زنجیره تولید تا مصرف شیر در استان اصفهان زیر ذره‌بین نظارت
 

استان اصفهان با دارا بودن ۳میلیون و ۱۰۰هزار رأس گوسفند و بز و ۴۰۰هزار رأس گاو و گوساله و ۱۰ هزار نفر شتر و ۴۱۵۲ واحد صنعتی و ۱۳ هزار و ۶۲۴ واحد نیمه‌صنعتی دامداری با تولید سالانه یک میلیون و ۵۵ هزار تن توانسته از نظر تولید شیر خام در کشور رتبه اول در آسیا رتبه ششم و در دنیا رتبه هجدهم را کسب کند.

در کشور ۸ میلیون تن شیر تولید می‌شود که ۱۲درصد از این رقم سهم استان اصفهان است. از دیگر موفقیت‌های این استان می‌توان به صادرات شیر خام و تولید شیر حاوی امگا۳ اشاره کرد که موجب ارزآوری شده است.

سرانه مصرف شیر و فرآورده‌های آن در کشور ما برای هر نفر در سال ۸۵کیلوگرم است که پایین‌تر از میانگین جهانی است و این امر باعث شده سن ابتلا به پوکی استخوان در کشور ما ۱۵ سال جلوتر بیفتد و سنین پایین‌ جامعه را درگیر کند در حالی که میانگین مصرف سرانه شیر و فرآورده‌های آن در جهان ۱۶۰ کیلوگرم و در کشورهای توسعه یافته تا مرز ۵۰۰ کیلوگرم در سال می‌رسد.

کیفیت شیر و تولید فرآورده‌های آن از اهمیت بسزایی برخوردار است تا جایی که یک خبر کوچک کل زنجیره تولید شیر تا مصرف را تحت‌الشعاع خود قرار می‌دهد.

هر چند به زعم کارشناسان این بخش، بسیاری از اخبار موجود که فضاهای مجازی به آن دامن می‌زنند ریشه علمی ندارند و بیشتر آنها کذب و ساخته و پرداخته افراد بی‌اطلاع است. اما بی‌شک، فعالیت‌ سازمان‌های نظارتی آن هم با بازرسی‌های چندلایه این مشکلات تهدیدکننده را کاهش داده است.

مسئولان استان اصفهان از اساس مخالف فروش شیر خام به مصرف‌کنندگان هستند و در این راستا و برای ساماندهی کارگروهی در استان با حضور دستگاه‌های نظارتی از زنجیره تولید تا مصرف تشکیل شده است.

یکی از اقدامات جالب که برای نخستین بار در کشور و در اصفهان اجرایی می‌شود، ملزم کردن بستنی فروشی‌های شهر از بسته‌های ۵ لیتری شیرهای پاستوریزه تولیدی کارخانجات برای تولید بستنی به جای شیر خام است که شاخص سلامتی را در جامعه ارتقا داده است.

دکتر محمد کشتکار معاون سلامت اداره کل دامپزشکی استان اصفهان در حاشیه بازدید خبرنگاران از روند تولید محصولات و فرآورده‌های متنوع یک شرکت تولید لبنیات اصفهان در جلسه‌ای که با موضوع بررسی سلامت و کیفیت شیر خام و افزایش سرانه مصرف برگزار شد، با بیان اینکه در گذشته محلول‌های پاک‌کننده یا ضدعفونی‌کننده دام به صورت تصادفی به شیر وارد می‌شد که شائبه استفاده از بعضی محلول‌ها پیش آمد ادامه داد: بر اساس دستورالعملی مرتبه نخست شیر دوشیده شده مورد استفاده قرار نمی‌گیرد و این مشکل حل شد.

او با اشاره به اینکه میزان تولید شیر نسبت به دیگر فرآورده‌ها مانند گوشت قرمز و عسل در استان اصفهان ۶۵درصد است، افزود: در استان اصفهان ۳۷۰ واحد گاوداری شیری صنعتی، ۱۰۳۹ مورد گاوداری شیری نیمه‌صنعتی و ۲۸ واحد سنتی روستایی فعالیت می‌کنند و شمار دام‌های شیری صنعتی ۱۳۷ هزار رأس است.

به گفته وی عمده تولید شیر استان اصفهان از گاوداری‌های صنعتی انجام می‌شود که این رقم بیش از ۲۲۰۰ تن که معادل ۷۴درصد شیر تولیدی استان است و ۱۰۰۰ تن از شیر تولیدی استان‌ که معادل ۳۰درصد است صادر می‌شود. کشتکار با تأکید بر این که از ۲ ساعت نخست که شیر از دام دوشیده می‌شود به عنوان وقت طلایی برای تثبیت سلامت محصول یاد می‌کنیم، گفت: باید در این زمان شیر را به مرحله سرد شدن برسانیم وگرنه محل رشد میکروب‌ها خواهد بود.

او افزود: ۶۸ مرکز جمع‌آوری شیر در استان اصفهان داریم که عمده مراکز ما پروانه فعالیت دارند و ۳۸۶ خودرو استاندارد حمل شیر هم در استان فعال هستند.

* تب برفکی بیماری مشترک محسوب نمی‌شود

وی اضافه کرد: شیرهای برگشتی هم برای تولید شیر خشک دام مورد استفاده قرار می‌گیرد.

او با اشاره به شیوع بیماری تب برفکی در سراسر کشور و با تأکید بر اینکه این بیماری بومی محسوب می‌شود، ادامه داد: این بیماری واگیردار خاص دام است و بیماری مشترک محسوب نمی‌شود و اینکه بعضی می‌گویند شیر دام‌ها آلوده است و این بیماری از طریق مصرف شیر به انسان سرایت می‌کند، نادرست است و از۲۵ اردیبهشت واکسیناسیون دام‌ها علیه این بیماری آغاز شده و دام‌های بیمار تحت نظارت سازمان کشتار می‌شوند.

او افزود: بر اساس مصوبه دولت باید هر لیتر شیر از دامدار به قیمت ۱۴۴۰ تومان خریداری می‌شد که متأسفانه عملیاتی نشد و آن‌ها خواستار خرید شیرهای تولیدی خود از سوی دولت به صورت تضمینی بودند.

کشتکار ادامه داد: همچنین دامداران خواستار جلوگیری از واردات شیر خشک و کره هستند و می‌گویند به دلیل این که قیمت تمام شده در کشورهای دیگر پایین‌تر از کشور ما است حداقل تعرفه واردات افزایش یابد تا کمک به دامدار شود.

دکتر عبدالرضا مرادی رئیس اداره نظارت بر بهداشت اداره کل دامپزشکی استان اصفهان نیز با تأکید بر اینکه زنجیره تولید تا مصرف شیر موضوعی میان دستگاهی است، افزود: بر اساس دستورالعمل سازمان دامپزشکی کشور کمیته‌ای با حضور دستگاه‌های متولی در این زنجیره تشکیل شده است که صفر تا ۱۰۰ روند تولید تا مصرف شیر را مدیریت می‌کند.

او با بیان این که در هیأت دولت باید مصوبه ای به تصویب برسد تا غرامتی به دامداری‌هایی که شیر تولیدی آن‌ها قابل مصرف نیست، پرداخت شود، افزود: در یک سال گذشته شیر معدوم شده بسیار کم داشته‌ایم اما شیرهای برگشتی تبدیل به پودر شیرخشک برای دام می‌شود.

مدیرعامل شرکت تولید لبنیات اصفهان نیز با اشاره به روز جهانی شیر گفت: برای نخستین بار در کشور دبیرخانه‌ای با هدف افزایش سرانه مصرف در این شرکت ایجاد شده است.به گفته وی پارسال ۱۰ میلیون لیتر شیر ویژه مدارس تولید شده که کارشناسان این مجموعه با حضور در مدارس سعی در فرهنگ‌سازی مصرف شیر میان دانش‌آموزان دارند.

او میزان تولید شیر در این شرکت را روزانه ۳۷۰ تن بیان کرد و افزود: ۳۰۰ نوع محصول مختلف لبنی در این شرکت تولید می‌شود.

گزارش: نفیسه یزدانی

نسخه مناسب چاپ