تکاپوی نافرجام ترامپ علیه سپاه پاسداران
 

برخی رسانه‌ها و تحلیلگران مسائل بین‌المللی اعتقاد دارند اگرچه تروریست نامیدن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از سوی رئیس‌جمهوری آمریکا به تحریک صهیونیست‌ها صورت گرفت اما اقدام تازه‌ای نیست و نتیجه کاربردی نیز نخواهد داشت.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، بیشتر از یک دهه است که برخی شاخه‌ها و فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تحت تحریم‌های ایالات متحده قرار دارند. با این حال «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا در اقدامی غیرمتعارف و از نگاه برخی تحلیلگران غیرمنطقی، همه بخش‌های این سازمان نظامی رسمی را تروریستی نامید. این نخستین بار است که کاخ سفید علیه قسمتی از بدنه یک دولت خارجی چنین اقدامی را انجام می‌دهد و آن را در کنار گروه‌های تروریستی همچون داعش و القاعده قرار می دهد، حال آنکه ماهیت و سابقه فعالیت‌های پیشین و اقدامات کنونی این نهاد حتی از نگاه رسانه‌های غربی بسیار متفاوت بوده است. تحلیلگران هنوز نتوانسته‌اند منطق واقعی در پشت چنین تصمیمی را درک کنند اما تقریبا مطمئن هستند تلاش‌های سران رژیم صهیونیستی و برخی نزدیکان ترامپ که رویکرد ضدایرانی آن‌ها کاملا آشکار است در اتخاذ این رویکرد بیشترین تاثیر را داشته است. همانطور که برخی کارشناسان می‌گویند این اقدام رئیس‌جمهوری ایالات متحده، خوش خدمتی دیگر کاخ سفید برای «بنیامین نتانیاهو» در آستانه انتخابات پارلمانی اسرائیل بوده است.

روزنامه «نیویورک تایمز» زمان اعلام این تصمیم از سوی ترامپ را هدفدار دانست زیرا ابتدا قرار بود تروریستی دانستن سپاه از ۱۵ آوریل به اجرا در آید اما اعلام آن در روز دوشنبه بُهت برخی مقام‌های آمریکایی را برانگیخت به گونه‌ای که آنها از وجود هرج و مرج و تصمیم گیری‌های عجولانه در کاخ سفید سخن گفتند. براساس این گزارش زمانبندی اعلام این تصمیم به گونه‌ای صورت گرفت تا دونالد ترامپ آخرین هدیه انتخاباتی خود را به نتانیاهو اعطا کند. ناتوانی در عرصه‌های داخلی و اتهام فساد مالی باعث شد تا نخست وزیر اسرائیل تلاش کند تا در حوزه سیاست خارجی از میزان تاثیرگذاری خود بر کاخ سفید در مقابل تهران به عنوان برگ برنده ای در انتخابات استفاده کند. دولت ترامپ نیز همصدا با نتانیاهو ایران را مهمترین تهدید برای اسرائیل می‌داند و به همین دلیل وی به سرعت پس از اعلام این تصمیم از ترامپ تشکر کرد. به نوشته نیویورک تایمز، اقدام تازه ترامپ هم در ادامه حرکت پیشین وی در به رسمیت شناختن حاکمیت تل آویو بر بلندی‌های جولان ارزیابی می شود.

اقدامی تکراری و بی نتیجه

بسیاری از تحلیلگران و رسانه‌ها حتی در آمریکا هم موضعگیری ترامپ علیه سپاه را اشتباه، بی نتیجه و خطرناک می دانند. شبکه خبری «سی.ان.ان» این تصمیم کاخ سفید را اقدامی ناگهانی و خطرناک توصیف کرد که نه تنها نمی تواند محدودیتی را برای اقدامات سپاه پاسداران ایجاد کند بلکه موجب می‌شود فعالیت‌های میلیون‌ها ایرانی و گردشگر خارجی مجرمانه تعبیر شود. بر اساس گزارش فوق، ترامپ با این کار باعث شد ایالات متحده برای نخستین بار یک بخش از دستگاه دولتی و نظامی یک کشور خارجی را تروریستی بداند. در مقابل تهران نیز اعلام کرد با فرماندهی مرکزی ایالات متحده همچون یک سازمانی تروریستی برخورد می‌کند. از این رو ممکن است شهروندان و نیروهای نظامی آمریکا هم به دلایل سیاسی از سوی یک کشور تروریست خوانده شوند.

«سی.ان.ان» با ذکر تاریخچه تشکیل سپاه آورده است از سال ۱۹۷۹ و پس از انقلاب در ایران، سپاه پاسداران به عنوان بخشی از نیروی نظامی رسمی ایران ایجاد شد. اکنون تصمیم ترامپ از این جهت نامناسب است که این سازمان با حدود ۴۰۰ هزار نفر عضو قابل نادیده گرفته شدن یا انحلال نیست. ضمن اینکه سپاه، شاخه‌های هوایی و دریایی مجزایی را دارد که به دولت و مردم ایران وفادار بوده است. این گزارش در پایان تاکید دارد اگر دولت آمریکا فکر می کند معامله کردن با سپاه جرم است باید پاسخ دهد چرا سازمان و شرکت‌های زیرمجموعه ترامپ با شرکت‌های نزدیک به سپاه در زمینه ساخت پروژه‌های ساختمانی در جمهوری آذربایجان همکاری می کنند. شاید این تصمیم ترامپ فرصت خوبی را برای نمایندگان مجلس آمریکا به وجود آورد تا به همکاری شرکت‌های آمریکایی با سپاه بپردازند؛ در ابتدا این تحقیق باید از نزدیکان ترامپ شروع شود.

تارنمای شبکه «تی.آر.تی» ترکیه هم به نقل از کارشناسان نوشت: اعلام کردن نام سپاه به عنوان یک سازمان تروریستی را تصمیمی نامناسب و بی نتیجه از سوی دولت آمریکا دانست. به اعتقاد تحلیلگران این موضعگیری تاثیری را بر نفوذ ایران در منطقه نخواهد داشت و به جای آن باعث تقویت رویکردهای تند در مقابل آمریکا می شود. مقام‌های ارشد سپاه از سال‌ها قبل هدف تحریم‌های آمریکا قرار داشتند و هنوز در زمینه‌های تجاری و مسافرتی با محدودیت‌هایی روبرو هستند اما تروریستی دانستن سپاه به عنوان یک سازمان نظامی اقدامی فراتر از انتظار و تصور است .

«کنت کاتزمن» از کارشناسان مرکز پژوهش‌های کنگره آمریکا و تحلیلگر مسائل ایران اعتقاد دارد: من تغییر عملیِ متفاوتی را با اعلام این تصمیم نمی بینم. مجازات سپاه اکنون هم در جریان است و از نظر من فشار مالی بیشتری وجود ندارد که بتوان بر سپاه اعمال کرد. روزنامه «واشنگتن پست» هم اقدام ترامپ در تروریستی نامیدن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را حرکت بدی دانست و نوشت: ممکن است این اقدام در حوزه سیاست داخلی ایالات متحده خیلی مناقشه برانگیز نباشد اما در حوزه خارجی این تصمیم دلایل متفاوتی را برای نگرانی خلق می‌کند. وقتی تمامی یک شاخه نظامی به عنوان بخشی از حاکمیت یک کشور هدف گرفته می شود باید نکات احتیاطی گوناگونی در نظر داشت. این روزنامه افزود: درست است که فعالیت‌های سپاه در کشورهای مختلف خاورمیانه در تضاد با منافع ایالات متحده قرار دارد اما سپاه همان قدرت متعارف و رسمی است که واشنگتن سال‌ها برای مقابله با داعش با آن همکاری می کرد. موضوع فوق نکته‌ای است که فرماندهان ارشد نظامی و اطلاعاتی آمریکا نسبت به آن نگران هستند و در مورد آن هشدار می دهند. واشنگتن پست اضافه کرد: تروریستی دانستن همه این نهاد ناشی از دیدگاه ناقصی است که باید بداند رفع پیامدهای آن به راه حل‌های بسیار سخت تری نیاز پیدا می کند. بعلاوه این اقدام بسیاری از نیروهای آمریکایی را هدف مخاطرات بیشتری قرار می دهد و حتی باعث ثبات قدم بیشتر نخبگان نظامی و سیاسی ایران در تقابل با آمریکا می شود. در نهایت این موضوع تعامل بعدی با ایران را بسیار سخت می سازد زیرا واشنگتن به صورت ناگهانی صدها هزار ایرانی را به عنوان مظنون تروریسم معرفی کرده است.

واشنگتن پست در زمینه دستاوردهای کاخ سفید از این اقدام هم آورده است با این اقدام، تصمیم گیری در زمینه منافع مشترک همچون مقابله با داعش سخت می شود و هماهنگی دو طرف را پیچیده‌تر می سازد؛ همچنین حل چالش‌ها همچون موضوعی که در سال ۲۰۱۶ با دستگیری ملوانان و سربازان آمریکایی در خلیج فارس رخ داد بسیار سخت‌تر می شود. این روزنامه در پایان هشدار داد بنیانگذاران چنین ابتکاری به طور قطع نگران پیامدهای تصمیم اشتباه خود نیستند اما به نظر می رسد آن‌ها به دنبال آماده کردن افکار عمومی برای شرایط داغ میان آمریکا و ایران هستند. آن‌ها با این اقدام تنور انتخابات سال ۲۰۲۰ را از حالا روشن می کنند و به همین دلیل باید در این مسیر محتاطانه عمل کند.

چرا آمریکا به دنبال تروریست نشان دادن سپاه است؟

ایالات متحده که در سال‌های اخیر سپاه پاسداران را به عنوان سدی در برابر زیاده خواهی‌ها و سلطه جویی‌های خود در خاورمیانه دیده، فشار حداکثری را بر این نیروی نظامی رسمی ایران بکار گرفته؛ سیاستی که از تحریم به افزوده شدن در لیست گروه‌های تروریستی رسیده است.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا با انتشار بیانیه‌ای سپاه پاسداران جمهوری اسلامی ایران را در فهرست سازمان‌های تروریستی وزارت امور خارجه ای کشور قرار داد. این نخستین بار است که ایالات متحده یک نیروی نظامی رسمی کشوری را تروریسم معرفی می کند.اعلام این تصمیم ترامپ آن هم یک روز پیش از فرا رسیدن «روز پاسدار» از عمق کینه و دشمنی آمریکا با جمهوری اسلامی ایران حکایت داشت؛ تصمیمی که باعث شد نمایندگان همه با لباس رسمی سپاه در جلسه امروز مجلس حضور یابند تا با این اقدام هماهنگ، سیاست‌های کاخ سفید را در قبال کشور به شکل نمادین محکوم کنند.اما در سطح عملیاتی نیز اقدامات متقابلی از جانب مقامات و نهادهای ایرانی صورت گرفت. یکی از بجاترین و در عین حال سنجیده‌ترین سازوکارها، پیشنهادی بود که «محمدجواد ظریف» وزیر امور خارجه کشورمان به شورای عالی امنیت ملی ارائه داد. ظریف با ارسال نامه‌ای به «حسن روحانی» رئیس جمهوری و رئیس شورای عالی امنیت ملی، پیشنهاد کرد این شورا بر اساس «قانون مقابله با نقض حقوق بشر و اقدامات ماجراجویانه و تروریستی آمریکا در منطقه» مصوب مجلس شورای اسلامی، نیروهای نظامی آمریکا در منطقه غرب آسیا موسوم به «سنتکام» را در فهرست گروه‌‌های تروریستی از نظر جمهوری اسلامی ایران قرار دهد.پیشنهادی که مورد پذیرش شورای عالی امنیت ملی قرار گرفت و شورای مذکور در بیانیه ‌ای، آمریکا را دولت حامی تروریسم معرفی و «ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا» (سنتکام) و تمامی نیروهای وابسته به آن را گروه تروریستی قلمداد کرد.حال این پرسش به ذهن می رسد که هدف آمریکا از قرار دادن نام سپاه در فهرست گروه‌های تروریستی وزارت امور خارجه چیست و به بیان دیگر کاخ سفید از اعمال فشار بر سپاه چه هدف یا اهدافی را دنبال می کند؟رئیس جمهوری کشورمان در جریان بزرگداشت سیزدهمین سالروز ملی فناوری هسته ای که در سالن اجلاس سران کشورهای اسلامی برگزار شد، بخشی از سخنان خود را به این رخداد اختصاص داد و با بیان اینکه سپاه پاسداران تروریست‌ها را در منطقه ریشه‌کن کرد، گفت: استکبار جهانی و آمریکا امروز می خواهد کینه، شکست و عداوت خود را از طریق تروریسم نام دادن یا نامیدن گروهی که همواره بزرگ ترین هدف، عمل، ایثار و آرمانش مبارزه با تروریسم بوده است، جبران کند.کارشناسان بر این باورند که بخش قابل توجهی از دلایل این اقدام آمریکا به نفوذ چشمگیر سپاه در کشورهای منطقه مربوط می شود و بخش دیگر آن نیز به ناکامی‌های مداوم آمریکا در خاورمیانه و مناطق همجوار.نگاهی هر چند گذرا به پرونده مداخلات نظامی آمریکا در قاره پهناور آسیا از آغاز هزاره سوم تاکنون گویای این ناکامی‌ها است. آمریکا از سال‌های ۲۰۰۱ و ۲۰۰۳ که به ترتیب به افغانستان و عراق لشکر کشید در باتلاقی فرو رفت که ترامپ نیز به رغم تمایل به ترک منطقه تا به امروز از انجام آن عاجز مانده است.از همان سالی که آمریکا به بهانه نابودی القاعده، افغانستان را اشغال کرد، واشنگتن تاکنون هزینه‌های جانی و مالی چشمگیری را متقبل شده است که بر پایه برخی گزارش‌ها، کشته شدن بیش از دو هزار و ۴۰۰ سرباز آمریکایی و هزینه ای بالغ بر ۹۰۰ میلیارد دلار (و بر پایه برخی گزارش‌ها یک هزار میلیارد دلار) از آن جمله به شمار می رود. ترامپ با درک شکست و گیر افتادن آمریکا در این باتلاق، طی ماه‌های پایانی پارسال به این نتیجه رسید که از حدود ۱۴ هزار سرباز آمریکایی حاضر در افغانستان، نیمی از آن‌ها یعنی حدود هفت هزار نفر را از خاک این کشور خارج کند و ماموریت مقابله با تروریست‌های داعش و طالبان را بر عهده ۳۵۰ هزار سرباز افغان بسپارد. در کنار افغانستان، عقب نشینی آمریکا در جبهه سوریه نیز ناکامی دیگری برای این کشور بود که پس از تلاش هفت ساله برای حذف «بشار اسد» رئیس جمهوری قانونی این کشور در نهایت تصمیم گرفت تمامی ۲ هزار و ۱۳۰ نیروی خود را از این کشور خارج کند.

آمریکا به خوبی از نقش موثر سپاه و به ویژه نیروی قدس به عنوان شاخه برون مرزی آن که در سال‌های گذشته در فهرست گروه‌های تروریستی گنجانده شده، در شکست داعش آگاه است. در ارتباط با عراق نیز وضعیت به همین شکل است و آمریکا در سال ۲۰۱۱ ناگزیر به ترک این کشور شد و نفوذ و تاثیرگذاری تهران بر معادلات بغداد موضوعی نیست که به مذاق آمریکایی‌ها خوش آید. از دیگر بحران‌های منطقه که آمریکا و متحدان آن را به زانو درآورده، بحران یمن است؛ کشوری که از سال ۲۰۱۵ تاکنون زیر شدیدترین حملات هوایی ائتلاف عربی به رهبری عربستان قرار دارد و این حملات تاکنون راه به جایی نبرده است. از طرفی با فرسایشی شدن بحران یمن و برملا شدن برخی جنایت‌های آل سعود همچون پرونده قتل روزنامه نگار این کشور، کنگره آمریکا نیز ترامپ را از کمک تسلیحاتی به این ائتلاف برحذر داشته است.

مهمتر این که انصارالله یمن بارها با موشک‌های به روز شده خود، خاک عربستان را مورد حمله قرار داده اند؛ موشک‌هایی که عربستان و آمریکا مدعی‌اند ساخت ایران است اما ایران و انصارالله آن را رد می کنند. افزون بر آن، نفوذ سپاه در لبنان و فلسطین نیز برای آمریکایی‌ها به دلیل تهدید رژیم صهیونیستی قابل تحمل نیست. بنابراین آمریکا از هر ابزاری برای کنترل سپاه که بتواند استفاده خواهد کرد خواه این ابزار تحریم باشد خواه تروریسم جلوه دادن این نیروی رسمی جمهوری اسلامی.

تروریستی خواندن سپاه اقدامی بی سابقه در روابط بین الملل است

پروفسور نادر انتصار گفت: آمریکا در امتداد حرکت‌های پیشین خود برای تسلیم ایران مانند تحریم، اکنون به حربه جدید تروریست خواندن سپاه پاسداران متوسل شده است. به گزارش خبرگزاری مهر، چندی پیش آمریکا در اقدامی خصمانه‌ای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را یک گروه تروریستی خواند. این اولین بار در تاریخ روابط بین الملل است که دولتی به طور یکجانبه بخش نظامی کشور دیگری را به عنوان یک سازمان تروریستی می‌شناسد و ممکن است تبعات آن در منطقه و روابط دو کشور جبران ناپذیر باشد.در این راستا خبرگزاری مهر با پروفسور نادر انتصار رئیس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه آلاباما امریکا گفتگویی انجام داده است که در ادامه می‌خوانید:

- به نظر شما دلیل تعیین سپاه پاسداران اسلامی به عنوان یک گروه تروریستی خارجی از سوی واشنگتن چه بوده است؟

* نومحافظه کاران و تغییر سیاست خارجی ترامپ ماه‌ها است از این سیاست طرفداری می‌کند. به نظر می‌رسد این عوامل به ویژه جان بولتون و مایک پمپئو در نهایت ترامپ را قانع کردند که سپاه پاسداران اسلامی را به عنوان یک گروه تروریستی معرفی کند.این اولین بار در تاریخ روابط بین الملل است که دولتی به طور یکجانبه بخش نظامی کشور دیگری را به عنوان یک سازمان تروریستی می‌شناسد. سپاه پاسداران پیش از این نیز تحت تحریم کامل آمریکا بوده است. هدف اصلی این کار واشنگتن مجبور کردن ایران به تسلیم بوده است.

- تأثیر این عمل بر امنیت منطقه چه خواهد بود؟

* دست کم این حرکت باعث ایجاد تنش در منطقه خواهد شد. شورای عالی امنیت ملی ایران نیز با صدور بیانیه‌ای مبنی بر تروریست خواندن ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنت کام) به این اقدام واکنش نشان داده است.اگر این بیانیه به جریان بیفتد یعنی اگر به عنوان یک سیاست رسمی تلقی شود آنگاه وضعیتی ادامه دار و غیرقابل کنترل در منطقه قدرت خواهد گرفت. نومحافظه کاران مدت‌هاست می‌گویند که اقدامات علیه ایران «پیامدی ندارد» چون ایران علیه آمریکا دست به اقدام متقابلی نمی‌زند. برای مثال علی رغم اینکه ایران بیانیه‌ای صادر کرد که عواقب تصمیم واشنگتن مبنی بر خروج یکجانبه از برجام و عمل نکردن به تعهداتش مهیب خواهد بود ولی نتوانست کاری انجام دهد و کاری انجام نداد.

- آیا این اقدام با قانون اساسی آمریکا تطابق دارد؟

*تصمیماتی مانند تعیین یک گروه به عنوان یک گروه تروریستی به نظر رئیس جمهور آمریکا بستگی دارد و قانون آمریکا به رئیس جمهور این اجازه را می‌دهد.

- آیا ممکن است شاهد تحریم‌های بیشتری از طرف دولت ترامپ علیه ایران باشیم؟

* بله، البته حتی بدون اقدامی که آمریکا علیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی انجام داد نیز تحریم‌ها تنها حربه‌هایی هستند که ترامپ امید دارد بتواند با ایجاد آشوب‌های داخلی، تغییر نظام در ایران را باعث شود. ولی اقدام جدیدی که علیه سپاه پاسداران صورت گرفت اعمال تحریم‌های جدید را علیه ایران توجیه می‌کند و آن را خط قرمزی علیه منافع ایران اعلام می‌کند.

این در حالی است که نماینده ایالت نیومکزیکو در مجلس سنای آمریکا در واکنش به اقدام خصمانه کاخ‌سفید علیه سپاه اعلام کرد: اقدام ترامپ جان نظامیان ما را به خطر می اندازد. «تام اودل نماینده ایالت نیومکزیکو در مجلس سنای آمریکا در واکنش به قرار گرفتن سپاه پاسداران اسلامی در لیست سازمان تروریستی آمریکا که توسط ترامپ اعلام کرد: دولت واشنگتن در حال تشدید تنش، تضعیف دیپلماسی و به خطر انداختن جان نظامیان آمریکایی در منطقه است.

نماینده ایالت نیومکزیکو در مجلس سنای آمریکا در این باره گفت: این اقدام تشدید خطرناک درگیری با ایران بوده و یادآور تحولات منجر به جنگ شکست خورده در عراق است.گفتنی است، اقدام مضحک امریکا در این خصوص به مثابه تحریم بخشی از نظام و تعرض به حاکمیت جمهوری اسلامی ایران بوده و تهران نیز در اقدامی متقابل نظامیان این کشور را در فهرست تروریستی خود قرار داده است.

همچنین یک مقام ارشد وزارت دفاع آمریکا از وجود اختلافات گسترده میان پنتاگون و کاخ سفید در ارتباط با اقدام ترامپ علیه سپاه پاسداران خبر داد. پایگاه اینترنتی پولیتیکو در گزارشی به نقل از یک مقام وزارت دفاع آمریکا اعلام کرده که میان دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا و مقامات وزارت دفاع در مورد تروریستی عنوان کردن سپاه پاسداران اختلاف نظر اساسی وجود دارد. در این گزارش گفته شده مقامات دولت ترامپ به طور دقیق نمی‌دانند که چه شرکت‌ها و افرادی تحت تأثیر تصمیم ترامپ قرار خواهند گرفت. همچنین در این گزارش اعلام شده که نوع جریمه و مجازات در نظر گرفته شده از سوی کاخ سفید برای شرکت‌هایی که با سپاه پاسداران همکاری می‌کنند، مشخص نیست. نگرانی در ارتباط با حملات تلافی جویانه علیه نیروهای آمریکایی در منطقه خاورمیانه از دیگر چالش‌های آتی تصمیم ترامپ علیه سپاه پاسداران اعلام شده است. پیش از این منابع دیگری نیز از وجود اختلاف نظر میان کاخ سفید و پنتاگون در ارتباط با قرار دادن نام سپاه پاسداران در فهرست تروریستی آمریکا خبر داده بودند .با وجود این اختلاف نظر و نگرانی‌ها، دونالد ترامپ به تازگی در اقدامی خصمانه نام سپاه پاسداران را در فهرست گروه‌های تروریستی آمریکا قرار داد. اقدامی که با نگرانی‌های گسترده در سطح جهان روبرو شده است.

Email this page

نسخه مناسب چاپ