فرهنک مردم | Ettelaat International Newspaper

صفحه اصلی » فرهنک مردم

فرهنک مردم

شیلان‌دهی؛ آئین نذر

  تندرستی گوسفندان در شمال هر کشور ریشه‌داری به آیینهای قدیمی و دیرینه خود می‌بالد و همیشه آن را برگ زرینی برای معرفی‌اش تلقی می‌کند. البته، کسی که در کشور کهن و تاریخی ایران زندگی می‌کند به آداب، رسوم و سنت‌های درست و لااقل زینتی و زندگی‌ساز و بی‌زیان و بطور کلی به پیشینه بومی و قدیمی خود افتخار می‌کند ...

‏‎بهار و بهار نارنج ـ بهشت و اردیبهشت

  جشن بهار نارنج، هر سال در اردیبهشت و همزمان با شکوفه دادن درختان نارنج، با هدف بهره گیری هر چه بیشتر از داده‌های خدادادی در شهرهای شیراز، ساری و بابل برپا می‌شود. نارنج شاید پرشمارترین درختی باشد که در شیراز می‌توان یافت، درختی که در میان بلوارها، کنار خیابان‌ها، در حیاط خانه‌ها و باغ‌ها دیده می‌شود و شگفت اینکه، ...

عبارات و کنایات

‏۱۲۰ سال زنده باشی آیا می‌دانستید که گاهی به هم می‌رسیم و می‌گوییم ۱۲۰ سال زنده باشی یعنی چه و از کجا آمده؟ برای چه نمی‌گوییم ۱۵۰ یا ۱۰۰ سال؟ در ایران و در زمان پیش از هجوم اعراب به ایران، سال کبیسه را به این صورت محاسبه می‌کردند که به جای اینکه هر ۴ سال یک روز اضافه کنند ...

‏‎دست‌‌بافته‌های ایرانی

  داستان تاریخی تار و پود ‏ شاید اگر بگوییم هر شهر و دیار از جغرافیای سرزمین کهن ایران برای خود هنری و دست‌بافته‌ای دارد، سخنی به گزاف نگفته‌ایم. دست‌بافته‌هایی که در گذر تاریخ برخی‌شان بلند آوازه‌تر شده‌اند مانند «فرش»، آنقدر خوشنام که از پس سده‌ها، جایشان را نه تنها در بازار‌های جهانی که در موزه‌های بزرگ دنیا خوش کرده‌اند. ...

زبانزد (ضرب المثل)

  هیزمِ‌تر به کسی فروختن هیزم‌تر به کسی فروختن، کنایه از فریب دادن مانند: وفا نکردن به عهد، با حیله از قول و قرار شانه خالی کردن، گندم نمایی و جو فروشی، دو رویی کردن و همین که خر از پل گذشت بد لعابی کردن است. به گفته دیگر این زبانزد در مورد کسی به کار می‌رود که بدون هیچ ...

ترانه‌های کودکانه در قدیم

  ترانه‌ها در فرهنگ جایگاه ویژه‌ای دارند ؛ زیرا ترانه‌ها به عنوان گنجینه‌های ارزشمند، سندهای با ارزشی به شمار می‌آیند که احساسات و باورهای سیاسی، اجتماعی، دینی و عاطفی مردم را نسبت به مسائل گوناگون فردی و اجتماعی بیان می‌کنند.برای نمونه، به ترانه‌ای که کودکان در «بازی عمو زنجیر باف» می‌خوانند، اشاره می‌شود. عمو زنجیر باف فردی در وسط بچه‌ها، ...

آیین ۱۰۰۰ ساله عید گلابی

  کاشت گل‎‏ محمدی در ایران، دیرینگی حدود ۷ هزار ساله دارد و آیین گلابگیری، آیینی ۱۰۰۰ ساله است که در درازای زمان تغییراتی بسیار اندک داشته است. گلاب قمصر که از نظر مرغوبیت، بهترین گلاب جهان بشمار می‎رود، از نظر دینی نیز دارای ارج و قرب است. علاوه بر آن، برای خوشبوکردن فضاهای دینی به کار می‎رود. هر ساله ...

آبگوشت؛ از دیروز تا امروز

  آن زمان که هنوز ازکتاب «هنر آشپزی»، مرحومه رزا منتظمی و «کتاب مستطاب آشپزی،سیر تا پیاز» ،نجف دریا بندری و کتاب‌های جورواجور آشپزی خبری نبود، نتیجه فتحعلی شاه قاجار در ولایت آذربایجان،شهر به شهر می‌گشت و دستور پخت خوراک ثروتمندان و تهی‌دستان را یادداشت می‌کرد. «خوراک نامه» نادر میرزا اگر چه نخستین کتاب آشپزی به زبان فارسی نیست، اما ...

جشن برداشت چای

  این خاصیت بهار است که با زیبایی‌هایش گردشگران را به سوی خود فرا می‌خواند از طبیعت شمال گرفته تا دشت‌های مرکزی و سواحل جنوبی. اما این روزها تنها مناطق گردشگری نیستند که جاذبه‌ای برای گردشگران شده‌اند بلکه در بیشتر کشورها مزارع چای نیز زبانزد عام و خاص‌اند و به منطقه گردشگری تبدیل شده‌اند.نمونه‌اش گیلان است که چشم اندازهای سرسبز ...

‏‎ریشه زبانزد (ضرب المثل)

دسته گل به آب دادن ریشه این زبانزد به صورت‌های گوناگون گفته شده از آن جمله: می‌گویند اهریمن (شیطان)، میان انسان‌ها دوستی داشت. این دوست می‌خواست برای پسرش زن بگیرد. به اهریمن گفت: خواهشی از تو دارم که پیروان تو در روز عروسی کاری انجام ندهند که مهمان‌های ما آزرده بشوند». اهریمن قول داد و به پیروان خود نیز سفارش ...

کوفته؛ غذایی که از ایران‌زمین به جاهای دیگر رفته

  برای همه ما پیش آمده که مهمانهای سرزده‌ای داشته‌ایم و لازم بوده با خوراکی از آنها مهمان‌نوازی کنیم. چیزی نگذشته که از صدقه‌سر فست‌فودها و کبابی‌های محل با یک تلفن، سفره‌ای رنگین فراهم شده و قضیه به خوبی و خوشی فیصله پیدا کرده است. اما در گذشته نه چندان دور اگر این اتفاق می‌افتاد؛ کدبانوی خانه بواسطه تجربه و ...

علی (ع) در فرهنگ مردم ایران، یاری‌رسان است

  به مناسبت خجسته زادروز امام نخست شیعیان و گرامیداشت روز پدرواقعیت تاریخی این است که امیرمومنان، علی علیه‌السلام هرگز به داخل سرزمین ایران سفر نکردند. اما در جای جای ایران، بسیار چشمه‌ها و قدمگاه‌ها و سنگ‌ها و کوه‌ها و درختان، همه با نام مقدس علی (ع) تقدس یافته‌اند و نظر کرده شده اند. در پژوهش‌هایی که پژوهشگران مردم شناس ...

عدد ۱۱۰ و حضرت علی (ع)

  ‏ صد و ده (۱۱۰) به حساب حروف ابجد مطابق نام علی(ع) است. حروف ابجد عبارتند از: ابجد ـ هوز ـ حطی ـ کلمن ـ سعفص ـ قرشت ـ ثَخد ـ ضظغ ‏ حساب ابجد عبارت از:‏ ‏ الف = ۱، ب = ۲، ج = ۳، د = ۴، هـ = ۵، و = ۶، ز= ۷، ح= ...

ستایش حضرت علی(ع) در شاهنامه فردوسی

شخصیت امام علی(ع) از دیرباز مورد توجه شاعران ایرانی بوده و در شعر بسیاری از شاعران کلاسیک و معاصر فارسی ستوده شده است. تجلی امام علی (ع) در شعر فارسی قدمتی بسیار دیرین دارد و به دوران فرمانروایی حاکمان شیعه بر ایران محدود نیست. فردوسی توسی در آغاز «شاهنامه» خود، بیت‌هایی در ستایش امیر‌المؤمنین (ع) سروده است: که من شهر ...

روایتی از سرودن شعر

  «علی‌ای همای رحمتِ» استاد شهریار از مرحوم آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی نقل شده است: شبی توسلی پیدا کردم تا یکی از اولیای خدا را در خواب ببینم. آن شب در عالم خواب، دیدم که در زاویه مسجد کوفه نشسته ام و مولا امیرالمؤمنین با جمعی حضور دارند. حضرت فرمودند: شاعران اهل بیت را بیاورید. دیدم چند تن از شاعران ...

خرده فرهنگ‌ها

  لالایی‌ها، بخشی از ادبیات شفاهی سرزمین ماست که در کنار افسانه‌ها و قصه‌ها در گذشته کاربرد بسیار داشته است. لالایی، آوازی است که مادران برای خواباندن کودک شیر خواره می‌خواندند. لالایی نخستین ارتباط کلامی و رابطه هم سخنی مادر با کودک است که برای هر دو، این موسیقی آهنگین، موجب آرامش جسم و روح می‌شود. نام علی (ع) در ...

تاریخچه آجیل مشکل گشا

  تاریخچه آجیل مشگل‌گشا گویا به ایران باستان باز می‌گردد. در آن زمان رسم بر این بود که برای فروهرها هدایایی تهیه شود تا موجب خشنودی آنان گردد. این هدایا «لرک» یا آجیل «گاهنبار» نامیده می‌شد. برخی بر این باورند که با خوردن آجیل مشگل گشا، می‌توانند آرزو کنند مشکلات برطرف و آرزوهایشان برآورده شود.برخی نیز اعتقاد دارند با خوردن ...

از میان این همه پیغمبر تو هم جرجیس را پیدا کرده‌ای!

  نخست ببینیم جرجیس کیست. جرجیس از پیامبران بنی اسرائیل است، که پس از حضرت عیسی می‌زیسته ‌است. خداوند جرجیس را به پیامبری برگزید و او را به سوی پادشاهی به نام «داذانه» که در سرزمین شام (سوریه امروزی) بود، فرستاد. البته در برخی کتابها جرجیس یک قِدّیس است. جرجیس، شاه را از بت پرستی بازداشت. شاه فرمان داد او ...

سعدی؛ ساکن ابدی گلستان‌ها

  به مناسبت اول اردیبهشت؛ روزبزرگداشت سعدیکنتس دونوآی Anna contesse Mathieu de Noailles )، ۱۸۷۹ ۱۹۳۳)، اهل رومانی بود؛ اما در پاریس پرورش یافته بود. او در نویسندگی نبوغی داشت و ذوق شاعری و نقاشی و هنر را هم بر آن افزوده بود. به ایران و سعدی عشق می‌ورزید و این شور و شیدایی را در اشعاری زیبا باز می‌گفت. ...

سعدی از نگاه خاورشناسان اروپایی

از حدود ۳۰۰ سال پیش که خاورشناسان اروپایی با ادبیات مشرق زمین آشنا شده‏اند، با اشتیاق فراوان، به ترجمه این آثار پرداخته‏اند: از جمله این آثار که تاکنون به دست شصت خاورشناس ترجمه شده و حدود شصت بار نیز چاپ شده، کتاب گلستان سعدی است. «گارسین دِتاسی» خاورشناس غربی می‏گوید: «سعدی از مهم‏ترین نویسندگان ایرانی است که نزد عموم مردم ...

برو کشکتو بساب

  به مناسبت ۳ اردیبهشت روز گرامیداشت شیخ بهایی (روز معمار)معنی زبانزد «برو کشکت رو بساب» یعنی به دنبال کار خودت برو و به کار دیگران و در کاری که به تو مربوط نیست، دخالت نکن. در ادامه ریشه و اصل این زبانزد: می‌گویند در زمان مرحوم شیخ بهایی، دانشمند و فیلسوف دوره شاه عباس صفوی، «مش حسن» نامی که ...

خون گرفتن و حجامت در بهار

  یکی از رسوم شهر گلپایگان حجامت کردن است. به این ترتیب بچه‌ای را که تازه به دنیا آمده بعد از چهل روز با یک کله قند و مقداری پول به عنوان شیرینی، پیش یک زن که به او حجامت کن می‌گویند، می‌برند و حجامت‌کن با تکه‌ای از حلبی که لوله‌ کرده و یک طرف آن تنگ و طرف دیگرش ...

رفتارهای کهنه در دنیای پیشرفته

ما آدمهای عجیبی هستیم که می‌توانیم روبروی دوستان و آشنایان درباره ویژگیهای منفی اخلاقی ایرانیان نقدی کم‌نظیر را اجرا کنیم اما هنوز نیاموخته‌ایم که برای برطرف کردن یک کدورت در رابطه‌ای خویشاوندی چطور می‌توان پیشقدم شدن را برابر با کوچک شدن قلمداد نکرد. ما آدمهای عجیبی هستیم که می‌توانیم در دوران زندگی یک همکار، هم‌دوره یا یک استاد بی‌تفاوتی را ...

آیینهای عروسی در باور برخی مردم شیراز

  نمونه‌های زیر، باورهای عامیانه و نادرستی است که روزی روزگاری در میان بسیاری از مردم شیراز رایج بوده و امروز شاید در میان برخی از آنان رواج داشته باشد، که البته برای مطالعات و بررسی‌های جامعه‌شناختی، روانشناختی، تاریخی، مردم‌شناسی و مردم‌انگارانه، قابل توجه و تأمل است: * اگر عروس ته دیگ دوست داشته باشد، شب عروسی باران می‌بارد. * ...

‏ ‏‎آیین‌های بهارگاه در بلوچستان

  بلوچستان از دو منطقه بزرگ تشکیل شده است.این دو منطقه با وجود داشتن مشترکات زیاد در برخی موارد، تفاوتهایی در فرهنگ توده، زبان و گویش محلی، آداب و رسوم، موسیقی و حتی مسکن عشایری، آب و هوا و پوشش گیاهی دارند. این دو منطقه یعنی سرحد و مکران در بلوچستان ایران و پاکستان متناسب با محیط طبیعی و جغرافیایی ...

جشنهایی در پاسداشت از طبیعت

  کهنسالی تمدن و فرهنگ ایران و مشخص نبودن زمان خاصی برای آغاز این تمدن سبب شده تا ریشه یابی کامل و جامع جشن‌های ایرانی در عمل غیر ممکن باشد. به گفته «رضا مرادی غیاث‌آبادی»، آیین‌های ایرانی در گذر زمان دگرگون شده‌اند و به همین دلیل، شکل نخستین آنها از دست رفته است، اما از منابع موجود چنین بر می‌آید ...

دامغان و جشنواره آئینی گل غلتان کودکان

  یکی از رسوم سنتی بر جای مانده از گذشته در مناطق گوناگون شهرستان دامغان، آئین گل غلتان نوزاد در نخستین بهار از زندگی اوست. این آیین که حدود ۱۰۰ سال دیرینگی داد، در سال‌های گذشته نیز توسط اهالی نقاط گوناگون شهرستان مانند شهر امیریه، روستاهای حسن آباد، جزن و غیره صورت می‌گیرد. «آیین گل غلتان» برای نوزادانی که نخستین ...

جان دله بیاردیم

  نمایش «عروس‌گوله» یکی دیگر از آیینهای بهاری است که در شمال کشور اجرا می‌شود و اگرچه زنان عهده‌دار برگزاری آن نیستند، اما نقشهای زنانه در آن پررنگ است. این نمایش در گیلان، مازندران، الموت و طالقان برگزار می‌شود و در آن دعوای غول و پیربابو برای «سرونازخانم» روایت می‌شود. در نهایت غول و پیربابو با هم کشتی می‌گیرند. غول، ...

‏‎ نقش نخست زنان در پیشواز از بهار

  شروع بهار همیشه بهانه خوبی برای برپایی آیین‌های محلی بوده است. تاریخ فرهنگی هر کدام از شهرها و روستاهای ایران را که مرور کنید حتماً به آیینی می‌رسید که اهالی از شوق بهار آن را ترتیب داده‌اند. اما در این بین آیینهای ویژه‌ای هم هستند که زنان نقش نخست آن را بر عهده دارند. از «ورف چال» آب اسک ...

چوکر خونه

  نام عجیب و شگرفی است، اما نه برای زنان سنگسری! در سنگسر از قدیم رسم بوده که با فرا رسیدن بهار از روز نخست تا سیزدهم نوروز یک جشن کاملاً زنانه برپا شود. دلیل برگزاری این جشن، تمام شدن کارهای پشم ریسی و پارچه بافی بوده و زنان برای رفع خستگی کار کرده و به نیت استراحت بهاری شان ...

Scroll To Top