مکتوب هفته
قاچاق علم!‏
دکتر محمدعلی فیاض‌بخش
در میان صنعت متنوع و نامشروع قاچاق، فاجعه‌بارترین و شوم‌ترین‌ها، قاچاق انسان و قاچاق علم است. سخن این مکتوب در مورد دومی‌است.
چگونه می‌توان علم را به کالای قاچاق تبدیل کرد؟ پیامدهای این قاچاقچی‌گری چه خواهد بود؟ متکفلان مبارزه با این قاچاق چه کسانی هستند؟
‏۱ـ قاچاق علم، یعنی بسته‌بندی فریبنده و دغلکاری شده از یک عنوان، محصول و یا یافته علمی، که همچون شیری که به آبِ آلوده آغشته‌است، نه شیر است و نه آب. تزویج و ترکیب نامشروع و نامیمونی‌است از ژن‌های سالم و معیوب، که نهایتاً مولود حاصل از آن، معلول و ناقص‌الخلقه‌است.
۲ ـ پیامدهای این قاچاقچی‌گری، در تمام شئون زندگی انسان‌ها نمایان می‌شود: صنعت را مختل می‌کند، آمارها را گمراه‌کننده می‌کند، زیرساخت‌ها را سست و لرزان می‌سازد. در علوم انسانی، دوره‌ای طولانی از گفتمان‌ها را به کژراهه می‌برد، فرهنگ را دستخوش گمراهی و استحاله می‌سازد، تصمیم‌ها را وارونه می‌کند و در یک کلام، خار را به عنوان زبان برتر در میدان رقابت ریحان و خاشاک برمی‌نشاند؛ غافل از آن‌که گزندگی این خار، چند نسل را هزینه حیات نامشروع و انگلی خود می‌گرداند.
۳ ـ متکفلان مبارزه با این قاچاق، در وهله نخست، مرزبانان شرافتمند علم و دانش، یعنی اساتید دانشگاه‌ها، و در مرحله بعد، نهادهای مسئول در پایش و آمایش و نیز ویرایش علم هستند؛ جایی مثل وزارت فرهنگ و آموزش عالی؛ به همین سادگی! اما چرا در این وادیِ «آسان»، این میزان «مشکل»‌ها افتاده‌است؟
من تمرکز سخنم فعلا بر همین سومی‌است: متکفلان پایش و آمایش و ویرایش علم.
چگونه می‌شود، در بیش از یک دهه، شبکه‌ای سراسری و مرتبط با چندین دانشگاه بزرگ و‌مهم، به قاچاق علم بپردازد؟ یک دهه ـ لااقل! ـ آب آلوده وارد علم و‌دانش تولیدی در کشور بشود، آلوده‌سازان و آلوده‌پذیران، یکی بنویسد و بسازد، دیگری جلد پایان‌نامه بپردازد، و سومی از این محصول تقلبی و آلوده در حضور اساتید دفاع کند؛ آب هم از آب تکان نخورَد!؟ عجیب نیست؟
آن کس که پایان‌نامه می‌خرد، اگر توان دفاع از آن را داشت، خود می‌نوشت و آن‌همه هزینه نمی‌کرد. اکنون معمای سربسته این است، که آن ناتوان در نوشتن، چگونه نطق و بیان در جلسه دفاع می‌یابد، که اساتید داور را مقهور و‌مسحور توان علمی‌اش می‌کند!؟ هم نمره می‌ستانَد ـ و معمولا جز ۱۹ به بالا مرسوم نیست! ـ و هم مدرک تقدیمش می‌شود؛ پیدا کنید شبکه قاچاق‌فروشان را!‏

Email this page

نسخه مناسب چاپ