هاشور
معامله قرن
رضا بابایی
 

نشست اقتصادی منامه، چهارم و پنجم تیرماه امسال در بحرین برگزار شد. این نشست اولین گام رسمی در رونمایی تدریجی از طرحی است که آمریکا آن را طرح صلح ترامپ یا معامله قرن می‌‌نامد. کاخ سفید خواهان رهبری دور جدیدی از مذاکرات صلح است که طی آن مسئله فلسطین و امنیت اسرائیل به حل نهایی نزدیک شود. این مذاکرات مانند تمام مذاکرات پیشین با چالش‌هایی بنیادین روبه‌رو است که پیش از این در مذاکرات آناپولیس صورت‌بندی شده بودند؛ بدین ترتیب: اورشلیم و تقسیم آن، حق بازگشت برای پناهندگان فلسطینی، شهرک‌سازی‌های غیرقانونی اسرائیل در کرانه باختری، مرز و آب. به‌این سیاهه باید چالش‌هایی همچون اختلافات درونی نیروهای فلسطینی مانند تشکیلات خودگردان، ساف و حماس، نحوه اداره اماکن مذهبی و همچنین رابطه اسرائیل با کشورهای منطقه را افزود.
بر اساس اسنادی که تاکنون از معامله قرن منتشر شده است این طرح بیش از هر چیز دارای ماهیت اقتصادی است. اما مسئله فلسطین از روز نخست، مسئله‌ای سیاسی بوده است؛ چون موضوع آن حق حاکمیت و اداره امور یک نظام سیاسی در یک پهنه جغرافیایی مشخص است. اکنون به نظر می‌رسد ایالات متحده آمریکا بیش از هر زمان دیگری نسبت به حل سیاسی این مسئله ناامید شده است و می‌داند که هیچ پیشنهادی از بیرون نمی‌تواند دو طرف این مناقشه را راضی کند. فی‌المثل در زمینه شهرک‌ها، اسرائیل به هیچ عنوان قصد عقب‌نشینی ندارد و نیروهای فلسطینی نیز طبیعتا تجاوز اسرائیل را به کرانه غربی تحمل نمی‌کنند. از همین رو آمریکا طرح پیشنهادی خود را بر بنیادی اقتصادی استوار کرده است. تاکنون به طور کامل از این طرح رونمایی نشده است اما گویا قرار است پیشنهاد سرمایه‌گذاری ده‌ها میلیارد دلاری در کرانه باختری و نوار غزه، تمام سوراخ‌های سیاسی اجتناب‌‌ناپذیر این طرح را در شرایط کنونی پرکند.
بسیاری از نیروهای درگیر، این معامله را به فروش حق حاکمیت فلسطین متهم کرده‌اند. آنها به‌درستی حرکت دولت آمریکا را فرار از حل مسئله سیاسی و تبدیل آن به مسئله اقتصادی می‌دانند. آری؛ استمرار بلندمدت بحران فلسطین، مصائبی همچون جنگ، فقر، بیکاری و بی‌آیندگی را برای مردم منطقه رقم زده است که بالقوه انگیزه‌ای برای تمایل ساکنان کرانه ‌غربی و غزه به طرح پیشنهادی ترامپ است. اما مسئله فلسطین در ذات خود سیاسی و تاریخی است و حل آن از رهگذر اقتصاد یا حتی جنگ ناممکن است. رویکردی که طرف‌های درگیری(اسرائیل، فلسطین، کشورهای منطقه و آمریکا) طی دهه‌‌های گذشته پی‌گرفته‌اند، عموما آلوده به نوعی نگاه غیر واقع‌بینانه بوده ‌است و همین آسیب بزرگ، مانع اجماع منطقه‌ای برای حل مسئله فلسطین شده است. معامله قرن تنها در یک صورت، شانس موفقیت دارد و آن وقتی است که امر سیاسی به محاق برود و صورت مسئله به‌کلی پاک شود و خواسته‌ها به بهبود اوضاع اقتصادی فروکاهد.

Email this page

نسخه مناسب چاپ