نقد و بررسی کتاب «حق حیوان، خطای انسان: درآمدی به فلسفه اخلاق»
جلسه نقد بررسی کتاب «حق حیوان، خطای انسان: درآمدی به فلسفه اخلاق»، نوشته «تام ریگان» و ترجمه بهنام خداپناه،روز یکشنبه، ۹ تیر ماه، با حضور امیرحسن خداپرست و اردشیر منصوری، در سرای اهل قلم برگزار شد.

در این جلسه، امیرحسین خداپرست، دبیر این مجموعه در انتشارات کرگدن، درباره محتوای کتاب گفت: این کتاب، مانیفست جنبش حیوانات در زمان خودش بوده است و در توضیح حقوق حیوانات، یک گام بلند رو به جلو برداشته است. ریگان سعی کرد حقوق حیوانات را در قالب نظریات فلسفی و به شکلی قابل دفاع، تبیین کند. این کتاب در زمان خودش بسیار تاثیرگذار بود و در ایران هم اهمیت دارد زیرا ما در ایران در زمینه حقوق حیوانات و اخلاق محیط زیست، با فقر منابع روبرو هستیم و نسبت به موارد نقض حقوق حیوانات هم اطلاعاتی نداریم. وضعیت حقوقی و رفاهی حیوانات در ایران، وضعیت خوبی نیست. افراد برای سرگرمی، حیوانات را آزار می دهند. همین چند وقت پیش بود که گروهی، یک توله خرس را سنگسار کردند؛ بسیار دیده ایم که حیوانات را به شکل فجیعی کشته اند و غیره. خواندن این کتاب، مفید است زیرا این مسائل را به عنوان مسائل اخلاقی، برای ما برجسته می کند.

وی افزود: استدلال نویسنده به طور خلاصه آن است که ما به حیوانات ستم می کنیم و این ستم کردن ما چند جهت دارد: ما از آنها برای تامین خوراک، پوشاک و در موارد پزشکی، بهره کشی می کنیم. ما حقوق حیوانات را نقض می کنیم. این حقوق برآمده از آن است که حیوانات شایسته احترام هستند و ما باید به آنها احترام بگذاریم؛ پس وظیفه مستقیم داریم که حقوق آنها را رعایت کنیم. نظریات فلسفی، از جمله فایده گرایی، قراردادگرایی و اخلاق کانتی نمی توانند این وظیفه را تبیین کنند. ایده «حق محوری»، ایده ای است که می گوید حق، به معنای محترم داشته شدن افراد، شامل همه کسانی می شود که توانایی درک حیات دارند و از حیات ذهنی برخوردارند. حق محوری، گروه‌های مختلفی را دربر می گیرد که سایر نظریه‌های فلسفی نمی توانند آنها را در سیستم خود جای دهند؛ افرادی چون کودکان، سالخوردگان، افراد دارای معلولیت ذهنی، کسانی که در کما هستند، کسانی که کیفیت زندگی بسیار پایین دارند، جنین‌ها و حتی حیوانات. همه اینها مُدرِک حیات هستند. نویسنده روی پرندگان و پستانداران تاکید دارد زیرا فیزیولوژی ذهنی آنها پیچیده تر است و به لحاظ درک حیات و حس درد، به انسان شبیه تر هستند. ریگان می گوید ما باید به ستم به حیوانات پایان دهیم و باید کلیه فرآیندهایی که منجر به نقض حقوق حیوانات می شوند را متوقف کنیم. این وظیفه اخلاقی مستقیم ما است.

اردشیر منصوری، دیگر سخنران این جلسه، گفت: بهره کشی انسان از حیوانات وجوه هولناکی دارد؛ مثلا سازمان محیط زیست، سازمان ورزشی و دولت، در حوزه اقتصاد و گردشگری، مجوز «صید ورزشی» صادر می‌کنند به این معنا که در نقاطی از ایران، از جمله در فاصله بین گرگان و شاهرود، پرندگان و پستانداران پرورش می یابند تا توریستی وارد ایران شود و از شکار این حیوانات لذت ببرد. تمام محصولات آرایشی و انواع کرم‌ها، قبل از اینکه برای مصرف انسانی وارد بازار شوند، روی حیوانات تست می‌شوند. وضعیت واکسن‌ها و داروها هم به همین صورت است. معمولی‌ترین شکل بهره‌کشی ما از حیوانات در صنعت غذایی است. در مرغداری‌ها، جوجه‌های نر را به دلیل آنکه گوشت لذیذ ندارند، چرخ می‌کنند و به عنوان غذا به جوجه‌های ماده می‌دهند.

وی افزورد: توجه به حیوانات حتما نباید شکل افراطی و رادیکال داشته باشد. مثلا سبک‌های تغذیه ما می تواند طیف‌های مختلفی داشته باشد: ما خام گیاهخواری و پخته گیاهخواری داریم. می توان به رژیم غذایی گیاهی، فرآورده‌های لبنی و تخم مرغ را اضافه کرد. حتی می توان از گوشت حیواناتی استفاده کرد که کمتر درد می کشند (مثل آبزیان) و البته گوشتواری فراوان برای لذت هم سبکی از رژیم غذایی است. اگر نخبگان جامعه نسبت به این موضوع حساس شوند، این آغازگر راهی است که کمک می کند از رنج حیوانات بکاهیم.

Email this page

نسخه مناسب چاپ