پیشگیری و درمان حیوان گزیدگی
 

یکی از مشکلاتی که در سفرها همه و به خصوص بچه‌ها را تهدید می‌کند حیوان گزیدگی است. اتفاقی که بیشتر هم هنگامی که در طبیعت هستیم یا شب را در چادرها ساکن می‌شویم می‌افتد و می‌تواند به صورت جدی جان را تهدید کند.

آماری که تازه منتشر شده نشان می‌دهد موارد حیوان گزیدگی رشد داشته و بیشتر هم شده است. ‎البته فکر نکنید این اتفاق فقط در سفر شما را تهدید می‌کند چون براساس همین آمار تهران رکورددار حیوان‌گزیدگی در کشور است‎!‎ آمار جدید را رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت اعلام کرده است. به گفته او با توجه به سیل اخیر در کشور، موارد حیوان گزیدگی بیشتر شده و برای همین هم باید بیشتر حواسمان باشد. ‎

هاری و خطر مرگ

سخت‌ترین و بدترین عارضه‌ای که پس از گاز گرفتگی حیوانات ایجاد می‌شود‌هاری است.‌هاری یک بیماری حاد ویروسی و یکی از مهم‌ترین بیماری‌های قابل انتقال بین انسان و حیوان است و در دنیا در هر ۱۰ دقیقه یک نفر بر اثر ابتلا به بیماری‌هاری جان خود را از دست می‌دهد.

همه پستانداران خون‌گرم اهلی و وحشی می‌توانند هاری را به انسان منتقل کنند. شروع‌هاری اغلب با یک احساس اولیه هراس، سرفه، خستگی، سردرد، گلودرد، تب، کوفتگی عضلانی، بدن درد، سوزش در محل گاز گرفتگی، کاهش اشتها، احساس تهوع، تغییرات حسی نامشخص اغلب در محل گزش حیوان همراه است. تحریک‌پذیری و ترس از فضای باز هم علائم شایعی هستند.‎

اصلی‌ترین راه سرایت بیماری، گاز گرفتن به‌ وسیله حیوان‌هار است. البته از طریق کشیده شدن پنجه آغشته به بزاق حاوی ویروس‌هاری هم بیماری منتقل می‌شود‎.‎ برای همین بلافاصله پس از گاز گرفتگی باید اقدامات درمانی لازم را انجام دهید چون اگر کارهای درمانی انجام نشود بیماری درمان‌پذیر نبوده و بیمار با وجود مراقبت‌های کامل در طی یک تا دو هفته پس از شروع علائم می‌میرد‎.‎

بهترین کار بعد از گزش توسط پستانداران شست‌وشوی فراوان محل زخم با آب و صابون به مدت ۱۵ دقیقه، ضد عفونی با محلول بتادین، تزریق سرم ضد‌هاری، تزریق واکسن ضد‌هاری، تزریق واکسن و سرم ضد کزاز

(با توجه به امکان ورود عامل بیماری کزاز به علت جراحت ایجاد شده)، تجویز آنتی‌بیوتیک برای پیشگیری از عفونت‌های ثانویه و… است‎.‎

هرگز اطراف زخم را با پارچه نبندید و بگذارید زخم باز بماند و حداکثر ظرف ۲۴ ساعت حتماً به پزشک مراجعه کنید تا واکسن مورد نیاز تزریق کند.‎یادتان باشد که اگر دیابت، بیماری کبدی، ریوی، سرطان، ایدز یا بیماری‌های دیگری دارید که می‌تواند توانایی شما برای مقابله با عفونت را کاهش دهد.

نیش‌های خطرناک

مارگزیدگی هم در این فصل و در سفرها بسیار شایع است. ضمن اینکه در مناطق سیل زده هم این مساله را زیاد می‌بینیم. اگر فرد به سرعت تحت درمان قرار نگیرد، نیش مار می‌تواند باعث مرگ فرد شود و کودکان هم بیشتر در معرض خطر مرگ و یا آسیب‌های جدی ناشی از مارگزیدگی هستند، زیرا بدن آنها کوچک است و زهر مار به سرعت وارد جریان خون شده و به سراسر بدن کودک منتقل می‌شود‎.‎

خونریزی از محل گزش، تاری دید، سوزش پوست، تشنج، اسهال، سرگیجه، عرق کردن بیش از حد، غش کردن، تب، تشنگی، از دست دادن هماهنگی عضلانی، تهوع و استفراغ، بی حسی و سوزن سوزن شدن، درد شدید، تغییر رنگ پوست، ورم در محل گزش و ضعف از علایم مارگزیدگی است.

البته اگرفردی ۸ تا ۱۲ ساعت بعد از گزش مار، علایم خاصی را در خود مشاهده نکرد، نباید فکر کند که ایمن مانده است، بلکه باید تا دو هفته بعد از گزش، این علایم را در خود بررسی کند‎.‎

پس از گزش بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید و تا رسیدن آن یادتان باشد نگذارید فرد حرکت کند و اندام آسیب دیده را پایین‌تر از سطح قلب او نگه دارید تا جریان سم آهسته شود. محل مورد گزش را با آب و صابون شست وشو دهید. می‌توانید از آتل برای کاهش حرکت اندام مورد گزش استفاده کنید‎.‎

‎ ‎انگشتر، النگو، ساعت و هر نوع وسیله‌ای را که روی اندام آسیب دیده وجود دارد، خارج کنید، زیرا ممکن است قسمت‌های آسیب دیده ورم کنند و در آوردن آنها سخت شود.

اگر پس از گزش، آن منطقه متورم شد و تغییر رنگ داد، احتمالاً مار سمی بوده و باید مراقبت‌های خاصی انجام داد. علایم حیاتی فرد (درجه حرارت بدن، نبض، سرعت تنفس، فشارخون) باید هر چند دقیقه یک بار چک شود. اگر علایم شوک در فرد وجود داشت، مانند رنگ پریدگی شدید که ناشی از شوک است، فرد را بلافاصله بخوابانید و پاهایش را بالاتر از سطح بدنش قرار دهید و روی فرد را با پتو بپوشانید اما یادتان باشد هرگز محل گزش را از سطح قلب بالاتر نبرید تا احتمال رسیدن زهر به قلب کم شود.

اگر مار را پس از گزش کشتید، مراقب باشید، زیرا مار می‌تواند تا چند ساعت پس از مردن هم توانایی نیش زدن را داشته باشد‎. ‎

هرگز از کمپرس آب سرد و یا یخ برای کاهش ورم گزیدگی مار استفاده نکنید و سعی نکنید که نیش مار را با دهان خود بمکید و آن را خارج کنید.

تا قبل از رسیدن تیم پزشکی و امدادی هیچگونه آرام بخش و یا دارویی را به فرد آسیب دیده ندهید، مگر اینکه پزشک آن را تجویز کند. از راه دهان هیچگونه ماده‌ای را به فرد آسیب دیده ندهید‎.‎

اما بهترین راه پیشگیری است یعنی در سفرها و وقتی به حیوانات منطقه آشنا نیستید از هر ماری دوری کنید و آنها را سمی فرض کنید. از دنبال کردن هر گونه ماری اجتناب کنید.

عقرب گزیدگی هم بسیار دیده می‌شود. ممکن است بیمار نشانه‌هایی مانند قرمزی و برافروختگی صورت و چشم‌ها، استفراغ خونی، درد شکم در ناحیه معده، تاری دید، تب، سردرد، استفراغ شدید و بی‌قراری، افزایش بزاق دهان، خشکی دهان، تنگی مردمک چشم، لوچی (انحراف) چشم، تنگی نفس، برآمدگی شکم، بی‌اختیاری ادراری، اسپاسم (حنجره)، انقباض موضعی و تشنج داشته باشد‎. ‎

آرام کردن فرد عقرب گزیده تا رساندن او به بیمارستان برای کند کردن روند جذب زهر، پایین‌تر قرار دادن عضو گزیده شده از سطح بدن فرد مانند آویزان کردن دست یا پا، بی حرکت کردن عضو گزیده شده به وسیله یک تخته چوب یا آتل، سرد نگهداشتن محل نیش زده با کیسه آب سرد یا یخ و بستن محل عقرب گزیدگی دست یا پا با یک تکه پارچه عریض را از مهم‌ترین اقدامات موردنیاز تا پیش از رسیدن به مراکز درمانی است‎. ‎

یادتان باشد هرگز یخ را مستقیم روی پوست قرار ندهید، باید حدود ۲ تا ۳ سانتیمتر بالاتر از محل نیش باشد و محل را با یک تکه پارچه پهن ۵ سانتیمتری به آرامی ببندید به طوری که فشار نوار بسته شده زیاد نباشد و طوری بسته شود که یک انگشت به راحتی از زیر آن عبور کند‎.‎

code

Email this page

نسخه مناسب چاپ