سامانه دسترسی آزاد به اطلاعات
 

همان‌گونه که گفته شد سامانه دسترسی آزاد به اطلاعات، سایتی اینترنتی است که دولت ایران با هدف استفاده همه شهروندان برای دسترسی آزادانه به اطلاعات نهادهای دولتی ایجاد کرده‌است‎.‎

با این سامانه، مردم می‌توانند درخواست اطلاعات(برای نمونه) یک نهاد دولتی را داشته باشند. پس از آن(اگر حقوق خصوصی کسی پامال نشود) اطلاعات درخواستی در این سامانه در دسترس همگان قرار خواهد گرفت. ‏

نه‌تنها نهادهای وابسته به دولت بلکه نهادهای انقلابی، نیروهای مسلح، قوای قضاییه و مقننه و موسسات، شرکت‌ها، سازمان‌ها، نهادهای وابسته به آن‌ها و بنیادها و موسسات زیر نظر رهبری اداره می‌شوند و همچنین هر موسسه، شرکت یا نهادی که تمام یا بیش از ۵۰ درصد سهام آن متعلق به بخشی از حکومت است، نیز باید اطلاعاتشان را منتشر کنند. موسسات خصوصی ارائه‌دهنده خدمات عمومی، مانند بانک‌ها هم شامل این قانون می‌شوند‎.‎

به گفته یک مقام دولتی این سایت به گونه‌ای آزمایشی راه‌اندازی شده و دسترسی به آن به زودی به گونه رسمی از سوی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در اختیار همگان گذاشته خواهد شد.

بر پایه ماده ۸ آیین‌نامه اجرایی قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات، هر انسان حقیقی یا حقوقی ایرانی می‌تواند در این مورد درخواست بدهد. مردم باید از راه درگاه الکترونیک حقیقی در سامانهfoia.iran.gov.ir ‎‏ نام‌نویسی کرده تا برایشان حساب کاربری ایجاد شود یا به پیشخوان دولت الکترونیک بروند یا درخواست خود را پست کنند. راه دیگر درخواست‌دادن، حضوریافتن در واحد اطلاع‌رسانی مؤسسه است.

کاربر درخواست خود را با تکمیل یک فرم(مصوب کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات) می‌فرستد. سازمان‎ها ۱۰ روز مهلت دارند اطلاعات درخواستی شهروندان را ارائه بدهند و اگر این زمان به تاخیر بیفتد، شهروندان در همین سامانه می‌توانند شکایت خود را طرح کنند تا کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات آن را پیگیری کند.‏ قانون دسترسی آزاد به اطلاعات، با هدف شفافیت در کار نهادهای حکومتی و امکان دیده‌بانی شهروندان و رسانه‌ها در سال ۱۳۸۷ در مجلس تصویب و در سال ۱۳۸۸ برای اجرا به رئیس‌جمهور آن‌زمان سپرده شد؛ اما تدوین آیین‌نامه اجرایی تا سال ۱۳۹۴ به درازا کشید.

بر پایه این قانون هر ایرانی می‌تواند به همه اطلاعات طبقه‌بندی نشده دسترسی داشته باشد.‏

زمینه اجرایی این قانون پس از تصویب در دولت، در کمیسیونی به ریاست وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی سپرده شده‌ است. ‏ این آیین‌نامه اجرایی روی وب‌سایت روزنامه رسمی در دسترس است. کمیسیون تشکیل‌شده بر اجرای درست این قانون دیده‌بانی دارد و با از میان برداشتن اختلافات در پی ایجاد وحدت رویه برای اجرایی شدن این قانون است.

رئیس‌جمهور کنونی در نشست هیات دولت گفته است که دسترسی آزاد به اطلاعات در شمار حقوق شهروندی و از پیش‌نیازهای مردم‌سالاری و دیواری در برابر فساد و شایعه است. مردم در رژیم مردم‌سالار باید بتوانند از کارکرد همه دستگاه‌های دولتی که از بیت‌المال استفاده می‌کنند، مطلع شوند. ‏

آزادی‌های بیش‌تر

همزمان با افزایش شمار کاربران اینترنتی که در درازنای ۵ سال گذشته به ۲ میلیارد تن رسیده، میزان نفوذ اینترنت که هم ابزاری‌ست برای آگاهی رسانی و نیز همآوردی با رسانه‌های رسمی، افزایش یافته است. کاربران اینترنت در جهان به مرور سازمان‌یافته‌تر می‌شوند تا رسانه‌های آزاد جایگزین ایجاد ‌کنند، همزمان ایجاد محدودیت‌ نیز-برای نمونه- در چین زیاد است.

نروژ در رده نخست آزادی اطلاعات ایستاده است و همزمان ترکیه و روسیه امروز در گردش آزاد اطلاعات بسیار سخت‌گیرتر شده‌اند.

فنلاند پیشتر پیشتاز آزادی اطلاعات بود ولی اینک نروژ جایش را گرفته است. سوئد در برابر دشمنان آزادی اطلاعات پایداری نشان می‌دهد. اریتره با دادن آزادی کار به چند رسانه خارجی گامی رو به بهبود برداشته است. کره شمالی همچنان مردم این کشور را در نادانستن و ترس نگه داشته است. شنود یک رادیو خارجی می‌تواند پیامدش اردوگاه‌ کار اجباری باشد. ‏

تاجیکستان، ترکمنستان، آذربایجان همچنان روش‌های بسته‎ای در بدهربستان اطلاعات دارند. چین و ویتنام سخت‌ترین روش‌ها را در آزادی اطلاعات دارند. برخی مانند پاکستان و بنگلادش به سیاه‌چال آزادی اطلاعات شهره‌اند. فیلیپین با کمی بهبود باز بد است. کوبا در این مورد در ته صف آمریکای لاتین دیده می‏شود. در اروپا به نسبت، رسانه‌ها از آزادی‌های بیشتری برخوردارند. ‏

نیکاراگوئه و تانزانیا فرو نشسته‎اند. گامبیا رو به آزادی اطلاعات گام بر می‎دارد. ایتالیا با همه سایه مافیا، کمی بالا آمده است. وضعیت فرانسه، بهبود یافته است. سایه مرگ بر سر آزادی اطلاعات در افغانستان دیده می‎شود. ‏

وضعیت بحرین در آزادی اطلاعات بهتر از مصر نیست. کشورهای بسیاری در سیاهه تیره آزادی اطلاعات دیده می‌شوند. در خاورمیانه: لیبی، عربستان سعودی، یمن، سوریه. در آسیای مرکزی: آذربایجان، ازبکستان، ترکمنستان. در آسیا: لائوس، چین، ویتنام، کره شمالی. در آفریقا: بروندی، سومالی، گینه استوایی، جیبوتی، سودان، اریتره؛ و در خشکاد آمریکا: کوبا.‏

Email this page

نسخه مناسب چاپ