«جنگ تعرفه ای» ترامپ علیه چین
 

تحلیلگران مسائل اقتصادی اعتقاد دارند تهدید تعرفه ای اخیر «دونالد ترامپ» در مورد تجارت با چین هیاهوی رئیس جمهوری آمریکا ست که قابلیت اجرا ندارد زیرا پیامدهای آن دامن وضعیت اقتصادی ایالات متحده را خواهد گرفت.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، در حالی که به نظر می رسید جنگ تجاری و تعرفه ای ایالات متحده و چین از طریق مذاکرات در مسیر حل شدن قرار دارد اما پیام تهدیدآمیز «دونالد ترامپ» موجب شد تا تنش اقتصادی میان دو کشور بار دیگر شعله ور شود. در کمتر از یک سال اخیر جنگ تعرفه ای میان واشنگتن و پکن به شدت بالا گرفت و دو طرف بر واردات کالا از طرف مقابل، تعرفه‌هایی را وضع کردند. در خلال چند ماه مذاکره تجاری که میان نمایندگان دو کشور برقرار بود، تعرفه واردات کالا به آمریکا به صورت موقت ۱۰ درصد تعیین شد. اظهارات اخیر ترامپ نشان می دهد این مذاکرات از نظر کاخ سفید مفید و موفقیت آمیز نبوده است و بر اساس دستور پیشین رئیس جمهوری آمریکا تعرفه‌های ۲۵ درصدی اجرایی می شود. رئیس جمهوری آمریکا در یک پیام توئیتری عنوان داشت که در ۱۰ ماه گذشته تعرفه ۲۵ درصدی بر روی برخی از کالاهای چینی باعث کسب درآمد ۵۰ میلیارد دلاری برای واشنگتن شده است. تاکنون تعرفه ۱۰ درصدی بر روی بخشی از کالاهای وارداتی از چین اجرایی می شد و از این به بعد همه تعرفه‌ها برای این واردات از ۱۰ به ۲۵ درصد افزایش خواهد یافت. رئیس جمهوری آمریکا روز یکشنبه گذشته اعلام کرد که از روز جمعه تعرفه‌های جدید به اجرا در می آیند.

درآمد گمرکی واشنگتن

دونالد ترامپ تهدید کرد بر بیشتر از ۳۲۵ میلیارد دلار صادرات دیگر چین به آمریکا هم به زودی تعرفه ۲۵ درصدی وضع خواهد شد. روزنامه «نیویورک تایمز» تعرفه‌های گمرکی ترامپ را منبع درآمدی مازادی ارزیابی کرد که به بودجه این کشور کمک کرده است. در سه ماه پایانی سال گذشته درآمدهای گمرکی کاخ سفید نسبت به دوره مشابه سال قبل از آن بیش از ۴۰ درصد افزایش داشته است. رئیس جمهوری آمریکا حتی نسبت به ادامه مذاکرات تجاری ابراز بی علاقگی کرد؛ همین نشانه‌های تهدیدآمیز کافی بود که تا بازارهای جهانی به آن واکنش نشان دهند؛ ارزش سهام در بسیاری از بازارها کاهش یافت. قیمت نفت نیز نسبت به اعلام موضع جدید رئیس جمهوری آمریکا بی تفاوت نبود و روند نزولی به خود گرفت.این اتفاقات درحالی رخ داد که تا چند روز پیش از آن ترامپ از فرایند گفت و گوهای تجاری میان هیات نمایندگی دو کشور ابراز رضایت می کرد و نزدیکان وی هم از سازنده بودن مذاکرات سخن می گفتند. ترامپ پیش از این دو بار مهلت انجام مذاکرات و تعویق افزایش تعرفه‌ها را تمدید کرده بود، انتظار می رفت یک بار دیگر این کار را انجام دهد اما وی به یکباره تصمیم گرفت تا تنها با مهلتی چند روزه تعرفه‌ها را افزایش دهد. تارنمای شبکه تلویزیونی «سی.ان.بی.سی» در گزارشی عنوان داشت این درحالی است که هنوز نمایندگان چینی برای ادامه گفت وگوها اظهار تمایل می کنند. ضمن اینکه قرار بود به زودی هیات عالیرتبه ای از پکن برای نهایی کردن توافق‌ها به واشنگتن سفر کند. اگرچه هنوز سخنی از لغو این سفر به میان نیامده است اما اقدام ترامپ شرایط آینده را مبهم ساخته است.

کسری تجاری روبه افزایش آمریکا

مهمترین دلیل رویکرد تجاری تهاجمی دونالد ترامپ افزایش کسری تراز تجاری آمریکا در مقابل پکن به رقم بی سابقه بیش از ۴۰۰ میلیارد دلار است. از طرف دیگر کاخ سفید می گوید دولت چین از ساختار اقتصاد داخلی خود در برابر حضور سرمایه و شرکت‌های آمریکایی در این کشور محافظت می کند و مقررات سختی را برای همکاری به ویژه صادرات به چین وضع کرده است.با این حال تحلیلگران اتخاذ این سیاست را به نفع آمریکا نمی دانند و اعتقاد دارند این تصمیم باعث رشد اقتصادی یا کاهش بیشتر بیکاری نخواهد شد .شبکه خبری «سی.بی.اس نیوز» در مورد ادعاهای ترامپ مبنی بر ضرر ۵۰۰ میلیارد دلاری آمریکا در تجارت با چین آورده است کسری تراز تجاری آمریکا با چین در دوره دونالد ترامپ هم روند افزایشی داشت. در حالی که این عدد در سال ۲۰۱۶ حدود ۳۴۷ میلیارد دلار بود در دو سال بعد ارقام به ۳۷۵ و ۴۱۹ میلیارد دلار به نفع پکن رسید. این شکاف تجاری آمریکا ناشی از افزایش وادرات از چین در مقابل صادرات به این کشور است. دلیل این امر آن است که اقتصاد پرقدرت ایالات متحده تقاضا برای واردات از چین را افزایش داده است.ترامپ ادعا می کند آمریکا در تجارت خارجی خود با جهان بین ۶۰۰ تا ۸۰۰ میلیارد دلار ضرر می کند که ۵۰۰ میلیارد دلار آن در تعامل با چین رخ می دهد. اما واقعیت این است که شرایط به صورتی نیست که ترامپ در توئیت خود نمایش داده است. اقتصاددانان در کل داشتن تراز تجاری منفی را خوب یا بد ارزیابی نمی کنند. رقم واقعی در مورد چین در سال گذشته ۴۱۹ میلیارد دلار بوده است. شاید منظور ترامپ حجم کل تجارت میان آمریکا و چین باشد که رقم آن برای سال ۲۰۱۸ به ۵۳۹ میلیارد دلار رسید. از این میزان آمریکا حدود ۱۲۰ میلیارد دلار به چین صادرات داشت. بنابر این تحلیل افزایش قدرت اقتصادی آمریکا، مصرف کنندگان را به جای پس انداز به سمت پرداخت بیشتر سوق می دهد که این امر موجب افزایش تقاضا و واردات کالا و خدمات می‌شود. به اعتقاد تحلیلگران ادامه همین روند اقتصادی در آمریکا باعث افزایش بیشتر تراز منفی تجاری واشنگتن در برابر پکن می شود.

بلوف نافرجام ترامپ

درواقع این فرایند پیامد همان ادعاهایی است که ترامپ در مورد نقش خود در بهبود اقتصاد آمریکا بیان می دارد و آمارها نیز تاحدود زیادی آن را تایید می کنند. «موسسه تحقیقات اقتصادی آکسفورد» هم در پژوهشی پیش بینی کرد کسری تراز تجاری در سال ۲۰۱۹ بیشتر هم خواهد شد زیرا وضعیت مطلوب اقتصادی باعث افزایش تقاضا از سوی مصرف کنندگان آمریکایی می‌شود. نکته اینجاست در چنین شرایطی، آمریکا و رئیس جمهوری تنها به دنبال آن است تا پکن را به خرید بیشتر از واشنگتن وادار کند، اما اقتصاددانان دستیابی به چنین موفقیتی را سخت می دانند. به عنوان نمونه به رغم وجود تنش تجاری میان آمریکا و چین، در سال گذشته حجم تعامل تجاری دو اقتصاد بزرگ جهان بیشتر هم شد و همین نیروهای بنیادیِ اقتصاد در سال ۲۰۱۹ نیز به نقش آفرینی در میان دو کشور ادامه خواهند داد. از اینرو تارنمای روزنامه بریتانیایی «فایننشال تایمز» هم بر این اعتقاد است «تهدید تعرفه ای تازه دونالد ترامپ توخالی است و تنها برای ایجاد هیاهو بیان شده است. تجربه نشان می دهد دونالد ترامپ در ناموفق بودن رسیدن به اهداف از طریق تهدید، سابقه طولانی دارد.»

ترامپ خود می گوید که پیروزی در جنگ‌های تجاری ساده است اما واقعیت کاملا متفاوت است و به نظر می رسد بلوف و تهدید وی چند روز قبل از سفر هیات بزرگ تجاری ۱۰۰ نفره چینی به واشنگتن صورت گرفت. طبق این تحلیل، تهدید رئیس جمهوری آمریکا برای تحت تاثیر قرار دادن این هیات در سفر به آمریکا بوده است تا کاخ سفید بتواند امتیازات بیشتری را کسب کند. اما اکنون به نظر می رسد چینی‌ها به آمریکا نمی آیند یا اینکه با هیاتی کوچک وارد مذاکره می شوند. به نوشته این روزنامه، ترامپ به دو دلیل می‌خواهد به همین رویکرد در قبال چین ادامه دهد از یک طرف آمارهای اقتصادی آمریکا مثبت و رو به رشد هستند و رئیس جمهوری نمی خواهد آن را خراب کند. همچنین موضوع کاهش کسری تجاری با چین هم به موضوعی حیثیتی برای ترامپ تبدیل شده است. به اعتقاد تحلیلگران خواسته ترامپ از تجارت با چین غیرقابل دستیابی است و وی با این کار خود را در گوشه رینگ بوکس گرفتار می سازد. او چیزی را به مردم آمریکا قول داده است که قادر به انجام آن نیست. این روزنامه انگلیسی تاکید می کند ترامپ نمی تواند برنامه «ساخت چین ۲۰۲۵» را متوقف سازد. این در حالی است که،به رغم فشارهای آمریکا و هشدارهای این کشور به کشورهای دیگر از جمله چین، برای همکاری و مراوده با ونزوئلا، پکن همچنان به مناسبات نزدیک با کاراکاس ادامه می دهد و حتی آن را هم تقویت کرده است.اگرچه شماری از کشورها تحت فشار آمریکا سطح روابط با ونزوئلا را کاهش داده اند اما چین نه تنها عقب نشینی نکرده بلکه سرمایه گذاری‌های خود را در این کشور هم افزایش داده است .در واقع چین از کشورهای برتر سرمایه گذار در ونزوئلا محسوب می شود و از دیرباز روابط خوبی با این کشور داشته است و برای تامین امنیت سرمایه‌های خود طبیعی است که به این برنامه ادامه خواهد داد و سرمایه گذاری‌های درازمدت را حفظ خواهد کرد و حاضر به خروج از این کشور نیست.آمریکا بشدت نگران نقش آفرینی چین در ونزوئلا و در کل منطقه آمریکای لاتین است از دیدگاه واشنگتن چین در نقش یک بانکدار حامی ونزوئلا ظاهر شده است و می کوشد تا علاوه بر ونزوئلا، چنین نفوذ و حضوری را برای خود در دیگر کشورهای آمریکای لاتین تثبیت کند.آمریکا لاتین از دیرباز حیاط خلوت آمریکا محسوب شده است و هر چقدر چین بتواند در آن نفوذ کند از قدرت و حضور آمریکا خواهد کاست در عین حال پکن می تواند به این شکل عقبه آمریکا را در معرض خطر و تهدید قرار دهد حتی بعید نیست به دلیل مناقشات فزاینده ای که دو کشور دارند، چین از نفوذ فزاینده اش در آمریکای لاتین به عنوان یک برگ برنده علیه واشنگتن استفاده کند.«شی جیانگ» از کارشناسان مسایل شرق آسیا می گوید که پس از مرگ هوگو چاوز رهبر وقت ونزوئلا در سال ۲۰۱۳ میلادی به این طرف روابط خوب میان چین و این کشور تغییری نکرده و حتی گرمتر هم شده است. وی می‌افزاید از دیدگاه آمریکا، چین یکی از بزرگترین حامیان کاراکاس است و این کشور در کنار سرمایه گذاری و اعطای وام‌های کلان به ونزوئلا، از تامین کنندگان تسلیحاتی آن کشور نیز محسوب می شود. آمریکا می‌گوید چین بزرگترین خط اعتباری برای مادورو رییس جمهوری ونزوئلا محسوب می شود و وام‌هایی به ارزش ۵۰ میلیارد دلار در اختیار این کشور قرار داده است در حالی که دیگر سرمایه گذاران سرمایه‌هایشان را از ونزوئلا خارج می کنند، چین کمک‌ها و نفوذش را بیشتر نیز کرده است. مایک پمپئو وزیر خارجه آمریکا در تازه ترین اظهاراتش می گوید نفوذ فزاینده چین در ونزوئلا در واقع باعث بروز یک چالش امنیت ملی برای واشنگتن شده است.

وی گفت: چین و برخی از کشورهای دیگر تاکید دارند که نباید در امور داخلی ونزوئلا مداخله کرد اما خودشان با سرمایه‌ها و حمایت‌هایشان بقای مادورو را تضمین کرده اند.مرکز گفت و گوهای داخلی در واشنگتن بتازگی گزارشی منتشر کرده است که نشان می دهد برخلاف خروج سرمایه گذاران از ونزوئلا، سرمایه گذاری‌های چین در این کشور در حال افزایش است. این مرکز می افزاید که چین برنامه نفت در برابر توافقات و وام‌های اعتباری را برای ونزوئلا اجرا می کند در بالغ بر یک دهه گذشته میزان اعطای وام‌ها به ۵۰ تا ۶۰ میلیارد دلار رسیده است. مرکز روابط راهبردی و بین المللی آمریکا هم در یک گزارش دیگر آورده است که چین از سال ۲۰۱۳ از روسیه در فروش تسلیحاتی به ونزوئلا پیشی گرفته و با فروش ۶۲۸ میلیون دلار اسلحه و تجهیزات بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۷ میلادی بزرگترین فروشنده تسلیحات به کاراکاس بوده است.جیانگ شی از کارشناسان دانشگاه شانگهای می گوید که مزخرف گویی‌های وزیر خارجه آمریکا و برخی از مقام‌های آن کشور همچنان ضد چین ادامه دارد.وی خاطر نشان کرد که سیاستمداران آمریکا اظهارات پوچی بر زبان می رانند که خریداری ندارد آنها چین، روسیه و کوبا را متهم به مداخله در امور داخلی ونزوئلا می کنند این اتهامات فقط نشان می دهد که واشنگتن به دنبال پیشبرد سیاست چیرگی بر دیگر کشورها و برتری طلبی است.وی در عین حال تاکید کرد که برای آمریکا این منطقه از حساسیت بالایی برخوردار است طبیعتا آنها از حضور چین و دیگر کشورها در حمایت از ونزوئلا خرسند نیستند آمریکای لاتین یکی از عرصه‌های دیگر چالش میان چین و آمریکا است. هوانگ جینگ از تحلیلگران دانشگاه فرهنگ در پکن بر این باور است که چین باید مراقب رویارویی با دولت دونالد ترامپ رییس جمهوری آمریکا در منطقه آمریکای لاتین باشد. وی گفت که البته برای چین دیگر بیرون رفتن از این منطقه به دلایل مختلف از جمله سرمایه گذاری‌هایش کار ساده ای نیست اما شاید پکن باید برای حل مساله رایزنی‌هایی با آمریکا داشته باشد.به هر شکل برای چین هم ونزوئلا از اهمیت بالایی برخوردار است و هم اینکه قابلیت‌های بالای آمریکای لاتین و بازارهای بزرگ آن برای صادرات چین حیاتی است و تا وقتی چنین شرایطی برقرار باشد، مناقشه پکن و واشنگتن تمامی نخواهد داشت.

پایانی بر واقعگرایی راهبردی در کاخ سفید

«دونالد ترامپ» به گفته برخی تحلیلگران، آمریکا را به دوره ای از بی راهبردی کشانده است. صرف نظر از درستی یا نادرستی این ایده، بی توجهی ترامپ به طیفی از آموزه‌های واقعگرایی راهبردی که سال‌ها بر سیاست خارجی واشنگتن حاکم بوده، دگرگونی آشکاری را در رویکردهای کاخ سفید به وجود آورده است.به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، آزمایش‌های اخیر موشکی در شبه جزیره کره بار دیگر نگاه‌ها را به تحولات این منطقه و سرنوشت مذاکرات واشنگتن- پیونگ یانگ دوخت.ابتدای هفته جاری بود که رسانه‌های کره جنوبی از شلیک و آزمایش چند موشک کوتاه برد از پایگاهی در شرق همسایه شمالی خبر دادند. پس از آن منابعی در کره شمالی تایید کردند که «کیم جونگ اون» رهبر این کشور شخصا بر این آزمایش‌ها نظارت داشته است.کره شمالی از آغاز گفت وگوهای هسته ای با آمریکا یعنی یک سال و چند ماه اخیر از انجام هرگونه آزمایش هسته ای و موشک‌های بالستیک خودداری کرده است. به گفته «مایک پمپئو» وزیر امور خارجه آمریکا، وزارت دفاع این کشور باید اعلام دارد که آزمایش اخیر کره شمالی از نوع موشک بالستیک بوده است یا خیر. اما همچنان امیدوار است که کشورش با کره شمالی به توافق برسد.پس از این رخداد و بر خلاف برخی انتظارات، ترامپ مواضعی ملایم را در قبال کیم اتخاذ کرد و در توییتر خود نوشت که با رهبر کره شمالی روابط نزدیکی دارد و کیم نمی خواهد وعده اش در مذاکرات گذشته را زیر پا بگذارد و همچنین معامله دو کشور به انجام خواهد رسید.به رغم این تعارفات دیپلماتیک، امتیازی که واشنگتن به پیونگ یانگ به خاطر آمدن پای میز مذاکره داده تقریبا هیچ بوده است. کره شمالی اصرار دارد با تعلیق آزمایشات نظامی اعم از هسته ای و موشکی بخشی از تحریم‌های این کشور لغو شود اما ترامپ می گوید همین که دست به اعمال تحریم‌هایی تازه نزده خود امتیازی بزرگ به پیونگ یانگ محسوب می شود.این وضعیت، نارضایتی رهبر کره شمالی را به دنبال داشته اما برای ترامپ که به توقف آزمایشات نظامی پیونگ یانگ می بالد شرایطی مطلوب است. به همین خاطر ناظران اقدام اخیر کره شمالی را هشداری به آمریکا برای تغییر وضعیت مذاکرات قلمداد می کنند.

ترامپ، چماق بی هویج و تاکتیک دیوانگی

ترامپ به رغم رویکردهای سوداگرانه در سیاست داخلی و خارجی، نوع خاصی از تاجرپیشگی را پیش می برد؛ روشی که برخی آن را سوداگری تهاجمی می‌دانند و حتی شماری از نزدیکان وی می گویند رئیس جمهوری آمریکا در رایزنی و معامله با ترساندن طرف مقابل، استفاده فراگیر از همه ابزارهای قدرت و بدون دادن امتیاز قصد دارد به منافع سیاسی و اقتصادی خود دست یابد. تعاریف دیگری هم از مشی دیپماتیک ترامپ از زمان ورود به کاخ سفید صورت گرفته است؛ از مذاکره با چماق منهای هویج تا تاکتیک دیوانگی که ناظر بر ایجاد هراس در طرف مقابل از دست زدنِ تصمیم گیران واشنگتن به اقدامات نامتعارف و پرهزینه است.در حالی که واشنگتن هشدار داده تعرفه‌های ۱۰ درصدی کالاهای وارداتی خود از چین به ارزش ۲۰۰ میلیارد دلار را به ۲۵ درصد خواهد رساند و در اقدامی بی سابقه روی ۳۲۰ میلیارد دلار دیگر از تجارت خود با پکن رقمی مشابه از تعرفه را وضع خواهد کرد، سران چین خواستار مصالحه ترامپ در مذاکرات تجاری شده اند.اقداماتی از این دست نمودهایی از شیوه‌های غیرسازشکارانه ترامپ در پی گیری منافع سیاسی و تجاری است؛ تصمیماتی که باعث شده تحلیلگران اظهار دارند رئیس جمهوری کنونی آمریکا همه چیز حتی پرستیژ و آینده نگری سیاسی این کشور را فدای منافع ملموس اقتصادی کرده است.به نوشته برخی رسانه‌ها، نتیجه رویکردهای تجاری ترامپ و فشار وی بر متحدان و شرکای مختلف واشنگتن برای رساندن سود بیشتر به آمریکا سبب بهبود شاخص‌هایی چون اشتغال در این کشور شده است. به تازگی موسسه «گالوپ» در نظرسنجی اعلام داشته محبوبیت ترامپ بین آمریکایی‌ها به رقم بی سابقه ۴۶ ترقی کرده است. هر چند هنوز بیش از نیمی از آمریکایی‌ها مخالف ترامپ محسوب می شوند اما وی امید دارد با تکیه بر این محبوبیت در انتخابات ۲۰۲۰ بار دیگر مقابل رقبای دموکرات به برتری دست یابد.با این حال این پرسش مطرح است که دور ساختن آمریکا از جایگاه رهبری سیاسی یا هژمونی خودخوانده نزد شرکای مختلف و فروکاستن نقش این کشور از یک ابرقدرت چهاربعدی (سیاسی، اقتصادی، نظامی و فرهنگی) به یک قدرت اقتصادی بی رقیب چه تبعاتی را برای آمریکا در آینده نظام بین‌الملل به دنبال خواهد داشت؟

Email this page

نسخه مناسب چاپ