پلاسما درمانی و کرونا
 

اهدای خون همه روزه باعث نجات جان میلیون‌ها نفر در دنیا می‌شود.‏‎‏‎ ‎براساس ‌دستورالعمل‌ سازمان ‌جهانی‌ بهداشت‌ برای‌ هر‎ ‎‏۱۰۰۰ ‌نفر ‌جمعیت‌ در ‌هر‌‏‎ ‎کشور‌،‌ به ‌۴۵ اهداکننده ‌نیاز ‌است‌ تا ‌نیازهای‌اساسی‌ به‌ انتقال ‌خون ‌تامین شود.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که این میزان ‌پایین ‌تر‌از ‌نیاز ‌واقعی‌ جامعه‌ به ‌خون ‌و فرآورده‌های خونی‌ است ‌و ‌این ‌نرخ ‌در هر ‌کشور ‌با ‌توجه ‌به ‌نوع ‌بیماری‌های ‌شایع‌ متفاوت ‌است. شیوع بیماری کرونا در کشور باعث شده افراد کمتری به نسبت سال‌های گذشته برای اهدا خون به مراکز انتقال خون مراجعه کنند ‏با توجه به اینکه پلاسما درمانی موثرترین درمان بیماری کرونا است.‏

کارشناسان معتقدند، پلاسما درمانی یکی از روش‌های قدیمی درمان است و در سال‌های گذشته تا زمان کشف درمان قطعی و واکسن بیماری، برای درمان سایر بیماری‌ها استفاده شده است که این روزها با شیوع ویروس کرونا و نبود واکسن برای درمان مبتلایان به این ویروس، بار دیگر اهمیت پلاسمای خون مورد توجه قرار گرفته است.‏

آنان می‌گویند، مطالعه پلاسما درمانی نشان داد مرگ و میر بیماران تا حدود ۲۰ درصد کاهش پیدا می‌کند. از اینرو اهدای پلاسما توسط افراد بهبود یافته در جامعه باید ترویج پیدا کند تا بیماران بیشتری درمان شوند. ‏

اهمیت پلاسما درمانی ‏

دکتر حسن ابوالقاسمی ـ رئیس بیمارستان بقیه‌الله از کاهش مرگ و میر و افزایش سرعت روند بهبودی بیماران مبتلا به کرونا با استفاده از پلاسما درمانی خبر داده و می‌گوید: تاکنون پلاسما درمانی مؤثرترین درمان بیماری کرونا بوده است. پلاسما بخشی از خون است که سلول‌های خون در آن شناور هستند و زمانی که سلول‌های خونی از آن جدا می‌شود، مابقی آن پلاسما است.‏

وی می‌افزاید: انسان‌ها در برابر ویروس‌ها پادتن(آنتی‌بادی) تولید می‌کنند. همه مبتلایان به کرونا فوت نمی‌کنند و برخی بهبود می‌یابند زیرا بدن آنان آنتی بادی می‌رساند. بنابراین با رساندن آنتی بادی می‌توانیم‌ فرد را از مرگ نجات دهیم، با توجه بر این به فکر پلاسما درمانی برای بیماری کرونا افتادیم.‏

رئیس بیمارستان بقیه‌الله با بیان اینکه کشور ما بیش از ۲۰ سال در زمینه پلاسما درمانی سابقه فعالیت دارد، خاطر نشان می‌کند: پیش از این در خصوص بیماری‌های سارس و ابولا مطالعات پلاسما درمانی انجام شده بود و مطالعات قبلی سابقه خوبی از پلاسما درمانی را می‌دهد.‏

وی تأکید می‌کند: سالانه بیش از ۴۰۰ هزار لیتر پلاسما در ایران از افراد سالم گرفته می‌شود و پس از گذراندن تمام استانداردهای اروپایی به کشورهای اروپایی صادر شده و به دارو تبدیل می‌شود و داروها به کشور بازمی گردد که بسیار گران قیمت هستند.‏

دکتر ابوالقاسمی می‌گوید: قراردادهای ما در زمینه پلاسما با کشورهای گوناکون است و حتی سازمان بهداشت جهانی نیز به کشورهای غرب آسیا توصیه کرده این مدل پلاسما را بیاموزند؛ در کشور ما با این روش بسیاری از بیماران بهبود پیدا کرده اند؛ ما باید تضمین می‌دادیم پلاسمای گرفته شده از بیماران بهبود یافته،‌ امنیت لازم را دارد؛ بنابراین مجوزهای لازم اخذ شد و در بیمارستان بقیه‌الله شروع به تزریق پلاسما کردیم.‏

وی با اشاره به این که همکاران بخش سلامت نیازمند فرآورده‌ای بودند که تاثیر آن بیشتر از داروها باشد، از اینرو بیماران بدحال را در اولویت دریافت پلاسما قرار داده‌اند، می‌افزاید: ۵۰۰ سی‌سی پلاسما به بیماران تزریق می‌شود که مشخص شده‌است به ‌شکل معجزه آسایی از بیماران کرونایی نجات پیدا می‌کنند. نتایج تحقیقات هم نشان داده استفاده از پلاسمای بیماران بهبود یافته از کرونا می‌تواند مرگ بیمارانی را که به علت شرایط حاد به‌ای سی یومنتقل شده‌اند و یا بیمارانی را که با استفاده از روش ونتیالیسیون(یک روش برای نگهداشت فشار مثبت راه هوایی در تمام طول سیکل تنفسی از طریق استفاده از جریان معکوس گاز تنفسی به داخل دستگاهی است که به بینی متصل است) (نگهداشت فشار مثبت راه هوایی) تحت معالجه قرار گرفته‌اند، کاهش دهد. ‏

رئیس بیمارستان بقیه‌الله با بیان اینکه بیمار در پلاسما درمانی دچار عارضه نمی‌شود، عنوان می‌کند: این درمان نسبت به سایر داروها امن و بی خطر است و بستگی به آنتی بادی پلاسما دارد که فرد انتقال دهنده تا چه اندازه می‌تواند پلاسما اهدا کند و تا چه میزان آنتی بادی مؤثر است.

همچنین زمان تزریق، پلاسما مؤلفه بسیار مؤثری است. هنوز به این نتیجه نرسیده‌ایم که این روش درمان ۱۰۰ درصدی است یا نه. نیاز است از آغاز انتقال بیمار به اورژانس از پلاسما درمانی استفاده شود تا بهبودی سریع صورت گیرد و بیمار از مرگ نجات پیدا کند. ما باید برنامه‌هایی را طراحی کنیم که به میزان لازم پلاسما در کشور داشته باشیم و بیماران بهبود یافته به اهدای پلاسما تشویق شوند.

اولین شرط اهدای پلاسما این است که فرد کرونا گرفته دو هفته از زمان سلامت او گذشته باشد و دومین شرط اینکه تمام شرایط اهدای خون را داشته باشد. تزریق پلاسما باعث می‌شود بیمار زودتر درمان شده و برای درمان به‌ آی‌سی‌یو و غیره منتقل نشود.‏

وی در خصوص ابتلای به کرونا برای بار دوم اظهارمی دارد: افرادی که بدن آنها آنتی بادی ساخته، دوباره به کرونا مبتلا نشده‌اند اما ممکن است بعدها به بیماری دچار شوند؛ البته تا مدت ۶ ماه این اطمینان وجود دارد که دوباره بیمار نخواهند شد.‏

دکتر ابوالقاسمی می‌گوید: می‌توان پلاسما را در بیماران با ریسک بالا و نیز به کادر درمانی برای پیشگیری تزریق کرد.‏

وی در خصوص شباهت این روش با واکسن می‌افزاید: مکانیزم تولید آنتی بادی بسیار پیچیده است و برای بعضی ویروس‌ها در بدن بیمار آنتی بادی وجود دارد. (نامفهوم، اما نمی‌تواند بیماری را درمان کند و فقط برخی بیماری‌ها آنتی بادی خنثی کننده(خاصیت درمانی) دارند مثل بیماری سرخک و آبله مرغان.‏

آمار پلاسمای اهدایی بهبودیافتگان کرونا ‏

به گزارش روابط عمومی سازمان انتقال خون ایران از ابتدای اجرای طرح ملی جمع‌آوری پلاسمای بهبود یافتگان کووید ۱۹ هزاران نفر مراجعه کرده‌اند که بسیاری موفق به اهدای پلاسما شدند.‏

بنا بر این گزارش، استان تهران با ۴۰۵ واحد اهدای پلاسمای کوویدـ۱۹، رتبه اول را در دریافت پلاسما داراست.‏

استان خوزستان نیز رتبه دوم و استان اصفهان رتبه سوم را به خود اختصاص داده است.‏

کارآزمایی‌های بالینی نشان می‌دهد پلاسمای کووید ـ۱۹ در بهبود بیماران مبتلا، تاثیر مثبتی دارد و سازمان انتقال خون در مراکز دریافت پلاسمای کوویدـ ۱۹ با حفظ اصول ایمنی و بهداشت و استانداردهای لازم، شرایط مناسبی برای اهدا کنندگان فراهم کرده است که بدون نگرانی برای اهدای پلاسمای خود به روش فرزیس و کمک به نجات بیماران مبتلا به کوویدـ ۱۹ مراجعه کنند.‏

اهدای خون کارمردانه نیست

دکتر پیمان عشقی ـ مدیرعامل سازمان انتقال خون در مصاحبه با رسانه‌های گروهی می‌گوید: اهدای خون نباید یک کار مردانه تلقی شود، بانوان نیمی از جامعه و نیمی از مصرف کنندگان خون را تشکیل می‌دهند، از آنجایی که خون اهدایی بانوان از سالمترین منابع خونی است، بانوان هم باید بهتر است سهمی در اهدای خون داشته باشند.‏

وی با بیان این مطلب که حدود ۲۰ میلیون نفر از بانوان کشور می‌توانند خون اهدا کنند اما تنها در حدود ۴ درصد از اهداکنندگان خون در کل کشور را بانوان تشکیل می‌دهند، می‌افزاید: آمارها حاکی از تمایل کم خانم‌ها برای اهدای خون است درحالی که بسیاری از کشورهای پیشرفته جهان در حوزه طب انتقال خون، نگاه ویژه‌ای به اهدای خون بانوان دارند، به عنوان مثال در فرانسه آمار اهدای خون بانوان مانند اهدای خون آقایان ۵۰ درصد است. حتی در کشورهای منطقه مانند عمان نیز شاخص اهدای خون بانوان حدود ۱۴ درصد است اما در کشور ما، فقط ۳ درصد است. استان مرکزی، ایلام و لرستان از نظر اهدای خون بانوان وضعیت بهتری در مقایسه با سایر استان‌ها دارند اما سهم بانوان در این استان‌ها نیز کمتر از ۱۰ درصد است‎.‎

مدیرعامل سازمان انتقال خون تأکید می‌کند: مهمترین دلایل تمایل نداشتن بانوان به اهدای خون، ترس از کم خونی، ترس از سوزن اهدای خون، ترس از ابتلا به بیماری‌های عفونی و ضعف قوای جسمانی است که البته در برخی ازموارد هم به دلیل بی ?اطلاعی و فقر فرهنگی، خانواده‌ها و همسران، مانع از مشارکت بانوان در امر اهدای خون می‌شوند.‏

وی خاطرنشان می‌کند: به تمام داوطلبان اهدای خون اعلام می‌کنم با خیال آسوده برای اهدای خون حاضر شوند زیرا برای تمام اهداکنندگان چه خانم و چه آقا، پیش از اهدا، علاوه بر معاینات بالینی توسط پزشک، با هدف حفظ سلامت اهداکننده و گیرنده، تست هموگلوبین نیز انجام می‌شود تا میزان کم خونی و غلظت خون پیش از اهدا مشخص شود.

در صورتی که فرد دچار کم‌خونی(آنمی) و یا هر مشکل جسمانی دیگری باشد، از اهدای خون توسط وی ممانعت به عمل می‌آید. از وی خون گرفته نخواهد شد.‏

دکتر عشقی می‌گوید: هر واحد خون اهدایی حدود ۴۵۰ میلی لیتر بوده و معادل تنها ۱۰ درصد از حجم کل خون بدن است؛ پلاسما، گلبول‌های سفید و پلاکت‌ها در طی چند روز به طور طبیعی جایگزین می‌شوند.

همچنین پس از اهدای خون، جذب آهن نیز به صورت واکنش خودکار در بدن، افزایش یافته و به مرور طی حدود یک ماه گلبول‌های قرمز نیز بازسازی و جایگزین می‌شوند. ؛پس در این مورد نیز جای نگرانی وجود نخواهد داشت.

وی می‌افزاید: با این وجود بانوانی که نگران کمبود خون هستند، می‌توانند به اهدای پلاکت به روش آفرزیس (به معنای دریافت خون و جداسازی پلاک‌های آن و سپس بازگرداندن خون به بدن فرد اهداکننده است)

‏(جداسازی پلاکت و بازگرداندن خون به صاحبش) اقدام کنند که نقش بسیار مهمی در کمک به بیماران نیازمند از جمله بیماران سرطانی و تحت شیمی درمانی دارد. این اقدام ۲ بار در هفته و حداکثر بیست و چهار بار در سال مقدور است و تأثیری بر ایجاد کم خونی ندارد.

مدیرعامل سازمان انتقال خون ‏

وی با اشاره به این مطلب که نیمی از مصرف کنندگان خون بانوان هستند لذا باید سهمی هم در اهدا خون داشته باشند ‏تأکید می‌کند: مطالعات گسترده در ایران و سایر کشورهای جهان نشان می‌دهد به دلیل گرایش کمتر بانوان به رفتارهای پرخطر و توجه بیشتر به داشتن زندگی سالم، خون اهدایی بانوان از سالمترین منابع خونی است.

از سوی دیگر با توجه به جایگاه و نفوذ بانوان در فرهنگ خانواده‌های ایرانی افزایش اهدای خون در بانوان، موجب گسترش فرهنگ اهدای مستمر به صورت چشمگیر در جامعه خواهد شد‎.‎

شرایط اهدای پلاسما از سوی بهبودیافتگان کرونا

‏(تکراری)وی با تاکید بر اینکه برای اهدای پلاسما از سوی بهبود یافتگان کرونا شرایط خاصی حاکم است، می‌گوید: برای تزریق پلاسما به بیماران، استانداردهای بهداشتی رعایت می‌شود و مردم نگران عوارض این روش درمانی نباشند.‏

دکتر عشقی می‌افزاید: یکی از چالش‌هایی که کشورها پس از شیوع کرونا ویروس با آن مواجه هستند کاهش مراجعه مردم برای اهدای خون بود، این در حالی است که پایگاه‌های انتقال خون مانند بیمارستان‌ها نیست که احتمال انتقال این ویروس وجود داشته باشد. باید توجه داشت، در پایگاه‌های انتقال خون برخلاف برخی مکان‌ها احتمال انتقال ویروس وجود ندارد. ‏

وی با بیان اینکه بعد از خانه، پایگاه‌های انتقال خون امن‌ترین مکان برای مردم هست، اظهار می‌دارد: بر اساس گزارش‌ها در کشوری مانند چین، ۶۵ درصد از میزان مراجعات مردم برای اهدای خون کاهش یافته است از این رو در این زمینه به کشورها هشدار داده می‌شود. به دلیل متوقف شدن بیشتر جراحی‌ها، نیاز به خون کاهش یافته ولی با افت اپیدمی، با افزایش تقاضا برای خون مواجه خواهیم شد.

(تکراری) یک حرف از زبان چند تن) (حذف شود)مدیر عامل سازمان انتقال خون ادامه می‌دهد: برای درمان بیماران مبتلا به کرونا یک روش درمانی،پلاسما درمانی است ولی این روش چالش‌هایی را هم به دنبال دارد. یکی از این چالش‌ها این است که فرد مبتلا شده باید ۲۸ روز از بهبودی وی گذشته باشد. چنین فردی نیاز به انجام تست ‏PCR‏ ندارد.‏

وی با تأکید بر اینکه افراد دارای بیماری زمینه‌ای مانند دیابت کنترل نشده و فشار خون، امکان اهدا پلاسما را ندارند، می‌گوید: بر اساس پروتکل‌های استاندارد، افراد تا سن ۶۰ سالگی امکان اهدا پلاسما را دارند و ما این سن را تا ۶۵ سال افرایش داده‌ایم؛ بر این اساس برای دریافت پلاسمای خون افراد مبتلا، با حفظ محرمانه ماندن اطلاعات آنها آنان با ۱۰ هزار نفر تماس تلفنی داشتیم که از این میزان ۸۰ درصد آنها آنان به تماس ما پاسخ داده‌اند. تا کنون هم ۲۱۰۰ تا ۲۲۰۰ واحد پلاسما از مردم دریافت شده است که با توجه به مطالعات انجام شده در کشور، ما نیاز به ۱۰ برابر این میزان دریافت شده داریم. ما به ۱۰ برابر این میزان

نیاز داریم. ‏

دکتر عشقی کمبود پلاسما را از چالش‌های مهم این روش درمانی می‌داند و می‌افزاید: تأثیر آنتی بادی ساخته شده در بدن به تدریج کاهش می‌یابد از این رو نیاز است افراد واجد شرایط اهدای پلاسما با مسئولان همکاری کنند.‏

وی با اشاره به ایمن بودن پلاسمای تزریقی به مبتلایان به برخی نتایج پلاسما درمانی در دنیا اشاره می‌کند و می‌گوید: در اواسط ماه مه میلادی گزارشی از سوی محققان امریکایی منتشر شد؛ بر اساس آن ۵۰۰۰ مدرک برای ایمنی پلاسما گزارش شده است از اینرو مردم نگران عوارض این روش درمانی نباشند.‏

کاهش چشمگیر هپاتیت در بین اهداکنندگان خون

دکتر بشیر حاجی بیگی ـ سخنگوی سازمان انتقال خون ایران می‌گوید: (حذف شود) در حال حاضر میزان شیوع هپاتیت ‏B‏ و ‏C‏ در جمعیت اهداکنندگان خون با فرهنگ‌سازی، آموزش و ارتقای فرآیند‌های انتخاب اهداکننده و اجرای برنامه خودحذفی محرمانه و حذف خون جایگزین با فرهنگ‌سازی و آموزش، میزان هپاتیت ‏B‏ و ‏C‏ در اهداکنندگان خون ۱۰ برابر کمتر از جمعیت عمومی کشور است.‏

در منطقه مدیترانه شرقی و آسیای میانه، کشور ما با برخورداری از بهترین شاخص‌های سلامت خون و کمترین میزان شیوع عفونت‌های منتقله از خون از جمله هپاتیت ‏B‏ و ‏C‏ و با افزایش شاخص اهداکنندگان مستمر خون، استفاده از کیت‌های غربالگری استاندارد، بهره‌گیری از سیستم اتوماسیون و اجرای روش‌های بهینه تولید در مراکز انتقال خون سراسر کشور، سرآمد این

کشورها است. ‏

وی با بیان این مطلب که در جامعه عمومی کشور نزدیک به ۲ میلیون نفر مبتلا به ویروس هپاتیت ‏B‏ مزمن و کمتر از ۳۰۰ هزار نفر مبتلا به هپاتیت ‏C‏ مزمن هستند.‏

‏(تکراری) می‌افزاید: در قاره پهناور آسیا کشورهای ایران، ژاپن، کره جنوبی کشورهای برتر در زمینه تضمین کیفیت و سلامت خون و فرآورده‌های آن هستند. ‏

در حاضر هم با توجه به واکسیناسیون نوزادان برعلیه هپاتیت ‏B‏ در کشور، آمار مبتلایان رو به کاهش است که این شیب کاهشی آرامش اطمینان بخشی برای عزیزان مصرف کننده خون و فرآورده‌های آن به دنبال دارد. خون‌ها از نظر هپاتیت و ‏HIV‏ در مراکز انتقال خون شناسایی و از چرخه انتقال خون خارج می‌شود.‏

مدیر کل دفتر مدیر عامل و روابط عمومی و همکاری‌های بین‌المللی سازمان انتقال خون تاکید می‌کند: در حال حاضر به طور میانگین نزدیک به ۶۰ درصد اهدا کنندگان خون در کشور را اهدا کنندگان مستمر خون تشکیل می‌دهند و در بعضی از استان‌های کشور نظیر استان سمنان، این میزان به ۷۵ درصد می‌رسد. ضریب امنیت و سلامت خون در اهدا کنندگان مستمر خون، چند برابر بیشتر از اهداکنندگان بار اول است.

وی با اشاره به این مطلب که سالانه ۵۰۰ هزار نفر اهداکننده مستمر خون در کشور داریم که حداقل سالی ۲ بار اهدای خون را انجام می‌دهند، خون اهدا می‌کنند، خاطر نشان می‌کند: هر فرد سالم در کشور در آقایان ۴ بار در سال و خانم‌ها ۳ بار در سال می‌توانند خون اهدا کنند. ‏

‏(تکراری) خون مصرفی در کشور با توجه به حضور اهداکنندگان مستمر خون در مراکز انتقال خون جزو سالم‌ترین خون‌ها در دنیاست و ضریب امنیت و سلامت خون در ایران بسیار بالاست.

دکتر حاجی بیگی می‌گوید: در جهان ۲۹۰ میلیون نفر بدون دانستن اینکه به بیماری هپاتیت مبتلا هستند، زندگی می‌کنند.

۲۹۰ میلیون نفر مبتلا به هپاتیت در جهان از بیماری خود نا‌آگاهند. بدون پیدا کردن موارد تشخیص داده نشده و درمان آنان، میلیون‌ها نفر به رنج کشیدن ادامه می‌دهند و زندگی بسیاری از بین می‌رود.

گروه گزارش

نسخه مناسب چاپ