یادداشت
زلزله در کمین است
سید مسعود رضوی
چند روز پیش با یکی از متخصصان برجسته زمین‌شناسی که کارشناس ایمنی شهری در مواجهه با زلزله و برخی حوادث طبیعی بود گفتگوی پر فایده‌ای داشتم. ایشان درباره فرو نشست زمین‌ها و فشار بی‌حد و حصری که به سطوح مختلفی وارد شده و ساختارهای طبیعی در اثر گرمایش زمین و برداشت بی‌رویه از آب‌های زیر‌زمینی و بهره‌کشی غیر استاندارد از منابع و معادن ایجاد کرده‌ایم انتقاد می‌کرد. ایشان معتقد بود، فوری‌ترین مسأله برای ما، آموزش مردم و بهینه‌سازی و استحکام بخشی به ساختمان‌ها در شهرهای بزرگ و کوچک در مقابل زلزله است.

زلزله هنوز غیر قابل پیش‌بینی و اندازه لرزه‌ها و پس‌لرزه‌های آن متغیر و وابسته به مؤلفه‌هایی است که هنوز نتوانسته‌ایم تمام آنها را محاسبه و برای مهار نتایج و تبعات آن راه حلی بیابیم. بنابراین، اگر قادر نیستیم، پیش‌بینی کنیم، اما توانایی آموزش و بهینه‌سازی و تحکیم بناهای موجود را داریم. مهم‌تر از همه، نظارت بر سازه‌های جدید و الزام و شرط ضد زلزله بودن ساختمان‌ها یک امر بسیار ضروری و فوریتی حیاتی برای پیشگیری از فجایع و خسارات احتمالی در آینده است.

کشور ما بر روی نواری زلزله‌خیز و گسل‌های فعال در منطقه‌ای گسترده قرار دارد. هیچ دهه‌ای بدون یک یا دو زلزله بزرگ و کوچک را به یاد نمی‌آوریم وآخرین بار در غرب کشور، و پیش از آن در فاجعه‌های بم، رودبار و منجیل، طبس و… شاهد رنج و تباهی زندگی و شهرهای زیبا و تاریخی وطنمان بوده‌ایم. این روا نیست که با وجود این همه تجارب و هزینه‌ها و این همه درد و اندوه، باز هم منتظر وقوع حادثه‌ای مشابه باشیم و نیک می‌دانیم که اگر واقعه به شهرهای بزرگ سرایت کند ممکن است غیرقابل تصور باشد.

کشورهای زلزله‌خیز‌تر از ایران، ژاپن و برخی شهرها و جوامع دیگر، در مقابله با این رخداد طبیعی، به دستاوردهای عظیم نایل شده و زیانها و تلفات را تاحد باورنکردنی کاهش داده‌اند.

در زلزه اخیر کالیفرنیا(لس‌آنجلس) نیز به رغم بزرگی رقم بیشتر (نزدیک به ۷ و اندکی بیش از ۷ ریشتر)، هیچ تلفات جانی نداشت و تنها به برخی بناها و سازه‌ها خساراتی وارد کرد.

در ژاپن و شهرهای کوچک و بزرگ آن، طی ۲۰ سال گذشته ۱۷ زلزله بزرگ‌تر از ۶ ریشتر و بیش از ۴۰ هزار زلزله کمتر روی داده است اما جز در یکی دو مورد جزئی مشکلی پیش نیامد و تنها در یک مورد، هنگام تلفیق با زلزله دریایی موسوم به سونامی، به مردم و شهرهای این کشور خسارات هنگفت وارد شد.

باری، اخیراً که زلزله ۷ر۵ ریشتری در مسجد سلیمان رخ داد و علاوه بر خسارات مالی و خرابی ساختمان‌ها و ریزش بناها، یک کشته و بیش از یکصد و بیست مصدوم برجای نهاد، مجدداً به یاد گفتگو و هشدارهای کارشناسان زلزله و زمین‌شناسان افتادم. لازم است بخشی از آموزش و مانورهای شهری حتماً به این موضوع اختصاص داده شود تا حداقل در هنگام مواجهه احتمالی، از نظر روانی و روحی آمادگی لازم در جامعه وجود داشته باشد.

سخن آخر این که، دولت و شهرداری‌ها و مردم، همه با هم و در یک برنامه وسیع ملی می‌توانند به مقابله حوادث بروند و زلزله بیش از هر واقعه و حادثه دیگری در تاریخ معاصر قدیم، به مردم و میهن ما لطمه وارد کرده است. در یک نقطه باید این حوادث و لطمات مهار شود و آن‌لحظه همین حالاست؛ با آموزش کودکان و جوانان در مدارس و دانشگاه‌ها، برگزاری مانور و آموزشهای عمومی برای ایمنی و مقابله با حوادث در سطح جامعه، ایمن‌سازی بناها، ایجاد زیرساخت‌های امدادی مناسب‌تر و سرانجام بهره‌گیری جدی و دقیق از تجربه‌های مشابه در کشورهایی که موفقیت و مناسبتی با موضوع مذکور داشته‌اند.

برای هموطنان عزیز و خونگرم مسجد‌سلیمان آرزوی سلامت می‌کنیم و از درگاه خداوند منان، مصونیت و بهکامی را برای آن خطه زیبا و دیگر شهرها و بلاد میهن طلب می‌نماییم.

Email this page

نسخه مناسب چاپ