محک
چشم‌انداز روابط ایران و عراق
ابوالقاسم قاسم زاده
عبدالمهدی، نخست وزیر عراق به همراه هیأتی از دولت عراق برای دیداری رسمی دو روزه وارد تهران شد. روحانی رئیس جمهور از نخست وزیر عراق استقبال رسمی به عمل آورد و بلافاصله گفتگوی دوجانبه رئیس جمهوری اسلامی ایران و نخست وزیر عراق آغاز شد و بعد از دیدار در برابر دوربین خبرنگاران قرار گرفتند. روحانی در سخنان کوتاهی ضمن استقبال از سفر رسمی نخست وزیر عراق گفت: «بین دو ملت ایران و عراق، روابط عمیق تاریخی وجود دارد که در طول قرن‌ها و به عنوان دو همسایه خوب برقرار بوده است. بعد از دیدارم از عراق در دیدار امروز نخست‌وزیر محترم عراق از ایران توافق‌های انجام گرفته به مرحله اجرایی می‌رسد. یکی از توافق‌ها رایگان شدن ویزا بین ایران و عراق است و امیدوارم روابط دو کشور نزدیک‌تر و تسهیل شود.»

رئیس جمهوری در این نشست خبری اطلاع داد که «امیدواریم بعد از ماه مبارک رمضان عملیات لایروبی در اروند رود شروع شود و درخصوص اتصال راه آهن ایران و عراق فعلا مسیر شلمچه به بصره مورد تایید و تأکید دوطرف است.»

نخست وزیر عراق در سخنان خود گفت: « روابط ایران و عراق به بلندای تاریخ است و هیچ دو کشوری در دنیا نزدیکی و قرابت فرهنگی و تاریخی ایران و عراق را ندارند. جمهوری اسلامی ایران به ما برای مقابله با تروریسم کمک کرد و حالا به جایی رسیده‌ایم که ثبات و صلح را شاهد هستیم. عزم خودمان را جزم کرده‌ایم تا با تهدیداتی که از خاک عراق به ایران می‌شود بجنگیم.»

دیدار نخست‌وزیر عراق از ایران بعد از چند هفته از سفر رسمی روحانی به عراق انجام گرفته است که در آن طراحی توافق‌نامه‌های بین دو کشور مصوب شد و اکنون آن طرح توافقی به مرحله اجرایی رسیده‌اند و از سوی وزراء و مسئولان دو کشور در تهران امضاء می‌شوند.

روابط دو جانبه ایران و عراق با تأیید و امضاء طرح‌های جدید که شامل روابط اقتصادی، مالی، تجاری همچنین سیاسی و فرهنگی است وارد مرحله جدید شده است که گام به گام دو کشور را در حوزه آشفته خاورمیانه، به یکدیگر نزدیک‌تر می‌سازد. آمریکا و اسرائیل نیز بسیار در تلاشند تا مانع تسهیل روابط دو کشور همسایه ایران و عراق شوند زیرا بزرگ‌ترین کشورها در حوزه خلیج فارس هستند. نزدیکی ایران و عراق، آن هم در گسترش روابط اقتصادی که اکنون ایران حدود ۸ میلیارد دلار روابط تجاری با عراق دارد و قرار شده است این رقم به سرعت و در فاصله دوسال آینده به ۲۰ میلیارد دلار برسد، چندان خوشایند برخی از دولت‌های منطقه و در خارج از آن برای آمریکا و اسرائیل نیست. عراق اگر چه همچنان در اشغال نظامی آمریکا قرار دارد اما از طریق انتخابات، همه نهادهای اصلی دولتی مردمی را شکل داده و گام به گام به قدرتی تعیین کننده در حوزه خلیج فارس جهت‌گیری پیدا کرده است.

عراق اکنون وارد مرحله بازسازی بعد از جنگ با داعش و ویرانی‌های بازمانده از آن شده است. در این مسیر روابط با ایران برای عراق بسیار حائز اهمیت است. از سوی دیگر برای تجار و سرمایه‌گذاران تولیدی ـ تجاری ایرانی، بازار عراق و ظرفیت‌های آن در اولویت قرار دارد.

دو کشور ایران و عراق از برجسته‌ترین اعضاء اوپک هستند که در صورت هماهنگی سیاست‌های نفتی دو کشور، قدرت تعیین‌کننده آنها در بزرگ‌ترین سازمان نفتی جهان (اوپک) مضاعف خواهد شد. اگرچه ما در بایکوت و تحریم نفتی آمریکا قرار داریم و امروز میزان تولید نفت ما به روایت‌های غیررسمی نزدیک به ۵ر۱ تا ۲ میلیون بشکه در روز است ولی عراق به مرز تولید ۴ میلیون بشکه در روز رسیده است، اما بازار نفتی اوپک در هماهنگی سیاست‌های نفتی ایران و عراق در آینده سود بسیاری برای هر دو کشور خواهد داشت.

در تحول سیاست‌ خارجی منطقه‌ای، دروازه ورود ما به تنظیم روابط دو و چند جانبه با کشورهای عربی، عراق است. عراق یک کشور بزرگ و تعیین‌کننده عربی است و در حوزه خلیج‌فارس، روابط ایران با عراق، قطر، عمان و کویت مسالمت‌آمیز و براساس همکاری‌های دوجانبه استوار است. در عین حال تیرگی روابط تهران با ریاض و ابوظبی به خاطر نفوذ و دشمنی آمریکا و اسرائیل کماکان چالش‌‌هایی ایجاد کرده است. محور اصلی سیاست ترامپ و نتانیاهو بر انزوای ایران در منطقه و ممانعت از نزدیکی ایران با همه کشورهای اسلامی، بخصوص عربی قرار دارد. موفقیت سیاست خارجی منطقه‌ای ما در گرو شکست این سیاست تخریبی در حوزه خلیج‌فارس و در خاورمیانه از سوی آمریکا و اسرائیل است.

عملکرد جمهوری اسلامی ایران در بحران جنگ عراق و سوریه و در مبارزه موفق در برابر اشاعه و بسط تروریسم در این دو کشور، کارنامه‌ایست که اکنون با دیدارهای رئیس جمهور کشور ما از عراق و دیدار نخست‌وزیر عراق از ایران وارد مرحله جدیدی شده است. ما وارد مرحله دیگر از گسترش سیاست سازنده منطقه‌ای در حوزه خلیج‌فارس و خاورمیانه شده‌ایم که گام به گام با تدبیر و ارزیابی دقیق شرایط منطقه‌ای می‌توانیم تحول بزرگ دیگری را در خاورمیانه رقم بزنیم.

Email this page

نسخه مناسب چاپ