معرفى کتابی به گردآوری و ویرایش جعفر آقایانى چاوشى
پژوهش‌‌نمایى در نجوم، اخترفیزیک و کیهان‌شناسى در ایران معاصر
شهرام تقی‌زاده انصاری
 

«پژوهش‌‌نمایی در نجوم، اخترفیزیک و کیهان‌شناسی در ایران معاصر» از آثار آقای دکتر جعفر آقایانی چاوشی است که به تازگی روانه بازار نشر شده و منتشر شده است.
کتاب شامل دو مقدمه از دکتر مهدی گلشنی و دکتر چاوشی از اساتید دانشگاه صنعتی شریف و ۳۵ مقاله علمی گوناگون در زمینه علوم اسلامی، اخیرفیزیک و کیهان‌شناسی در ۶۵۰ ‌صفحه به فارسی و زبان‌های خارجی است که توسط اساتید ایرانی در دانشگاه‌های ایران و خارج از کشور تحقیق و نوشته شده است و طیف وسیعی از مطالب کیهان‌شناسی معاصر را در بر دارد.
کتاب دارای طراحی‌های ریاضی و فیزیک و عکس‌های بسیار جالب بوده که توسط آقای دکتر جعفر آقایانی چاوشی گرد‌آوری و ویرایش شده و با کوشش نشر «رمز» و موسسه انتشارات علمی دانشگاه صنعتی شریف به چاپ رسیده است.
لازم به اشارت است که چون قبل از انقلاب اسلامی توجه چندانی به تحقیقات علمی و فنی به‌ویژه در رشته نجوم و کیهان‌شناسی نمی‌شد، محققین و فارغ‌التحصیلان ما برای ادامه تحصیل و تحقیق به خارج می‌رفتند و بعد هم آنجا می‌ماندند، ولی بعد از انقلاب اسلامی در ایران، به خاطر رشد وسیع دانشگاه‌ها و حوزه‌های گوناگون و انگیزه جدید، اساتید در ایران بیشتر در این حوزه‌های علمی به خصوص نجوم و کیهان‌شناسی مشغول فعالیت و تحقیق شدند و آثار علمی بسیاری از خود به جای گذاشتند که تا اندازه‌ای برای اساتید و پژوهشگران اخترفیزیک چشمگیر نبود.
تا اینکه آقای دکتر جعفر آقایانی چاوشی که از اساتید متخصص پرکار تاریخ علم هستند به فکر گرد‌آوری و انتشار این مقالات از سراسر دانشگاههای ایران افتادند و آن را تازگی به‌چاپ رساندند تا اساتید ایرانی از کارهای یکدیگر در زمینه فوق آگاه شوند و دانشجویان نیز بتوانند از این مقالات برای تحقیق و پژوهش استفاده کنند.

مقاله ۱ (خلقت از دیدگاه اندیشمندان مسلمان و کیهان‌شناسی جدید)
دکتر مهدی گلشنی
۱ـ خلقت از دیدگاه قرآن و سنت اسلامی ـ خداوند خالق همه‌چیز است:
«قل الله خالق کل شیء و هو الواحد القهار رعد، ۱۶)؛ بگو خداوند نه تنها خالق جهان است، بلکه نگهدارنده آن نیز هست». قرآن اشاره به تعدّد جهان‌ها می‌کند (الحمد‌الله رب‌العالمین، سپاس خداوندی را که پروردگار جهانیان است، فاتحه ۲). خداوند انسان‌ها را به اندیشه درباره خلقت جهان توصیه کرده است،: «آیا نیندیشیده‌اند که خداوند چگونه آفرینش را آغاز کرد و بعد بازش می‌گرداند، عنکبوت۱۹»
۲ـ متکلمان مسلمان ـ قدما فکر می‌کردند که جهان حادث زمانی است…آنها قدیم‌بودن را منحصر به خدا می‌دانستند و چیزهای دیگر را حادث زمانی می‌پنداشتند. بنابراین زمان باید مسبوق به عدم باشد یعنی اعتقاد داشتند که نوعی امتداد موهوم وجود دارد.
۳ـ فلاسفه مسلمان ـ فارابی و ابن‌سینا عقیده دارند که جهان آغاز زمانی نداشته است یعنی قدیم است و ملزومات آن هم عبارت است از:
آغاز زمانی داشتن جهان مستلزم این است که خداوند فقط برای آفرینش جهان لازم باشد و نه نگهداری آن، دیگر آنکه مستلزم تغییر در ذات خداوندی است، که البته خدا تغییر‌پذیر نیست و …
۴ـ عرفای مسلمان ـ آنها عقیده دارند که جهان در هر لحظه خلق می‌شود؛ یعنی جهان در هر لحظه نابود و خلق می‌شود یعنی خلقت مدام در جریان است. مولوی می‌گوید:
پس تو را هر لحظه مرگ و رجعتی است
مصطفـی فرمود دنیـا ساعتـی است
هـر نفــس نـو می‌شـــود دنیــا و مـا
بـی‌خبــر از نو شــدن انــدر بقـــا
عمر همچــون جــوی نو نو می‌رســد
مستمــری مـی‌نمایــد در جســـد
۵ـ ملاصدرا ـ ملاصدرا حرکت جوهری را مطرح کرده است. فلاسفه قبلی حرکت را به بعضی از اعراض محدود کرده بودند و منکر حرکت در مقوله جوهر بودند.
ملاصدرا گفت که تغییر در اعراض مستلزم تغییر در جوهری است که این اعراض به آن تعلق دارند زیرا اعراض وجودی مستقل از جوهر ندارند. ملاصدرا عقیده دارد که هر موجودی در هر لحظه مجدداً خلق می‌شود.
او حدوث زمانی متکلمان را می‌پذیرد ولی بر خلاف آنها حدوث زمانی را محدود به زمانی خاص درگذشته نمی‌کند، بلکه معتقد است که بطور پیوسته خلق مداوم داریم. پس طبق نظر فلاسفه مسلمانان در حالیکه هیچ چیزی ابدی نیست، مبدأیی برای زمان نیست.

code

Email this page

نسخه مناسب چاپ