نجات برجام و هزینه ای که باید اروپا بپردازد
 

با وجود پایبندی چند ساله تهران به توافق هسته ای اما حمایت‌های اتحادیه اروپا از آن همچنان در سطح سیاسی باقی مانده است در حالی که انتظار می رود رهبران بروکسل برای رهایی یافتن از تبعات شوم ناشی از لغو برجام، هزینه نجات آن را نیز بپردازند.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، پس از خروج آمریکا از برجام و ازسرگیری تحریم‌های ضد ایرانی، ضرورت برداشتن گام‌های رو به جلوی رهبران اروپا در مسیر عملیاتی سازی وعده‌های خود بیش از پیش احساس می شود با این وجود اما تاکنون بروکسل بی اعتنا به تبعات لغو برجام با ترفندهای مختلف از زیر بار مسئولیت شانه خالی کرده است. توافق هسته‌ای افزون بر ایجاد فرصت‌های اقتصادی برای اتحادیه اروپا، مزیت‌های سیاسی و امنیتی برای قاره سبز به همراه دارد که به مراتب مهمتر از فواید تجاری و اقتصادی است؛ موضوعی که بارها مقامات اتحادیه اروپا از جمله «فدریکا موگرینی» مسئول سیاست خارجی این اتحادیه به صراحت بر آن تاکید کرده اند.

اتحادیه اروپا به دلیل نزدیکی به مناطق بحران زده خاورمیانه و شمال آفریقا در سال‌های اخیر با سیل مهاجران و پناهجویان مواجه بوده است. ضمن اینکه افزایش تحرکات تروریستی از سال‌ها پیش پهنه این منطقه را ناامن ساخته و صدای اعتراض شهروندان اروپایی را بلند کرده است. بنابراین در صورت نبود برجام و افزایش تنش‌ها در منطقه، کمتر آمریکا و بیشتر این اتحادیه اروپاست که از چنین وضعیتی آسیب خواهد دید. در همین ارتباط بود که چند روز پیش «سیدعباس عراقچی» معاون سیاسی وزیر امور خارجه در جریان نهمین دور رایزنی‌های سیاسی ایران و نروژ لب به انتقاد از تعهدگریزی اروپا گشود و تاکید کرد: حمایت‌های سیاسی از برجام کافی نیست و اروپا باید برای حفظ این توافق هزینه بدهد وگرنه برجام قادر به ادامه حیات نخواهد بود و مسوولیت تبعات آن با ایالات متحده است. از آنجا که اتحادیه اروپا و آمریکا به عنوان شرکای سنتی محسوب می شوند، در جریان برجام شکنی «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری ستیزه‌جوی آمریکا توجه‌ها بیشتر معطوف به عملکرد سران بروکسل است. آنها باید شروطی را که به ویژه در زمینه توسعه روابط اقتصادی با ایران در برجام پذیرفته بودند، در فضای پسابرجام تحقق بخشند. در مقابل، ایران نیز بر وعده‌های خود جامه عمل پوشانده است؛ موضوعی که حتی مقامات آمریکایی نیز در گزارش‌های خود بر آن مهر تایید زده‌اند. پایبندی تهران به برجام را می‌توان در گزارش‌های مکرر «یوکیا آمانو» مدیر کل آژانس بن المللی انرژی اتمی آشکارا مشاهده کرد که هر سه ماه یکبار ملزم به ارئه گزارشی در ارتباط با همکاری‌های برجامی تهران است. آمانو در چهاردهمین و به عبارتی آخرین گزارش فصلی خود که اسفندماه پارسال در زمینه فعالیت‌های هسته‌ای ایران انتشار داد، بار دیگر بر همکاری‌های سازنده تهران مهر تایید زد و نوشت «جمهوری اسلامی ایران به تمام تعهدات مرتبط با برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) پایبند بوده است»؛ جمله ای که در ۱۳ گزارش قبلی آمانو نیز به چشم می خورد.گزارش‌های آژانس در تایید پایبندی تهران به برجام در حالی هر سه ماه یکبار انتشار می‌یابد که آمریکا در میان سکوت اروپا هر روز به فشار اقتصادی بر تهران می افزاید. فسخ معافیت‌های نفتی برای هشت خریدار عمده نفت ایران، آخرین تلاش آمریکا برای ضربه زدن به کشور ما بوده که در ادامه سیاست «فشار حداکثری» انجام گرفته است. در چنین شرایطی مقامات ایران انتظار برداشته شدن گام‌های عملی از سوی اروپا برای نجات برجام را دارند. به باور ناظران اگر اروپا سازوکارهایی که برای خنثی سازی تحریم‌های آمریکا مشخص نموده، اجرایی می کرد بی تردید فضای تحرک و بازیگری از ترامپ گرفته می شد. اروپایی‌ها هر چند وقت یکبار سازوکاری را رسانه ای و بر آن مانور می دهند اما پس از تعویق چند مرحله‌ای، سازوکار مذکور جای خود را به سازوکاری جدید می دهد. به عنوان نمونه «سازوکار ویژه مالی» (SPV) که قرار بود تا اواسط آبان ماه پارسال و همزمان با دور دوم تحریم‌های آمریکا وارد فاز اجرایی شود، پس از چند ماه تاخیر سرانجام جای خود را به «اینستکس » (INSTEX) داد؛ سازوکاری که ابتدا برای نخستین بار یازدهم بهمن ماه در بیانیه سه کشور عضو اتحادیه اروپا طی نشستی که در حاشیه اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل برگزار شده بود، انعکاس یافت اما هنوز وارد فاز اجرایی نشده و اروپایی‌ها آن را به به الحاق رسمی ایران به «گروه ویژه مالی» (FATF) گره زده‌اند. بهانه تراشی‌ها و خرید زمان از سوی اروپا برخی کارشناسان و مقامات کشورمان را به این نتیجه رسانده که واشنگتن و بروکسل در یک مسیر قدم بر می دارند. از این رو میانه فروردین ماه امسال «محمدجواد ظریف» وزیر امور خارجه کشورمان در پیامی توئیتری از موضع‌گیری‌های اروپایی‌ها انتقاد کرد و نوشت: یک سال پس از لغو غیرقانونی برجام توسط آمریکا، اروپا نتوانسته است اراده ای سیاسی برای مقابله با تروریسم اقتصادی آمریکا جمع کند. حتی نه از طریق ایجاد یک کانال بانکی برای کمک‌های بشردوستانه. به جای این کار، سه کشور اروپایی با اعمال فشار بر سازمان ملل متحد در مورد قابلیت‌های دفاعی ما مشغول خشنود کردن دونالد ترامپ هستند. ناامیدی ایران از پایبندی اروپا به توافقی که ۱۳ سال برای آن مذاکره انجام گرفته، بسترساز شکل‌گیری اینستکس غیراروپایی شده است. ایران به همراه روسیه، عراق، چین و ترکیه درصدد راه‌اندازی سازوکاری مشابه اینستکس هستند تا در سکوت اروپا، جبهه‌ای در شرق علیه یکه تازی‌های ترامپ شکل دهند.

ایران تحریم‌های نفتی را با موفقیت خنثی خواهد کرد

تحلیلگران رسانه‌های عربی معتقدند که ایران با به کار بستن صبر راهبردی و عقلانیت و همکاری با همپیمانان خود تحریم‌های نفتی آمریکا را خنثی خواهد کرد و تنها نتیجه این اقدام یکجانبه واشنگتن اختلال در بازارهای انرژی خواهد بود. به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، تصمیم تازه «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا برای به صفر رساندن صادرات نفت ایران و تمدید نکردن معافیت تحریمی کشورهای وارد کننده نفت از ایران اقدامی است که می تواند در تعادل بازارهای جهانی انرژی اختلال ایجاد کند. از سوی دیگر گزینه‌های در دسترس ایران برای مقابله با این تلاش آمریکا و خنثی‌سازی این اقدام ترامپ می‌تواند شکست دیگری را برای واشنگتن در کارزار ضد ایرانی رقم زند.

واکنش ایران در برابر اقدامات آمریکا

روزنامه «رای الیوم» چاپ لندن نوشت: در پیش گرفتن صبر راهبردی بخشی از رفتار شهروندان و عرف جامعه ایران و راهبرد دولت این کشور برای مقابله با تحریم‌های آمریکا است. ایران با تیم ترامپ بر پایه این صبر راهبردی برخورد خواهد کرد. هر چه گستاخی‌های ترامپ و اطرافیان وی افزایش یابد بر عقلانیت ایران افزایش می یابد. ایران تحریم نفتی را پشت سرخواهد گذاشت؛ همانطوری که این کشور آزمون هسته‌ای و تحریم‌های ناشی از آن را با موفقیت پشت سرگذاشت. سلاح تحریم نفتی، آخرین سلاح در دستان ترامپ است و شکست این تحریم یک پیروزی سیاسی برای ایران به شمار می رود.

این روزنامه افزود: ایران از نفوذ و منافع خود در منطقه چشم‌پوشی نخواهد کرد. ایران در هیچ شرایطی از محور مقاومت دست نخواهد کشید. ایران موفق خواهد شد یک جبهه جهانی قدرتمند تشکیل دهد که با تحریم‌های آمریکا مخالفت کند. این موضوع می تواند آغازی برای نابودی سلطه آمریکا بر کشورهای جهان باشد. «لاری کورب» پژوهشگر ارشد مرکز پیشرفت آمریکا هم در گفت و گو با شبکه «الجزیره» قطر پیش‌بینی کرد که کشورهای اروپایی، ترکیه و چین زیر بار تحریم‌های نفتی ایران از سوی آمریکا نروند و برای دور زدن این تحریم‌ها تلاش کنند. او گفت کشورهای اروپایی این رویکرد را دارند که ایران به توافق هسته‌ای عمل کرده و مشکل از جانب ترامپ است. تنها عربستان و امارات و اسرائیل از موضع آمریکا در منطقه حمایت می کنند.

تارنمای شبکه خبری «المنار» لبنان در گزارشی به قلم «علی ابراهیم مطر» کارشناس حقوق بین الملل نوشت: رفتارهای آمریکا در تحریم ایران سبب افزایش تنش میان تهران و واشنگتن شده است. ایران در برابر این قلدرمابی‌های آمریکا برای توقف صادرات نفت این کشور تهدید به بستن تنگه هرمز کرده است. این اقدام از نظر نظامی و حقوقی برای ایران امکان پذیر است. ایران دارای مجموعه کاملی از سلاح‌های پیشرفته از جمله کشتی‌های جنگی، رزمناو، قایق‌های سریع‌السیر و موشک است و به کمک آنها هر وقت بخواهد می تواند این گذرگاه را که حجم گسترده‌ای از صادرات نفت از آنجا عبور می‌کنند، ببندد.

لغو معافیت تحریم‌های نفتی و اختلال در بازار انرژی

روزنامه القدس العربی نیز نوشت: تحلیگران معتقدند که اعلام لغو معافیت تحریم‌های نفتی ایران سودی به دنبال نخواهد داشت. پیش بینی می شود در نتیجه این تصمیم بهای نفت در بازارهای جهانی افزایش یابد. در این زمینه «بانی کریستین» کارشناس آمریکا در زمینه اولویت‌های دفاعی معتقد است مشکلاتی که بازارهای نفت و انرژی از آن رنج می برد می تواند تاثیرات ناگواری بر روی همپیمانان آمریکا که نفت وارد می‌کنند، به دنبال داشته باشد. تنش میان آمریکا و مشتریان نفت ایران مثل چین، هند و ترکیه می تواند نتایج ناخواسته‌ای را برای آمریکا به دنبال داشته باشد و شاید این کشورها با هدف دور زدن تحریم‌ها برای ایجاد سازکاری برای تعامل با ایران تلاش کنند و این اقدام می‌تواند به نقش نهادهای مالی واشنگتن ضربه وارد سازد. از این رو، بهتر است که کاخ سفید برای همکاری دیپلماسی پرثمر با تهران در چارچوبی که بهبود روابط ایران و آمریکا و برقراری تدریجی صلح را به دنبال داشته باشد، تلاش کند.

صفحه عربی تارنمای «دویچه وله» نیز نوشت: پس از لغو معافیت خرید نفت از ایران، بهای نفت افزایش یافت. «اوگن واینبرگ» تحلیلگر مسائل اقتصادی «کومرتس بانک» در این زمینه گفت نمی توان افزایش دوباره قیمت نفت را دور از ذهن دانست. در صورتی که تحریم‌های نفتی ایران اجرایی شود در مدت کوتاهی بهای نفت از ۸۰ دلار بالاتر خواهد رفت. این موضوع سبب شده است که نتوان پیش بینی کرد که در روزهای آینده چه اتفاقی خواهد افتاد. به ویژه این در شرایطی است که ترامپ هم از افزایش بهای نفت گله کرده است. واینبرگ افزود: کاهش داوطلبانه تولید از سوی کشورهای صادر کننده نفت (اوپک) و همچنین کاهش تولید نفت در ونزوئلا سبب شده است که بازارهای جهانی نفت در شرایط کنونی ۵۰۰ هزار بشکه کمبود داشته باشند. در صورتی که لغو معافیت‌های نفتی ایران اجرایی شود این کمبود به ۲ میلیون بشکه در روز می رسد. تجربه‌های گذشته نشان داده است که تهدیدهای ترامپ هیاهویی بیش نیست و آمریکا پیش از این تهدید به اعمال تحریم‌های سخت کرده بود اما در ادامه مجبور شد به برخی از کشورها در خرید نفت از ایران معافیت دهد و این بار هم این موضوع تکرار خواهد شد.

روزنامه «العربی الجدید» چاپ لندن هم نوشت: میزان موفقیت آمریکا در تحریم نفتی ایران در گرو پایبندی جامعه بین الملل به این تحریم‌ها است. در شرایطی که چین و هند قصد دارند به خرید نفت از ایران ادامه دهد و همچنین با توجه به افزایش تقاضا برای نفت و ناآرامی‌های سیاسی و امنیتی در لیبی و ونزوئلا پیش بینی می شود بهای نفت افزایش یاید. این موضوع می تواند ترامپ را در شرایطی که خود را برای انتخابات آینده ریاست جمهوری آمریکا آماده می کند در شرایط بغرنجی قرار دهد.

سفر ظریف به کره شمالی و روسیه؛ زنگ خطر برای تندروهای آمریکا

برخی از کارشناسان با اشاره به سفر ظریف به کره شمالی و روسیه، معتقدند این حرکت در راستای تقویت مناسبات دیپلماتیک بوده و می تواند باعث ایجاد جبهه مقاومت جدیدی علیه آمریکا و خصوصا زنگ خطری برای جناح‌های تندرو آمریکایی شود.به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، وزیر امور خارجه کشورمان از برنامه خود برای سفر به کره شمالی خبر داد و گفت: به زودی زمان آن تعیین خواهد شد. ظریف همچنین با اعلام این خبر که در ۱۰روز آینده به روسیه و دو کشور همسایه سفر می‌کند، گفت: همانگونه که گفتیم همسایگان ما همواره اولویت‌های ما هستند.آخرین دیدار مقامات ارشد ایران با کره شمالی مربوط به دیدار «ری یانگ یو»، وزیر خارجه این کشور با «حسن روحانی» در مرداد ماه سال گذشته است. این دیدار یک روز پس از اجرایی شدن مرحله اول تحریم‌های ترامپ علیه ایران و حدود ۲ ماه بعد از مذاکرات دور اول «کیم جونگ اون» با رییس جمهور آمریکا اتفاق افتاد. حالا پس از شکست دور دوم مذاکرات در‌ هانوی بین ترامپ و رهبر کره شمالی و همچنین عدم تمدید معافیت‌های نفتی ایران توسط آمریکا، ظریف از سفر قریب الوقوع به کره شمالی خبر داده است. ظریف در حالی خبر سفرش به روسیه و کره شمالی را اعلام کرد که هفته گذشته رهبر کره شمالی و پوتین در سفر بی‌سابقه کیم اون جونگ به روسیه با هم دیدار کردند. با توجه به اهمیت موضوع و اعلام سفر وزیر امور خارجه کشورمان به کره شمالی و روسیه، پژوهشگر ایرنا با «علی بیگدلی» استاد دانشگاه و کارشناس مسائل بین‌المللی به گفت وگو پرداخت.

سفر ظریف به کره شمالی پیام به دولت آمریکا

بیگدلی کارشناس مسائل بین الملل در مورد اعلام سفر ظریف به پیونگ یانگ گفت: اعلام کردن این سفر در ۱۰ روز آینده به کشور کره شمالی در حالی انجام می شود که وی از سفر آمریکا برگشته است و این نشان می دهد که سفر به نیویورک چندان رضایت بخش نبوده است و دیپلماسی ایران به دنبال چاره جدید است تا در مقابل تحریم‌های دولت ترامپ ایستادگی کند. وی افزود: این سفر می‌تواند خطری برای جناح‌های تندرو در آمریکا باشد که خواهان تشدید تحریم‌ها علیه ایران هستند. ایران بیش از گذشته به بخش شرقی توجه کرده است و به دنبال سیاست‌های جدید در کشورهای شرق آسیا می باشد.

وی همچنین اظهار داشت: سفر کیم رهبر کره شمالی به روسیه نیز دستاوردهای اقتصادی نداشت و یک مانور سیاسی بوده است و کره‌شمالی به دنبال این است تا با تقویت روابط با کشورهای همانند روسیه و ایران در مقابل تحریم‌های آمریکا ایستادگی کند. بیگدلی در همین حال گفت: البته کره شمالی کشوری نیست که بتواند در حل مشکلات ما را یاری کند. اقتصاد و تجارت کره شمالی نمی‌تواند راهگشای مشکلات ایران باشد. زیرا صادرات ما مورد نیاز بازار این کشور نیست و چین به عنوان اداره کننده اقتصاد کره شمالی، رقیب جدی در این حوزه محسوب می‌شود و از این رو جایی برای ایران وجود ندارد. همچنین بعد مسافت نیز باید در این مساله مد نظر قرار گیرد.

پیشینه همکاری‌های ایران و کره شمالی

به گفته بیگدلی، روابط دیپلماتیک ایران و کره شمالی، بعد از انقلاب به‌ طور رسمی شروع شد و این دو کشور در زمینه‌های مختلف علمی، آموزشی، فرهنگی ونظامی با یکدیگر همکاری می‌کنند. وی افزود: ایران و کره شمالی از لحاظ جغرافیایی، تاریخی، فرهنگی و ساختار حکومتی تفاوت‌های زیادی با هم دارند و اصلی‌ترین نقطه مشترک این دو کشور موضع گیری علیه آمریکا می‌باشد. همین موضوع باعث شده ‌است که در موضوع تسلیحاتی نیز این دو کشور همکاری نزدیکی با هم داشته باشند.این استاد دانشگاه اظهار داشت: گرچه آمریکایی‌ها کشور ما را متهم می کنندکه در موضوع هسته ای با کره شمالی همکاری داشته ایم ولی ما در چند سال اخیر با تولید جنگ افزارها و ادوات جنگی به سطحی رسیده ایم که نیازی به تسلیحات کره شمالی نیست و روابط ما همان رابطه دیرینه دوستی است. وی همچنین اظهار داشت: با توجه به ظرفیت‌های زیاد ایران در پروژه‌های متعدد، هیئتی از کره شمالی قرار است به ایران بیایند و این می تواند مناسبات اقتصادی دو کشور را ارتقا بخشد زیرا هر دو کشور ایران و کره‌شمالی مورد تحریم دولت آمریکا هستند و تکیه بر تکنولوژی داخلی، تا حدی از بار مشکلات اقتصادی آنها می کاهد.

ایران، کره شمالی و روسیه موضعگیری مشترک علیه سیاست‌های آمریکا

این استاد دانشگاه در این مورد اظهار داشت: سفر کیم به روسیه یک سفر تشریفاتی بوده است و روسیه در بحث موضع گیری علیه سیاست‌های آمریکا در منطقه نسبت به ایران و کره شمالی محافظه کار تر عمل می‌کند زیرا کره شمالی مورد تحریم شورای امنیت قرار گرفته است و روسیه نمی‌تواند به کره‌شمالی کمک کند. وی افزود: عده‌ای بر این باورند ارتباط بین سفر برنامه‌‌ریزی شده ظریف به مسکو و سپس پیونگ یانگ و از طرفی رایزنی‌های پوتین و اون، نمی‌تواند تصادفی باشد و احتمالا بلوک بندی جدیدی میان سه کشور علیه آمریکا شکل بگیرد.

این استاد دانشگاه خاطر نشان کرد: اما این دیدار‌ها می‌تواند باعث ایجاد جبهه مقاومت جدیدی علیه آمریکا شود. در شرایطی که آمریکا در نظر دارد با تحت فشار گذاشتن سایر کشورها، صادرات نفتی ایران را صفر کند، جمهوری اسلامی هم سعی دارد با تقویت مناسبات دیپلماتیک این اقدامات را خنثی سازد. از این رو شاهد برنامه سفر‌های ظریف به کشور‌های همسایه، روسیه و کره شمالی هستیم.وی در پایان این گفت وگو بیان داشت: سفر ظریف به پیونگ یانگ می‌تواند مواضع کره‌شمالی را قوی‌تر کند تا در نهایت آمریکا متوجه شود نمی‌تواند با یک جانبه‌گرایی و سیاست فشار کشور‌ها را وادار به اطاعت از خود کند و این می تواند زنگ خطری برای جناح‌های تندرو آمریکایی باشد که سیاست‌های خصمانه دولت ترامپ ضد جمهوری اسلامی را تشدید

و حمایت می کنند.

Email this page

نسخه مناسب چاپ