فرهنک مردم | Ettelaat International Newspaper | Page 2

صفحه اصلی » فرهنک مردم (page 2)

فرهنک مردم

‏‎ریشه زبانزد (ضرب المثل)

روشنایی های شب عید،حرمت «مامجِ» مازندرانی ها نوروز است و آیین‌های دوست داشتنی اش؛ تنوع قومیت ها نیز این آیین‌ها را به‌گونه شگفت‌انگیزی متفاوت و پر کشش کرده است. از خوراکی های ویژه شب های عید تا آیین هایی که هنوز هم به زیبایی اجرا می شود. نوروز، زمان لمس آیین‌های ایرانی است که حتی چندین روز پیش از عید ...

سیزده غریب به جای سیزده بدر

  برخی از مردم ایران مانند اهالی خرم آباد و یا برخی دیگر از اقوام لر، به جای روز سیزدهم در روز چهاردهم فروردین به طبیعت می‌روند، چون بر این باورند که باید در روز سیزدهم اهالی غیر بومی به طبیعت بروند، و آنها که بومی هستند یک روز پس از آنها شادی کنند. به این ترتیب، روز سیزدهم را ...

عیدی دادن در ایران قدیم

  ‏‎با نیم‌نگاهی به عادات و سنتهای نوروزی در آیین کهن سرزمین ایران درمی‌یابیم که عیدی دادن و عیدی گرفتن ریشه دیرینه دارد و هیچگاه این سنت پسندیده از آیین نوروز باستانی پاک نشده است. ابوریحان بیرونی درباره رسم هدیه دادن نوروزی، به نقل از آذرباد (موبد بغداد) چنین آورده: «نیشکر در ایران، روز نوروز یافت شد، پیش از آن ...

شادمانی نوروز در کردستان

  تفاوت آیینهای نوروزی در کردستان با دیگر نقاط ایران در این است که کردها در شب چهارشنبه پایان سال، آتش روشن نمی‌کنند. به‌جای آن، شب نوروز برفراز بام‌ها وکوه‌های گرداگرد شهر و آبادی آتش‌بازی می‌کنند. «ایوب گبانچی» در کتاب «جشن‌ها و آیین‌های ایرانی» درباره نوروز در کردستان می‌نویسد: «هنگام فرارسیدن نوروز در کردستان،‌ پس از برپایی سفره هفت‌سین، با ...

خرده فرهنگ‌ها

  لحام «‏loham‏» در جنوب، به گل نشستن کشتی و لنج را «لحام» می‌گویند. معمولا در زمان تعمیر و نگهداری، شناور را به ساحل هدایت کرده و بر یک پهلو می‌خوابانند که به آن لحام می‌گویند. لحام همچنین کنایه از زمین گیر شدن است. در جنوب به شخص یک جانشسته و بیمار نیز لحام گفته می‌شود. در ادبیات کهن ایران ...

به پیشواز رفتن زنان قدیم برای نوروز

  نخستین تدارک شب عید خانم‌های قدیم، بنداندازی بود که حتماً باید در سال کهنه انجام بگیرد. خانم‌ها باور داشتند که بندانداز باید دستش خوب باشد. در تهران آن روز پنج شش بندانداز بودند که شهرت داشت دستشان خوب است. سردسته آنها میرزا باجی خانم بود که زن‌های اندرون ناصرالدین شاه را بند می‌انداخت. میرزا باجی خانم سوار برالاغ،روزها به ...

بادبهارون بُمو

  نوروز خوانان معمولاً پانزده روز پیش از فرارسیدن عید نوروز به داخل روستاها می‌آیند و با خواندن اشعار در مدح امامان و ترانه‌های محلی، طلیعه سال نو را به آنان مژده می‌دهند. نوروز خوانان چند نفر هستند که یک نفر اشعار را می‌خواند، یک نفر ساز می‌زند، نفر دیگر که به آن کوله کش (بارکش) می‌گویند به در خانه‌های ...

اگر عید شنبه باشد چه رویدادهایی رخ می‌دهد!

نوروز با همه آیین و رسومی که دارد، در فرهنگ عامه، پر از تبصره و قاعده و قانون است. این که سال از کدام روز هفته شروع شود، همزمان با نام کدام حیوان باشد، خوردنی لحظه سال تحویل چه باشد و رخت و جامه‌اش چه، همه در پندار‌های عامیانه تهران قدیم تعریف و تفسیر دارند. «جعفرشهری» در کتاب تهران قدیم،خرافه‌های ...

شادی های پایان سال در زنجان

«آخرچهار شنبه» در استان زنجان آخرین چهارشنبه سال را«آخر چهارشنبه» یا«ایلین آخر چرشنبه سی» می‌گویند. در صبح روز چهارشنبه سوری دختران و زنان به کنار رودخانه می‌روند و از روی آن می‌پرند. بعد از غروب خورشید، مردم در بالای پشت‌بام و یا نزدیک در خانه خود آتش می‌افروزند و با پریدن از روی آن به شادی و پایکوبی می‌پردازند؛ همچنین ...

‏‎نمادهای نوروزی در قصه‌های مردمی

  شخصیت‌های عمو نوروز و ننه سرما در روایت‌های کهن و ادبیات شفاهی، نمادی از دگرگونی و تحول در طبیعت و احوال آدمیان است که در آن، ننه سرما به عنوان نماد سکون و انجماد می‌رود و عمو نوروز به عنوان نماد رویش و تازگی از راه می‌رسد. ادبیات کهن فارسی پراز نشانه‌ها و نمادهای آشنا در زمینه دگرگونی و ...

باورهای عامیانة نوروزی‏

  رفتارها و گفتارهای هنگام سال تحویل و روز نوروز، به باور عامیانه، می‌تواند اثری خوب یا بد برای تمام روزهای سال داشته باشد. برخی از این باورها را در کتابهای تاریخی نیز می‌یابـیم، و بسیاری دیگر باورهای شفاهی است، و در شمار فرهنگ جامعـه است که در خانواده‌ها به ارث رسیده است: - کسی که در هنگام سال تحویل ...

هفت میم در کنار هفت سین در شیراز

  در شیراز علاوه بر هفت‌سین، هفت میم را هم درسفره می‌گذارند که هفت میم عبارتند از: مدنی (لیمو شیرین)، مرغ، ماهی، میگو، مسقطی، ماست و مویز٫ به علاوه کنگر ماست، عسل، خرما، کره، پنیر، کاهو، تخم مرغ رنگی و….

چهار شنبه سوری در شاهنامه فردوسی

  سیاوش از ازدواج زنی از سلاله گرسیوز با کیکاووس زاده شد. کیکاووس، سیاوش را به رستم سپرد. رستم، در زابلستان، سیاوش را آیین سپاه راندن و کشورداری آموخت. چون سیاوش از زابلستان به کاخ پدر بازآمد، کاووس وی را نواخت و به شادی آمدن فرزند جشنی برپا کرد. سودابه دختر شاه‌هاماوران و همسر کیکاووس، شیفته سیاوش شد چنان که ...

ذوق و شوق نوروز در تهران قدیم

  کمتر از صد سال پیش، مانند این روزها، انجام آداب و رسوم ویژه ای برای به پیشواز رفتن عید نوروز در بین مردم شروع می‌شد، در تهران قدیم، آیین و رسومی به راه بود که امروز بخش زیادی از آن از بین رفته است و اندکی از آن باقی مانده است. نوروز برای تهرانی‌های قدیم با خرید رخت و ...

خانه تکانی در روستای گل گاه

  روستای گل گاه از مناطق محروم منطقه مانه و سملقان در خراسان شمالی است . آب این روستا از رودخانه به وسیله تنگ و دبه های آب توسط خود مردم تامین می شود ، علاوه بر غیر بهداشتی بودن این آب در مواقع بارندگی و گل آلود شدن آب رودخانه برای تهیه آب آشامیدنی و بهداشتی خود دچار مشکل ...

قیچی کردن رخت عید در باورها

از یکی دو ماه به عید نوروز مانده، مردم به بازار می‌روند و پوشاک عیدشان را می‌خرند. در گذشته، مردم معمولاً پارچه‌هایی را خریداری می‌کردند که رنگ روشن داشت و باور داشتند که اگر رختشان را خودشان بدوزند، پارچه آن را باید روزهای دوشنبه یا جمعه قیچی کنند و نیز معتقد بودند که روز پنج شنبه ساعت سنگین است و ...

بوی خوش شیرینی عید

  نزدیک شدن به بهار و نو شدن سال، نشانه‌هایی دارد. این نشانه‌ها تقریباً از اسفندماه و یا کمی پیش از آن دیده و احساس می‌شود. در این روزها که آخرین ماه سال با برگ‌های پایانی گاهشماری گره خورده است، خرید عید، خانه‌تکانی و درست کردن شیرینی‌های عیدانه از همین نشانه‌ها هستند. فرقی نمی‌کند که از کدام شهر و روستا ...

نسیم نوروزدر هند و تاجیکستان

  * اگرچه نوروز در جامعه ایرانی با رنگ و بویی ویژه برگزار می‌شود و در واقع این جشن، جشن ملی ایرانیان است، اما در حوزه و اقلیم «جغرافیای فرهنگی ایران» که از چین تا قلب اروپا را در بر می‌گیرد، هم مورد توجه است. به این اعتبار، در هریک از سرزمین‌های این پهنه، آداب و رسومی از این جشن ...

آیین پر برکت سمنوپزان!

  دم دمه‌های عید، زنان ایرانی شروع به خیساندن گندم و جوانه انداختن آن می‌کنند. نه تنها برای سبزه سبز کردن، بلکه برای اجرای آیینهایی که سینه به سینه از مادرانشان آموخته‌اند و آن را در آستانه بهار اجرا می‌کنند. البته آیین سمنوپزان نه‌تنها در میان زنان ایرانی، بلکه در افغانستان و پاکستان هم اجرا می‌شود. سمنو پزان یک آیین ...

پیشینه شیرینی‌های ایرانی

  در گذشته‌های دور وقتی به ماه اسفند می‌رسیدیم، یواش یواش بساط پختن شیرینی شب عید فراهم می‌شد. با آوردن این بساط بوی نوروز به مشام می‎رسید. این‌که چه کسی، کجا و چه سالی آستین بالا زد و با چه انگیزه‌ای آرد و روغن و شکر را مخلوط کرد و از خمیر نرم به دست آمده، گلوله‌هایی کوچک‌تر و بزرگ‌تر ...

خانه‌های قدیمی را دوست دارم

  چای همیشه دم است روی سماور توی قوری در خانه همیشه باز است مهمانی‌ها دلیل و برهان نمی‌خواهد غذاها ساده و خانگی است بویش نیازی به هود ندارد عطرش تا هفت خانه می‌رود کسی نان خشکه ندارد نان برکت سفره است مهمان ناخوانده آب خورشت را زیاد می‌کند دلخوری‌ها مشاوره نمی‌خواهد دوستی‌ها حساب و کتاب ندارد سلام‌ها اینقدر معنا ...

خرده فرهنگ‌ها

  مشکه زنی مشک وسیله‌ای از پوست بز که آن را به یک سه پایه به نام «مالار» می‌آویزند (مشکه را پر از ماست می‌کنند و آنقدر آنرا تکان می‌دهند تا رقیق شده و با اضافه کردن آب سرد، کره و دوغ ازهم جدا می‌شود). آواز مشکه زنی که آرامش بخش روح زن مشکه زن است، موسیقی آهنگینی است که ...

اعتماد؛ قفل درِخانه‌های قدیم

  ‏‎امروزه درهای قدیمی جایشان را به درهای ریموت‌دار خوشرنگ و لعابی داده که شاید با فرهنگ ایرانی کمتر همخوانی دارد. روزگار، روزگار زندگی ماشینی، پیشرفت سریع فناوری، تغییر سبک زندگی و دگرگونی و تحول گوناگون است. دگرگونیهایی که در معماری خانه‌های ما نیز رسوخ کرده و باعث شده نوع معماری سازه و مصالح ساختمانی به کار رفته در ساختمان‌ها ...

‏‎ریشه زبانزد (ضرب المثل)

آبشان از یک جوی نمی‌رود هر گاه بین دو یا چند نفر در اموری، همفکری و سازگاری وجود نداشته باشد، به عبارت «آبشان از یک جوی یا به یک جوی نمی‌رود» استناد می‌کنند. ‏ اما ریشه این زبانزد: در گذشته، که شهرها لوله کشی نشده بود مردم هر شهر برای تامین آب مورد نیاز خود از آب رودخانه یا چشمه ...

ایرانیان نخستین ملتی بودند که گل هدیه دادند

  امروز در عصر ما، زیباترین و ارجمند‌ترین و در عین حال در دسترس‌ترین و تاحدودی ارزان‌ترین تحفه‌ها، یک شاخه یا دسته گل است که به مناسبت‌های بسیاری هدیه می‌شود. این کار تازه و شایسته که امروزه در بین همه مردم در سراسر جهان کم و بیش روان است، پیشینه بسیار دور و درازی به ویژه در قلمروهای فرهنگی ایران ...

به مناسبت ۵ اسفند روز زن، زمین و عشق ایرانی باشیم

  ‏‎کمتر کسی است که بداند در فرهنگ ایرانی، روزهای بسیاری برای عشق ورزیدن وجود دارد که یکی از آن‌ها نیز از نظر زمانی بسیار نزدیک به جشن فرنگی «ولنتاین» است! این روز در گاهشماری ایرانی برابر است با ۵ اسفند، یعنی تنها چند روز پس از آن جشن فرنگی. چند سالی‌ست حوالی ۲۵ بهمن ماه (۱۴ فوریه) که می‌شود ...

گل دوستی ایرانیان از نگاه جهانگردان باختری

ژوبر وصف مراسم عروسی کردها که همچون همه ایرانیان به توزیع شربت و شیرینی و نقل و گل می‌پرداختند،شرحی نوشته است و می‌گوید، برای من یک قدح از آن شربت بایک دسته گل فرستادند. ژوبر از مهمان نوازی کردها تمجید فراوان کرده است. جهانگردان غربی از ویژگی مهمان نوازی ایرانیان و هدیه دسته گل بسیار سخن گفته‌اند. مثلاً موریس دوکوتربرئه ...

پندارها ( درست یا نادرست)

* در گذشته ، به دانه‌های برنج قسم می‌خوردند و می‌گفتند: به همین دانه‌های نشمرده قسم. (یا به همین دانه‌های بیشمار قسم). * اسفند در خانه سبز بشود آوارگی می‌آورد. * مادر هرکس سید باشد او را شریف می‌گویند. * حرف زخمهای بد که بشود مثل سالک، خنازیر* و غیره نباید با انگشت روی تن خودشان نشان بدهند چون ممکن ...

رقابت بابانوئل و حاجی‌فیروز

  آنها را که سر چهارراه‌ها می‌بینیم، به معنای واقعی حاجی و فیروز نیستند. در تهران قدیم، حاجی و فیروز کسانی بودند که برای مردم پیام محبت و همدلی می‌آوردند و تلاش می‌کردند به آدم‌ها کمک کنند تا در آستانه بهار حال و هوای شادی پیدا کنند. حاجی فیروز معروف‌ترین سرگرمی سنتی مردمی است که در خیابان‌های ایران در روزهای ...

ترکیه‌ای‌ها می‌خواهند از مولانای ایرانی یک چهرة ترکیه‌ای بسازند

  یکی از بزرگ‌ترین سرافرازی‌های ما ایرانی‌ها این است که مولانا در سرزمین پهناور ایران پدید آمد و به زبان فارسی سخن گفت و شعر سرود. مثنوی مولانا پاره‌ای جدایی‌ناپذیر از زندگی مردم جهان شده است. امروز همه‌ تلاش ترکیه‌ای‌ها این است که از مولانا، یک چهره‌ تُرک نه به معنای ایرانی‌اش بلکه به معنای غیر ایرانی‌ بسازند. سالانه ۲ ...

Scroll To Top