راهکارهایی برای مدیریت مصرف سوخت
 

وضعیت مصرف انرژی نهایی در سال ۱۳۹۵ نشان می دهد کل مصرف انرژی نهایی معادل ۶۵ر۱۳۴۸ میلیون بشکه نفت خام در سال بوده که ۳۵ درصد آن در بخش خانگی تجاری، ۲۴درصد صنعت، ۱۷ درصد کشاورزی (خوراک پتروشیمی و سایر) و ۲۴ درصددر بخش حمل و نقل صورت گرفته است.

ترکیب مصرف انرژی نهایی در سال ۱۳۹۵ در بخش حمل ونقل به شرح زیر بوده است: بنزین ۷ر۴۶ درصد، نفت گاز ۳ ر ۳۵ درصد، CNG9 ر ۱۴ درصد و سایر سوخت ها(شامل نفت کوره و سوخت جت) حدود ۱ ر ۳ درصد.این ترکیب در سال ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ هم کم و بیش به همین ترتیب بوده است.

نکته قابل توجه در مصرف سوخت در بخش حمل ونقل، افزایش نرخ رشد آن در سال های اخیر است. مصرف بنزین در سال ۹۳ روزانه ۶ر۶۹ میلیون لیتر گزارش شده که در سال ۹۴ به ۲ر۷۱ میلیون لیتر رسید (نرخ رشد ۳ ر ۲ درصد).

همچنین در سال ۱۳۹۵ مصرف بنزین به روزانه ۷۵ میلیون لیتر و نرخ رشد به ۳ ر ۵ درصد افزایش یافت. در سال ۱۳۹۶ مصرف به روزانه ۸۰ میلیون لیتر و نرخ رشد به ۷ ر ۶ درصد صعود کردو با تحقق مصرف ۸۸ میلیون لیتر در روز در سال ۱۳۹۷ نرخ رشد به ۱۰ درصد بالغ شد. اگر نگاهی به رشدخودرو سبک در کشور داشته باشیم بعید به نظر میرسد نرخ رشد بنزین در سال ۱۳۹۷با نرخ رشد خودروها هماهنگ باشد و احتمالاً افزایش نرخ رشد دلایل دیگری دارد.

این وضعیت در مصرف نفت گار هم دیده می شود. مصرف نفت گاز در بخش حمل ونقل از ۷ ر ۴۷ میلیون لیتر در روز در سال ۱۳۹۵ به ۲ ر ۵۰ میلیون لیتر در سال ۱۳۹۶ رسیده که رشدی بیش از ۵ درصد داشته است. این در حالی است که نرخ رشد خودرو سنگین در کشور در سال ۱۳۹۶ کمتر از دو درصد بوده است.

لازم به ذکر است، با وجود افزایش مصرف نفت گاز در بخش حمل ونقل، سرجمع مصرف درحال کاهش بوده و از بیش از ۱۰۰ میلیون لیتر در روز در سال ۱۳۹۲ به حدود ۸۰ میلیون لیتر در روز در سال ۱۳۹۷ رسیده است. عمده کاهش مصرف هم در مصرف نیروگاهی صورت گرفته به طوری که از حدود ۳۰میلیون لیتر در روز در سال ۱۳۹۲ به حدود ۱۴ میلیون لیتر در سال ۱۳۹۷ کاهش یافت.

خودروهای پرمصرف

کاهش مصرف سوخت خودرو با تکیه بر دو فناوری بهینه سازی موتور و کاهش اتلاف حین انجام کار به منظور انتقال حداکثری توان تولید شده به چرخ های محرک انجام می گیرد. نتایج بررسی هانشان می دهد میزان مصرف سوخت در خودرو تولید داخل در مقایسه با بسیاری ازخودروهای خارجی یا وارداتی با حجم موتور یکسان، بالاتر است.

برای مثال در خصوص خودرو تیبا با حجم موتور ۵ ر ۱ لیتر متوسط مصرف سوخت در حدود ۹۵ ر ۶ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر است، درحالی که متوسط مصرف سوخت در مورد تعدادی از خودروهای خارجی و وارداتی با حجم موتور ۵ ر ۱ لیتر در حدود ۹۶ ر ۵ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر است.

قاچاق گسترده نفت گاز

تفاوت قیمت بنزین در ایران و کشورهای همسایه زمینه قاچاق این کالا را به وجود آورده است. هرچند درباره مقدار قاچاق فرآورده ها اطلاعات دقیقی در دسترس نیست، اما طبق برآورد ستاد مبارزه با قاچاق کالا، روزانه حدود ۵ ر ۱۱ میلیون لیتر قاچاق سوخت به خارج از کشور صورت گرفته و بیش از ۸۰ درصد قاچاق فرآورده به قاچاق نفت گاز اختصاص دارد.

شایان ذکر است: در سال گذشته روزانه حدود ۱۰۴ میلیون لیتر نفت گازدر کشور مصرف شده که ۵۴ میلیون لیتر از مصرف نفت گاز در حمل ونقل و ۵۰ میلیون لیتر در مصارف صنعتی و کشاورزی بوده است. اکثر قاچاق نقت گاز به سوءاستفاده از سهمیه اختصاص یافته به مرغداری ها و گلخانه ها مربوط است. طبق اطلاعات ستاد مبارزه با قاچاق کالا، ۷۰ درصد قاچاق سوخت از یک استان کشور صورت می گیرد.

در یک نگاه کلی می توان گفت: با وضعیت کنونی تقریباً همه منابع حاصل از افزایش قیمت حامل های انرژی چه به صورت یارانه نقدی و چه به صورت سایر خدمات دولتی (طرح سلامت، سبد کالا، قیر رایگان، افزایش مستمری و…) به مردم برمی گردد و شرکت های عرضه کننده انرژی در تأمین منابع لازم برای سرمایه گذاری دچار مضیقه هستند.

باسخت تر شدن تحریم ها، تأمین مالی از خارج هم دشوارتر شده است. به علاوه، سایر اهداف قانونگذار از افزایش قیمت انرژی در سال ۱۳۸۹ در جهت افزایش بهره وری انرژی و کاهش مصرف ناکام ماند.
می کنند.

نسخه مناسب چاپ