‏‎دست‌‌بافته‌های ایرانی | Ettelaat International Newspaper

صفحه اصلی » فرهنک مردم » ‏‎دست‌‌بافته‌های ایرانی

‏‎دست‌‌بافته‌های ایرانی

 

داستان تاریخی تار و پود
‏ شاید اگر بگوییم هر شهر و دیار از جغرافیای سرزمین کهن ایران برای خود هنری و دست‌بافته‌ای دارد، سخنی به گزاف نگفته‌ایم. دست‌بافته‌هایی که در گذر تاریخ برخی‌شان بلند آوازه‌تر شده‌اند مانند «فرش»، آنقدر خوشنام که از پس سده‌ها، جایشان را نه تنها در بازار‌های جهانی که در موزه‌های بزرگ دنیا خوش کرده‌اند. اما دست‌بافته‌های زنان و مردان این سرزمین فرا‌تر از فرش و یک هنر است، هرچند بخت با آن‌ها به اندازه این هنر اصیل (فرش) یار نبوده و گاهی نه در دنیا که چه بسا در همین سرزمین وطنی هم نا‌شناخته مانده‌اند.
دست‌بافته‌هایی که هر یک برای خود دست کمی از «فرش ایرانی» ندارد. هنرهایی مانند پته، گلیج، زری‌بافی، زیلوبافی، خورجین بافی و حصیربافی تنها چند نمونه نام آشنا‌تر از این‌هاست. دست بافته‌هایی که گاهی در دیوار ناشناخته بودن و
کم توجهی‌ها یا رنگ باخته‌اند یا کم رنگ شده‌اند.
گلیج
‏«گلیج» شباهت زیادی به گلیم دارد، اما با روشی متفاوت بافته می‌شود. تولید آن در مناطق شمالی استان سمنان و در همسایگی پایتخت روان است و با دستگاهی شبیه به دستگاه پارچه‌بافی تولید می‌شود. پنبه و پشم در آن به کار می‌رود که مناسب برای استفاده در رخت‌های مردانه و همین‌طور زیر انداز است. هنری که زنان نقش اصلی را در بافت و تولید آن دارند، اما سال‌هاست خطر از بین رفتن در کمین این دست‌بافته نشسته است.
زیلو بافی
‏«زیلو بافی» دست‌بافته مردمان یزد به ویژه شهر میبد است. به تناسب رنگی که داشته هم در خانه (رنگ آبی و گلی) استفاده می‌شده و هم در مساجد و اماکن متبرکه (رنگ آبی و سفید). نفیس‌ترین زیلوی برجا مانده از گذشته، مربوط به سده ۱۲ هجری قمری است. نخ پنبه، ماده اصلی تولید زیلوست که ریسیدن این نخ با استفاده از چرخ‌های نخ‌ریسی در همین شهر یعنی میبد انجام می‌شد. در بافت زیلو، دو رنگ به کار می‌رفت و نقش و نگارهای زیلو معمولا از کاشیکاری‌های مساجد الهام گرفته می‌شد. روناس، نیل و پوست گردو موادی بودند برای رنگ بخشی به این هنر.
زری‌بافی
‏«زری‌بافی» از زمان هخامنشیان روان بوده و در پوشاک گرانمایه درباریان به کار می‌رفته است. در موزه‌ها و کلیساهای اروپا،آثار پارچه‌های زربافت ایرانی به‌جا مانده از دوره ساسانیان دیده می‌شود.
نرمی و شفافیتی که در پارچه‌های زربافت دیده می‌شود به خاطر تار و پود ابریشمی آن است که از نخ‌های زرو نقره هم در بین تار و پود‌های آن استفاده می‌شود.
تا پیش از دوره صفویه، این هنر ایرانی کمی از تب و تاب افتاده بود، اما صفویان در شهر تاریخی اصفهان به آن جان دوباره بخشیدند.
خورجین بافی
نوعی کیسه دستبافت زنان روستایی و عشایری است ؛ کیسه‌ای که حکم صندوقچه را دارد و روی آن نقش‌های هندسی زده می‌شود. این کیسه را از پشم، نخ پنبه‌ای و موی بز می‌بافند.
خورجین، به ویژه در مواقعی که عشایر دست به کوچ می‌شود پرکاربرد است. هم بر پشت حیوانات باربر و هم روی دوچرخه و موتور قرار می‌گیرد.


Scroll To Top