یادداشت
صندوق توسعه ملی، آخرین راه
فتح الله آملی
سیل اخیر که همچنان مناطق دیگری از کشور را در بر می‌گیرد و ابعاد وسیعتری می‌یابد؛ در همه بخشها و حوزه‌ها خسارت وارد آورده و هر روز هم بر حجم این خسارات افزوده می‌شود. تا به حال آخرین برآوردی که صورت گرفته نشان می‌دهد که بیش از ۳۵ هزار میلیارد تومان خسارت وارد شده است. البته که این برآورد نه دقیق است و نه قابل ارزیابی و راستی آزمایی. هزاران کیلومتر راه و جاده و بزرگراه آسیب دیده، صدها هزار هکتار اراضی کشاورزی به زیر آب رفته، دهها هزار واحد مسکونی آسیب دیده یا تخریب شده و زیر ساختهای متعددی در صنعت آب و برق و نفت و صنعت و تجارت خسارت دیده و وقتی که خشم آب فرو بنشیند و امکان بررسی و ارزیابی دقیق‌تر فراهم‌ آید دقیقتر می‌توان آمار داد و اعلام کرد.

در حال حاضر تلاش همگان این است که هموطن دیگری جانش را از دست ندهد و خانه‌های بیشتری تخریب نشود و ضرر و زیان طاقت‌فرساتری به جان و مال و زندگی شهروندان وارد نیاید. اما از همین حال معلوم است که جبران این خسارات برای دولتی که همین حال هم با مشکلات بودجه‌ای فراوانی دست و پنجه نرم می‌کند به این آسانی‌ها نیست و لذا باید کمکهای وسیع‌تری صورت گیرد. آن‌هم در سالی که به خاطر تحریم‌های حداکثری آمریکا نه امکان فروش نفت بیشتری داریم و نه امکان تجارت و مبادلات تجاری و مالی آسانتری که بتوان درآمد بیشتری داشت و خرج کرد. در چنین اوضاع و احوالی دولت فعلی نیز چون همه دولتهای پیشین که حتی با دلایل و توجیهاتی به مراتب کم‌اهمیّت‌تر به برداشت از صندوق توسعه ملی ترغیب می‌شدند، رئیس‌جمهور محترم، البته این بار با دلیلی در شرایط خطیر این روزها کاملاً موجه‌تر، از رهبری خواستند تا از صندوق توسعه ملی برای جبران خسارات برداشت کنند.

پاسخ رهبری اما نشانگر وسواس ایشان در جلوگیری از یک عادت تکراری نظام اجرایی برای برداشتهای بی‌رویه از این صندوق و از نفس و اعتبار انداختن این ذخیره حیاتی برای رهاشدن از وابستگی مدام و کشدار به درآمدهای نفتی بود.

رهبری ضمن قدردانی از تلاش دولت و قوای مسلح و مردم در رویارویی با حادثه چنین مقرر کردند:

تأکید می‌شود که دولت سریعاً از محلهایی چون ۵ درصد مقرّر در بودجه عمومی کشور برای جبران خسارت حوادث غیرمترقبه ـ جابجایی در ردیف‌های بودجه‌های عمرانی کشور و بیمه‌ها و تمهیدات بانکی، اقدامات لازم را آغاز کند و در ادامه پس از جمع‌بندی وضعیّت، در صورت نیاز برداشت از صندوق مزبور مورد تأیید اینجانب خواهد بود.

در ادامه این پاسخ هم توصیه‌های مهمی در مورد فرماندهی واحد برای مدیریت یکپارچه در مدیریت بحران، همچنین تقسیم کار بین دستگاه‌ها، تأمین نیازها، جبران خسارات، رونق کسب و کار در این مناطق و بازسازی واحدهای مسکونی و مسایلی از این قبیل صورت گرفته است.

به بیان دیگر اول از همه راههای دیگر و مقدور برای جبران خسارات استفاده شود و سپس وقتی همه این اقدامات صورت گرفت و باز هم نشد، به سراغ صندوق باید رفت. گرچه همه می‌دانیم که خسارات سیل بسیار بالاست و دست دولت هم چندان باز نیست اما با وجود این و حتی در این شرایط نیز نباید چون همیشه به سراغ آسانترین راه که معمولاً به جای آخرین راه نخستین راه دسترسی به منابع تازه است رفته و صندوق توسعه را به تمامی از کارآمدی بیندازیم. همچنان که تا به حال چنین کرده‌ایم و آثار زیانبار آن‌ را هم دیده‌ایم چرا که هر بار به دلیلی و برای طرحی یا برنامه‌ای و یا رفع مشکلی که در بودجه برایش چاره‌ای نکرده‌ایم دست در این صندوق برده و از ذخیره آن کاسته‌ایم. در بودجه ۹۸ نیز بخشی از این هزینه‌ها از محل برداشت از صندوق توسعه تأمین شده و قاعدتاً در برداشت بیشتر از آن با توجه به آثاری که بر جای می‌گذارد باید دقت و وسواس و خست بیشتری صورت گیرد.

هر چند که بعید است با توجه به حجم گسترده خرابیها و خسارات بدون چنین برداشتی بتوان به سامان مناسب رسید اما تا حد امکان ابتدا باید از سایر ظرفیتها و راهکارها استفاده کرد و دست آخر به سراغ استفاده از این امکان در حد نیاز رفت. امکانی که اگر هر بار و به هر بهانه‌ای بتوان از میزان آن کاست تمام اهداف راه‌اندازی و تأسیس آن بلا وجه و بی‌نتیجه خواهد شد و دست دولت و ملت بیش از پیش برای انجام اصلاحات ساختاری و برون‌رفت از مشکلات اقتصادی موجود خالی خواهد ماند.

Email this page

نسخه مناسب چاپ