در جلسه نقد و بررسی کتاب «اخلاق و سیاست» مطرح شد
جای خالی اخلاق فضیلت در سیاست آمریکا
 

سرویس فرهنگی- جلسه نقد و بررسی کتاب «اخلاق و سیاست»، اثر «مایکل سندل»، با ترجمه افشین خاکباز، روز سه شنبه ۴ تیرماه در سرای اهل قلم برگزار شد.
در این جلسه، دکتر حسین دهشیار، دکتر ضیاءالدین صبوری، دکتر رحمت حاجی مینه و افشین خاکباز سخنرانی کردند.
به گزارش خبرنگار ما، افشین خاکباز در بیان انگیزه خود از انتخاب این کتاب برای ترجمه گفت: من برای انتخابم دو دلیل داشتم: اول اینکه این کتاب جزء علایق شخصی خودم بود، زیرا در آثار سندل، با اینکه زبان متن ساده است ولی مسائل عمیق فلسفی مورد بحث قرار می گیرند. سندل هم اندیشمند است و هم معلم و این موضوع در نوشتار او مشهود است . او به سیاست، نگاهی انسانی دارد و یک اندیشمند نوارسطویی است که اخلاق را از سیاست جدا نمی داند. او سیاست را ادامه اخلاق می داند. سندل به لیبرالیسم نقد درون گفتمانی دارد زیرا معتقد است لیبرالیسم بیش از حد بر حقوق فردی تاکید دارد.
وی افزود: دلیل دوم من برای انتخاب این کتاب آن است که با اینکه این کتاب برای جامعه آمریکا نوشته شده، ولی در جامعه کنونی ما هم قابل کاربست است. مشکلات انسانها در جاهای مختلف و شیوه های حل مسائل، شبیه هم هستند. احساسات انسان ها مشترک هستند. در هیچ جای دنیا، اینطور نیست که مردم از عدالت متنفر بوده و به پلیدی متمایل باشند. شیوه های استدلال انسان ها هم، به خاطر ساختار ذهنی مشترکشان، یکسان است.
این مترجم گفت: کتاب از سه بخش تشکیل شده که هر بخش شامل چند مقاله است که از دهه هشتاد تا سال ۲۰۰۴ نوشته شده اند. در بخش اول که درباره زندگی مدنی در آمریکا است سندل نتیجه می گیرد که جمهوری خواهان محافظه کار، به خاطر آنکه گفتمان اخلاقی را وارد حیطه تبلیغات انتخاباتی کرده اند، رأی مردم را بدست آوردند. کلینتون، درباره فضایل با مردم حرف زد و با طرح مسائل اخلاقی ریز، توانست برنده انتخابات شود. اگر رقیب انتخاباتی او باهوش بود، باید با طرح مسائل اخلاقی بزرگتر، مثل مسئله سقط جنین یا همجنسگراها، او را به چالش می‌کشید. مضمون اصلی این بخش آن است که جای اخلاق فضیلت، در سیاست آمریکا خالی است و پیامش آن است که لیبرال ها نباید از رویارویی با مسائل اخلاقی شانه خالی کنند و باید برای آنها، پاسخی داشته باشند.
وی افزود: در بخش های بعدی، سندل از تمرکز بیش از حد بر حقوق فردی در برابر خیر عمومی انتقاد می کند و در نهایت، آراء فیلسوفان را مطرح کرده و با نقد آنها، دیدگاه خودش را طرح می کند. راهکاری که او برای مسئله پیش روی لیبرالیسم ارائه می کند عبارت است از تربیت شهروندان مسئول.
دکتر صبوری در ادامه این جلسه گفت: مؤلف این اثر، معلم و اندیشمند بزرگی است. او جامعه گرا، در مقابل فردگرا است. سندل، دیدگاه لیبرالی را رد می کند ولی به اصول آن پایبند است اخلاق را بهترین سنجه برای بررسی لیبرالیسم می داند. ملاک مطلوبیت رفتارهای انسانی می تواند شرع، عرف و یا استدلال عقلانی باشد. در همه اینها، در عرصه اجتماعی تعارض هایی برای افراد پیش می آید. این ملاک ها هر سه دنبال خیر جمعی هستند و باید فرد را به همراه اجتماع به سعادت برسانند. بحث سندل آن است که آیا دولت متولی این امر است؟ او معتقد است راه حل این تعارضات، اخلاق است.
دکتر دهشیار درباره این کتاب گفت: نظرات سندل به عنوان یک فیلسوف، در چارچوب سیاسی امروز قابل قبول نیست. سندل بر اخلاق مداری مبتنی بر اخلاق دینی تاکید دارد که مورد توجه حزب محافظه کار است ولی دموکرات ها آن را رد می‌کنند. در جامعه امروز آمریکا، دولت در مقولات مذهبی نقشی ندارد، بلکه باید حقوق شهروند را فراهم کند ولی قضاوتی درباره محتوای حق ندارد. سندل می گوید هر حقی، یک هدف را دنبال می کندکه آن هدف، توجیه کننده آن حق است. باید قضاوت کرد که آیا ارزش و هدفی که آن حق دنبال می کند، منجر به تعالی جامعه می شود یا نه. لیبرال های پسامدرن می گویند اخلاق مدنی مبتنی بر هیچ کدام از ویژگی های شما از قبیل زبان، نژاد، دین و غیره نیست. ارزش های مدنی ارزش هایی هستند که شما آنها را در تعامل یاد گرفته اید، با آنها به دنیا نیامده اید.
دکتر حاجی مینه در این جلسه گفت: اشکال وارد بر این کتاب آن است که معادل انگلیسی اصطلاحات در آن نیامده است. دیگر اینکه این اثر بعد از هجده سال ترجمه شده و این اصلا خوب نیست، هرچند که کتاب حرف های مهمی برای گفتن دارد. کتاب به لحاظ ساختاری، جمع آوری مقالاتی است که در روزنامه منتشر شده اند و با اینکه محتوای دانشگاهی دارد، ولی ساختارش ژورنالیستی است. نقطه قوت این کتاب آن است که مبتنی بر دوگانگی است. این دوگانگی به کتاب ارزش می دهد و خواننده را به فکر وامی دارد. نکته مثبت دیگرش آن است که مسئله محور است. وقتی این مقالات در قالب کتاب چاپ شدند، باعث شد در جامعه آکادمیک آمریکا درباره مسائل موجود در این کتاب بحث شود. نوآوری کتاب در این است که نویسنده، فلسفه را به حوزه عمومی بازمی گرداند.

Email this page

نسخه مناسب چاپ