بیشتر از پیش نگران ساخته است.هر چند امسال مانند سال‌های گذشته که در آغاز فصل بهار دولت و طالبان هر یک ، شروع عملیات‌های فصلی خود را با نام و شعاری مشخص آغاز می کرد، امسال طالبان تاکنون نام عملیاتی را بیان نکرده اما دولت افغانستان گفته است که امسال عملیات‌های خود علیه طالبان را به نام «خالد» آغاز می‌کند. «نصرت رحیمی» سرپرست سخنگوی وزارت کشور افغانستان در ۲۹ اسفند ماه گذشته در کابل به خبرنگاران گفت که امسال عملیات دولت علیه طالبان به نام خالد بیشتر از سال‌های گذشته خواهد بود.طالبان البته بدون عنوان نام عملیات تا کنون در چندین استان حملاتی را آغاز کرده است و در حال حاضر در بدخشان افغانستان بر سر حفظ و باز پس گیری شهرستان ارغنج خواه بین طالبان و نیروهای مشترک دولت و مردم جنگ بشدت ادامه دارد.علاوه بر تحلیل کارشناسان و مقامات دولتی که شدت جنگ امسال را به روند صلح ارتباط می دهند، نمی توان از آغاز فصل بهار و گرم شدن هوا که سپری کردن اوقات را در سنگرها و کوه و دشت برای تروریست‌ها آسان تر می کند ، چشم پوشی کرد و امسال نیز بخشی از افزایش درگیری متاثر از فصل است زیرا هنوز از نتایج مذاکراتی که پنج نوبت بین «زلمی خلیل‌زاد» مامور ویژه امور خارجه آمریکا در امور صلح افغانستان با نمایندگان طالبان توافق مشخص و قطعی خارج نشده است.

سالی که بر افغانستان گذشت

افغانستان در سال خورشیدی گذشته تحولات متنوعی را پشت سر گذاشت که اگر از حملات تروریستی به خاطر روزمره بودن صرف نظر کنیم، می توان برگزاری انتخابات مجلس نمایندگان، شروع مذاکرات مستقیم آمریکا با طالبان و ارسال محموله صادراتی به هند از طریق بندر چابهار را برجسته دانست .

به گزارش ایرنا، افغانستان در سالی که گذشت، علاوه بر دست و پنجه نرم کردن با معضل ناامنی که بیش از سه دهه است با روزگار مردم این دیار عجین شده است، کشتار غیر نظامیان و نظامیان خود را در حملات گروه‌های تروریستی ، پهپادهای نیروهای غربی و بمب گذاری‌های متعدد داشت، اما لا به لای این اخبار تلخ رخدادهایی هم با افق روشن تر و اخباری خوش وجود داشت. پارسال برای نخستین بار مذاکرات مخفیانه آمریکایی‌ها با گروه طالبان شکلی آشکار به خود گرفت و دو طرف نمایندگانی را برای نشستن پشت میز مذاکره به منظور رسیده به صلح تعیین کردند و پنج دور گفت و گوی مشترک را نیز تا اسفند ماه ۹۷ انجام دادند.افغانستان در سالی که گذشت شاهد تحقق رویای قدیمی خود برای خروج از انحصار دسترسی به آب‌های آزاد از طریق پاکستان بود و توانست نخستین محموله خود را از طریق بندر چابهار در ایران با هند مبادله کند.افتتاح راه ترانزیتی «لاجورد» ، پیشرفت فیزیکی راه آهن هرات – خواف و تدوین سند جامع همکاری کابل – تهران را می توان از دیگر رخدادهای مهم افغانستان در سال ۱۳۹۷ برشمرد .ایران و افغانستان به عنوان دو کشور همسایه با فرهنگ، زبان و تاریخ مشترک بیشترین نزدیکی و قرابت را با هم دارند که در جهان مشابه آن کمتر مشاهده می شود و روابط سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی دو کشور نیز هر روز رو به گسترش است. دولت و ملت افغانستان که پیش از این تنها به مسیر ترانزیتی بندر کراچی در پاکستان وابسته بودند و این کشور را با چالش‌های زیادی در حوزه اقتصادی روبرو می کرد، توانستند از بار منفی این وضعیت رها شده و اثر آن را بر روابط سیاسی کابل با اسلام آباد خنثی کند.به همین دلیل در دوران حکومت دولت وحدت ملی افغانستان عزم بر این شد که علاوه بر مسیر پاکستان راه‌های دیگری را نیز جستجو و در دسترس قرار دهد که از این فشار رهایی یابند.به همین دلیل سران افغانستان ، هند و ایران در اردیبهشت سال ۱۳۹۵ در تهران گردهم آمدند، سند توسعه چابهار را امضا کردند که با همت سه کشور این تفاهم نامه سال ۱۳۹۷ به مرحله اجرایی رسید و اولین محموله صادراتی افغانستان در پنجم اسفند ماه از استان «نیمروز» راهی چابهار شد و پس از دو روز به این بندر رسید و از آنجا به هند ارسال شد. «محمد اشرف غنی» رئیس جمهوری افغانستان در مراسم افتتاح ارسال این محموله که سفیر ایران در کابل هم حضور داشت، گفت : امروز وضعیت منطقه تغییر شکل یافته و همکاری‌ها به الگوی اصلی مبدل شده است. غنی از رئیس جمهوری ایران و نخست‌وزیر هند قدردانی کرد و گفت: با یک دیدگاه مشترک درباره چابهار به نتیجه رسیدند و از یک توافقنامه به عمل رفتند و امروز شاهد عملی شدن توافق نامه چابهار هستیم. وی گفت که بحث روی چابهار ۱۸ سال پیش بین این کشورها آغاز شد و ایران در «جاده ابریشم» سرمایه گذاری کرد و هند هم جاده دلارام- زرنج را ساخت. وی مناسبات دولت با دولت، منافع مشترک و استفاده از فرصت‌های مشترک را نقطه کلیدی همکاری بین ایران و افغانستان دانست. اشرف غنی گفت: «همکاری‌های منطقه ای نقشه را تغییر می دهد، افغانستان از جزیره بدون ارتباط به کشور چهار راه ترانزیتی با کمک ایران و هندوستان مبدل شده است».«محمد رضا بهرامی» سفیر جمهوری اسلامی ایران در افغانستان هم در این نشست گفت که با همت عالی سه کشور اولین محموله صادراتی از افغانستان به چابهار و سپس به هند صادر می شود. وی افزود: بندر چابهار در مدت چند سال اخیر، ظرفیت‌های خودش را ارتقا داده است و فازهای بعدی بندر چابهار در سال‌های آینده افتتاح خواهد شد. بهرامی روابط ایران و افغانستان را در بهترین وضعیت عنوان کرد و گفت که روابط دو کشور دولت محور و با احترام متقابل به پیش می رود.راه آهن «هرات – خواف» که طی سال ۱۳۹۷ کار آن ادامه پیدا کرد به گفته منابع خبری دو کشور کار قطعه سوم آن ۹۰ درصد تکمیل شده و قرار است بزودی به بهره برداری برسد.با تکمیل شدن قطعه سوم و رسیدن راه آهن به شهر هرات تجارت بین دو کشور ایران و افغانستان بیشتر از پیش رونق خواهد یافت و هزینه‌های انتقال کالاهای بازرگانی بین دو کشور کمتر خواهد شد.

کار روی سند جامع همکاری کابل – تهران نیز ادامه دارد و بر اساس گزارش منابع خبری هر دو کشور این سند بزودی نهایی می شود .افغانستان و ایران نسبت به هر یک از دو همسایه دیگری در جهان ، رابطه دوستی و همزیستی مبتنی بر احترام متقابل و روابط خوب اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی دارند.افغانستان سال ۱۳۹۷ را با مشاهده گفت و گوی نمایندگان طالبان و مامور ویژه امور خارجه آمریکا برای صلح افغانستان سپری کرد ، هرچند این گفت وگوها بسیار طولانی و زمان گیر شد و پیشرفت‌های محسوس هم نداشت اما با وجود این ، برداشتن گام‌های عملی به سمت صلح برای افغان‌ها از اهمیت زیادی برخوردار است.تاکنون که پنج دور گفت و گوی مستقیم بین آمریکا و طالبان برگزار شده ، نتایج آن در سکوت کامل خبری قرار گرفته و دستاوردی قابل بیان هنوز به شکل رسمی اتخاذ نشده است و دولت افغانستان به رغم آن که در این گفت وگوها در حاشیه مانده است، ابراز امیدواری می کند و انتظار دارد بتواند روزنه ای برای پایان جنگ چهل ساله در داخل افغانستان پایان دهد .پارسال در کنار این امیدواری‌ها ، تهدیدهای متعددی از سوی تروریست‌ها بر مردم افغانستان تحمیل شد و درگیری بین گروه‌های تروریست و دولت افغانستان بشدت ادامه یافت و در شدیدترین حمله، پنجشنبه هفدهم اسفند ماه در آیین بزرگداشت سالروز شهادت بنیانگذار حزب وحدت اسلامی افغانستان ، حمله خمپاره ای در کابل رخ داد که طی آن ۱۱ شهروند عادی کشته و ۹۵ تن دیگر مجروح شدند.آغاز سال ۱۳۹۷ افغانستان هم با حمله تروریستی همراه شد و در روز نوروز افغانستان که مصادف با اول فروردین ماه است ، تجمع مردم کابل پایتخت این کشور در «کارته سخی» موسوم به زیارتگاه حضرت علی «ع» هدف قرار گرفت و طی آن ۳۵ تن شهید و ۶۵ تن دیگر زخمی شدند.روز دوم اردیبهشت ، حمله انتحاری در صف مراجعین برای گرفتن شناسنامه به هدف شرکت در انتخابات مجلس در یک مرکز ثبت احوال در غرب شهر کابل، ۶۹ نفر زن، مرد و کودک کشته و ۱۲۰ تن دیگر زخمی شدند.حادثه بعدی هم در اریبهشت ماه در منطقه «شش درک» در شرق کابل بوقوع پیوست در آن علاوره بر مردم ۹ خبرنگار کشته و شش تن دیگر زخمی شدند.خبرنگاران در این سال حدود ۲۰ کشته و ده‌ها زخمی دادند که بیشترین آن به شکلی هدفمند مورد حمله قرار گرفتند. کابل در ۲۴ مرداد ماه شاهد حمله مهاجم انتحاری به یک مرکز آموزشی جوانان در غرب این شهر بود که در آن ۵۰ دانش آموز کشته و بیش از ۶۷ تن دیگر زخمی شدند و داعش پا جلو گذاشت و مسئولیت این رویداد را برعهده گرفت.در ادامه انفجارها و ناامنی‌های پایتخت بازهم غرب کابل در چهاردهم شهریور ماه شاهد حمله مرگبار دیگری به یک مرکز باشگاه ورزشی کشتی در منطقه «قلعه ناظر» در غرب این شهر بود که در آن ۲۶ ورزشکار کشته و ۹۰ تن دیگر زخمی شدند که از جمله کشته‌های این حادثه دو خبرنگار نیز بودند.

تروریست‌ها که از حمله به هیچ مرکز و مراسمی برای کشتار مردم افغانستان خودداری نکرده اند مراسم تجلیل و گرامیداشت میلاد پیامبر اعظم اسلام «ص» را در ۳۰ آبان ماه نیز در هتل «اورانوس» در شمال شرق کابل هدف قرار دادند که در آن حمله ۴۳ تن کشته و ۸۰ نفر دیگر زخمی شدند و مسئولیت این رویداد را شخص یا گروهی تاکنون برعهده نگرفته است.در آخرین روزهای پایان سال میلادی ۲۰۱۸ که با دی ماه مصادف است ، حمله دیگری در کابل رخ داد که چهار مهاجم ساختمان‌های دولتی را در شرق این شهر هدف حمله انتحاری و تهاجمی قرار دادند که در آن ۴۷ نفر کشته و ۲۷ تن دیگر زخمی شدند .

این حادثه بشدت غم بار و اندوهناک بود زیرا در میان کشته‌ها که همه غیر نظامی بودند، ۱۵ کودک، کودکستان وزارت «فواید عامه» در حمله مهاجمان هدف شلیک گلوله مستقیم قرار گرفته و کشته شدند.

آخرین حمله تروریستی افغانستان که تلفاتی برجا گذاشت در دهم اسفند ماه به پایگاه ارتش در استان «هلمند» این کشور رخ داد که در آن به گفته مقامات دولتی ۲۳ سرباز کشته و ۱۶ تن زخمی شدند اما منابع غیر دولتی شمار کشته‌های سربازان ارتش را ۵۰ تن عنوان کرده اند.آخرین حمله تروریستی سال ۹۷ به مراسم تجلیل از سالگرد شهادت «عبدالعلی مزاری» بنیانگذار حزب وحدت اسلامی افغانستان بود که در هفدهم اسفند در غرب کابل رخ داد و در آن ۱۱ تن کشته و ۹۵ نفر هم زخمی شدند.هر چند تا طی سال خورشیدی ۱۳۹۷ دهها حمله کوچک و بزرگ دیگر در سراسر افغانستان علیه مردم بی دفاع و نیروهای دولتی انجام شد که گنجاندن همه آنها در یک گزارش ناممکن است، اما با توجه به وضعیت افغانستان می توان گفت که که روند در روزهای سال نو هم متوقف نمی شود .اوضاع افغانستان پس از حضور هجده ساله نظامیان آمریکایی که برای مبارزه با تروریسم، تأمین امنیت و توسعه افغانستان به این کشور لشگر کشیدند در وضعیتی مطلوب قرار ندارد و مردم افغانستان نسبت به هر زمان دیگر در فقر، ناامنی و چالش‌های گوناگون امنیتی بسر می برند.که این همه مشکل را باید با مبهم بودن نتایج مذاکرات آمریکا با گروه طالبان و نگرانی مردم و مقامات سیاسی و احزاب افغانستان در این ارتباط و همچنین تنش احزاب در کسب قدرت سیاسی جمع کرد.با وجود همه این گزاره‌های منفی ، امید به صلح و رسیدن به ثبات و امنیت، هنوز درخشان ترین ستاره آسمان تیره افغانستان است، ستاره ای که در سال نو هم روشن می ماند.

Email this page

نسخه مناسب چاپ