کاخ پادشاهی سعودی و انزجار افکار عمومی
انزوای محمد بن سلمان در نشست گروه جی ۲۰
بخش دوم و پایانی
 

محمد بن سلمان ولیعهد عربستان در حالی در نشست رهبران گروه ۲۰ در بوینس آیرس آرژانتین شرکت کرد که با توجه به تحولات اخیر ازجمله قتل جمال خاشقچی روزنامه نگار سعودی و همچنین نقش بن سلمان در جنگ یمن و دیگر بحران‌ها این نشست به محلی برای فشار علیه ریاض و ولیعهد این کشور تبدیل شد.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، «محمد بن سلمان» برای حضور در نشست گروه جی ۲۰ به پایتخت آرژانتین رفت. این شهر میزبان نشست گروه جی ۲۰ با حضور وزیران امور اقتصادی و مسئولان بانک‌ مرکزی ۲۰ اقتصاد مطرح دنیا بود. نشست گروه جی ۲۰ نخستین نشست بین‌المللی است که محمد بن سلمان پس از ماجرای قتل «جمال خاشقچی» روزنامه نگار منتقد سعودی در دوم اکتبر (۱۰ مهرماه) در آن شرکت کرد. نشست گروه جی ۲۰ در حالی در بوینوس آیرس برگزار شد که با توجه به تحولات اخیر از جمله قتل جمال خاشقچی و حضور محمد بن سلمان ولیعهد عربستان در آن، این نشست به محلی برای فشار علیه ریاض تبدیل شد و وضعیت سیاسی محمد بن سلمان را وخیم تر کرد. کشورهای اروپایی پس از به قتل رسیدن روزنامه‌نگار منتقد سعودی، از لزوم بازنگری در حمایت از عربستان صحبت و حتی کشورهایی نظیر آلمان، دانمارک و فنلاند نیز صادرات تسلیحات نظامی به این کشور را متوقف کرده‌اند.

صفحه عربی تارنمای «فرانس ۲۴»، در این زمینه نوشت: محمد بن سلمان در نشست گروه جی ۲۰ در آرژانتین با استقبال سرد رهبران کشورهای بزرگ روبرو شد. این رهبران ترجیج دادند در سایه قتل خاشقچی روزنامه نگار منتقد سعودی خود را از شاهزاده جوان سعودی دور نگه دارند. بن سلمان برای شرکت در نشست گروه جی ۲۰ به بوینوس آیرس وارد شد. اما سفر وی انتقادهای گسترده‌ای را از سوی سازمان‌های جامعه مدنی بین‌المللی به دنبال داشت. این سازمان‌ها برای دستگیری و محاکمه بن سلمان به دلیل نقش وی در جنایت‌های جنگ یمن و قتل خاشقچی تلاش می کنند. اما بدون تردید استقبال سرد رهبران با وی در نشست گروه جی ۲۰ ضربه دردناکی برای ولیعهد عربستان بود. زیرا رهبران نگرانی آن را دارند که به دلیل دیدار با بن سلمان در عرصه داخلی با انتقادهایی روبرو شوند. محمد بن سلمان طی روزهای گذشته به چهار کشور عربی سفر کرد و با استقبال رهبران این کشور روبرو شد. اما مخالفان سفر وی در تونس دست به تظاهرات زدند. سازمان‌ها و گروه‌های مدنی فعال هم او را به قتل خاشقچی متهم کردند. به نوشته فرانس ۲۴، این شاهزاد سعودی نگران بود که شماری از رهبران کشورها در نشست گروه جی ۲۰ او را نادیده گیرند.

سفر تبلیغاتی که به انزوای بیشتر بن سلمان منجر شد

سفر ولیعهد سعودی به چند کشور عربی و سپس حضور در نشست کشورهای عضو«گروه ۲۰» در حالی با هدف تبلیغ منزوی نبودن سعودی‌ها انجام شد که تظاهرات مردمی در کشورهای مقصد و انزوای محمد بن سلمان در آرژانتین این سفر تبلیغاتی را به ضد خود تبدیل کرد و باعث انزوای بیشتر وی شد.ولیعهد سعودی که به دلیل صدور دستور قتل ‘جمال خاشقچی’ روزنامه نگار مخالف خود در کنسولگری عربستان در استانبول برای بیش از یک ماه تحت فشار شدید افکار عمومی جهان و داخل کشور خود قرار داشت، بعد از تنفس مصنوعی نخست وزِیر رژیم صهیونیستی و ‘دونالد ترامپ’ رییس جمهوری آمریکا که تلاش کردند او را در این جنایت بیگناه نشان دهند، تصمیم گرفت با سفر به چند کشور خارجی ادعا کند که او و کشورش در انزوا به سر نمی برند.

سفر پر حاشیه

شاید بتوان گفت که اولین حاشیه برای سفر اخیر بن سلمان را دیوان پادشاهی سعودی‌ها ایجاد کرد. زمانی که خبرگزاری دولتی این کشور (واس) اعلام کرد که ولیعهد سعودی در اولین سفر خارجی وارد ابوظبی شده است. دیوان پادشاهی عربستان هم با تکرار این خبر، اعلام کرد که بن سلمان به چند کشور دیگر عربی سفر خواهد کرد.بیانیه دیوان پادشاهی نام کشورهای مقصد سفر بن سلمان را اعلام نکرد. همزمان منابع خبری مخالف ریاض در شبکه‌های اجتماعی نوشتند که دلیل اعلام نشدن کشورها ، نگرانی رژیم آل سعود از مخالفت‌های مردمی در این کشورها بوده است. آنها گفتند که ولیعهد سعودی علاوه بر امارات به بحرین ، مصر، تونس، الجزایر و مغرب هم سفر خواهد کرد و سپس راهی آرژانتین برای شرکت در نشست گروه ۲۰ خواهد شد.سفر به امارات و بحرین به دلیل سانسور شدیدی که رژیم حاکم بر این دو کشور بر رسانه‌ها و مطبوعات اعمال کرده بودند، شاهد اعتراضات خیابانی علیه بن‌سلمان نبودند، هر چند در بحرین جریان‌های سیاسی مخالف مانند تشکل اسلامی ‘الوفاق’ و ‘جنبش آزادی و دمکراسی برای بحرین’ در اطلاعیه‌هایی سفر بن سلمان به کشور خود را محکوم کردند و آن را ادامه تلاش سعودی‌ها و رژیم آل خلیفه برای بهبود روابط خود با رژیم صهیونیستی ارزیابی کردند.بر خلاف این دو کشور اوضاع در کشورهای شمال آفریقا متفاوت بود. مصر که به دلیل حاکمیت ‘عبدالفتاح السیسی’ به عنوان یکی از متحدین جدی سعودی‌ها در آفریقا محسوب می شود و به همین دلیل گمان می رفت که شاهد اعتراضات مردمی نباشد، بر خلاف انتظار به صحنه یکی از بی سابقه ترین اعتراضات مردمی و صنفی این کشور تبدیل شد.در همین ارتباط بیش از ۱۰۰ روزنامه نگار مصری با امضای طوماری، مخالفت خود را با دیدار ولیعهد سعودی از کشورشان اعلام کردند.روزنامه نگاران امضا کننده این طومار اعلام کردند که به دلایل انسانی، حرفه ای ، سندیکایی و ملی، مخالف دیدار بن سلمان از قاهره هستند.این روزنامه نگاران افزودند: نظام حاکم بر عربستان برای ارزش‌های انسانی و از جمله حق زندگی برای شهروندان عربستانی و مصری اهمیتی قائل نیست و به آن بی توجه است.روزنامه نگاران مصری امضا کننده طومار، یکی از دلایل مخالفتشان با دیدار بن سلمان از قاهره را قتل خاشقچی روزنامه نگار منتقد عربستانی در کنسولگری این کشور در استانبول دانستند و تاکید کردند که این جنایتی آشکار و تمام عیار بود که نظام حاکم بر عربستان مرتکب آن شد.همچنین جنبش مدنی دموکراسی مصر که شامل ۹ حزب و شخصیت سیاسی است با سفر ولیعهد سعودی به قاهره شدیدا مخالفت کرد و در بیانیه‌ای تحت عنوان ‘لا أهلا ولا سهلا’ ولیعهد سعودی را یکی از طراحان موضوع دو جزیره ‘تیران’ و ‘صنافیر’ مصر و واگذاری آن به عربستان دانستند.

اما شدیدترین اعتراضات علیه ولیعهد سعودی در تونس انجام شد. اتحادیه روزنامه‌نگاران این کشور با صدور نامه‌ای سرگشاده به ‘الباجی قاید السیسی’ رئیس جمهوری این کشور به جنایات جنگی و ضد بشری رژیم سعودی علیه ملت یمن اشاره و تاکید کرد که سفر بن سلمان با هدف پاک کردن پرونده خونین او در پی دست داشتن در جنایات وحشیانه‌ای صورت می‌گیرد که آخرین آن قتل خاشقچی روزنامه‌نگار سعودی در استانبول است. همچنین ۵۰ وکیل و موسسه حقوقی تونس با امضای بیانیه‌ای خواستار محاکمه ولیعهد سعودی در دادگاه بین‌المللی شدند و فشارها علیه سفر بن سلمان به تونس تا آنجا ادامه یافت که دفتر ریاست جمهوری این کشور برای جلوگیری از در تنگنا قرار گرفتن ولیعهد سعودی ، کنفرانس خبری وی را لغو کرد و او ناچار شد بعد از چهار ساعت این کشور را ترک کند.از سوی دیگر همزمان با تشدید اعتراضات مردم تونس علیه سفر بن سلمان، دولت مغرب هم اعلام کرد که با سفر او به این کشور مخالف است.در این ارتباط روزنامه ‘القدس‌العربی’ نوشت که مغرب پیشنهاد کرده بود به جای ‘محمد ششم’ پادشاه مغرب ، ‘رشید ‘ برادر وی از ولیعهد سعودی استقبال کند و همین موضوع به لغو سفر منجر شد. روابط دو کشور پیش از این به دلیل عدم حمایت ریاض از میزبانی این کشور برای برگزاری جام جهانی فوتبال در سال ۲۰۲۴ تیره شده بود.همزمان با تشدید این اعتراضات، در الجزایز نیز ‘جمال بن عبدالسلام’ رئیس جبهه ‘الجزائر الجدیده’ اعلام کرد که میان مواضع الجزایر و عربستان در خصوص مسئله فلسطین و تجاوز به سوریه و رابطه با ایران اختلاف وجود دارد و گروهی از هنرمندان و اندیشمندان تصمیم گرفتند، با ارائه شکواییه‌ای به دادگاه اداری مانع سفر بن سلمان ولیعهد سعودی به الجزایر شوند.

روزنامه پرشمارگان ‘الشروق’ الجزایر هم در آستانه دیدار بن‌سلمان از این کشور اقدام به نظرسنجی از مردم در خصوص این دیدار کرد که نتایج آن نشان داد ۵ر۷۲ درصد مردم الجزایر مخالف سفر بن سلمان به کشورشان هستند.به این ترتیب بن سلمان بدون سفر به کشورهای الجزایر و مغرب ناچار شد سفر خود به شمال آفریقا را پایان دهد و راهی آرژانتین برای شرکت در نشست گروه ۲۰ شود. با این وجود بر خلاف تصور آل سعود ، بن سلمان در این نشست هم مورد بی توجهی و در انزوا قرار گرفت.در این نشست علاوه بر اینکه مکانی دور از رهبران جهان برای بن سلمان در نظر گرفته شده بود، شمار معدودی از میهمانان حاضر شدند برای دست دادن به سمت او بروند.تصاویری هم که از واکنش‌های رفتاری و حرکتی بن سلمان در این نشست منتشر شده، به خوبی احساس او نسبت به برخی از دوستانش از جمله ترامپ و دشمنانش مانند ‘رجب‌طیب‌اردوغان’ رییس جمهوری ترکیه را می توان تشخیص داد. امانوئل مکرون رییس جمهوری فرانسه هم که دیدار کوتاهی با بن‌سلمان داشت، پیام شدید اللحنی در خصوص یمن و کشته شدن خاشقچی روزنامه نگار منتقد هیات حاکمه عربستان به وی داده است.

نقشه‌هایی که نقش بر آب شد

ولیعهد سعودی در محاسبات خود برای انجام سفرهای خارجی تصور می کرد که حضور او در کشورهای مختلف موجب خواهد شد تا رسانه‌های مهم منطقه ای و بین المللی با پوشش حضورش، به او برای رها شدن از انزوایی که دچار آن شده، کمک کنند.در همین راستا شبکه ‘العربیه’ وابسته به سعودی‌ها تلاش وسیعی به عمل آورد تا با پوشش مستقیم و لحظه ای برنامه‌های بن سلمان در کشورهای مختلف راهبرد انحراف افکار عمومی از دخالت او در قتل خاشقچی و جنایت این کشور در یمن را دنبال کند، اما بر خلاف این ایده رسانه‌های بین‌المللی بیش از پوشش خبری دیدارهای بن سلمان با مقامات رسمی کشورها، اخبار حواشی این دیدارها که شامل اعتراضات و مخالفت‌ گروه‌های مختلف با این سفرها بود را منعکس کردند.

در تونس، بن سلمان اجازه حضور همه خبرنگاران را در جلسه کوتاه خبری نداد و هیچ خبرنگاری اجازه سوال از او را پیدا نکرد و از آن طرف همزمان ‘رویترز′ گزارش داد که معترضان تونسی ولیعهد سعودی را ‘ابو منشار’ یا ‘جناب اره’ خطاب می‌کنند و براین اساس این سفرها بیش از پیش باعث تخریب چهره بن سلمان شد.سعودی‌ها تلاش داشتند با براه انداختن سفرهای خارجی بن سلمان نشان دهند که رسوایی قتل خاشقچی به انزوای عربستان منجر نشده و ریاض همچنان در منطقه نقش بزرگی که آمریکا و صهیونیست‌ها دنبال آن هستند را دنبال خواهد کرد، اما اعتراضات گسترده مردم، نهادها و کانون‌های صنفی و حتی شکایت از او در تونس بیش از پیش بروز بن بست در سیاست خارجی سعودی‌ها را نشان داد و مشخص شد که بر خلاف انتظار ریاض سیاست خارجی سعودی‌ها در منطقه و نظام بین الملل با چالش بزرگ مشروعیت روبرو است.یکی دیگر از انگیزه‌های بن سلمان برای سفر به کشورهای مختلف عربی چنانکه قبلا هم احزاب بحرینی پیش بینی کرده بودند، پیشبرد طرح آمریکایی – صهیونیستی ‘معامله قرن’ بود .نتانیاهو نخست وزیر رژیم صهیونیستی در اولین واکنش خود به قتل خاشقچی با وجودی که این جنایت را وحشتناک خواند، اما در حمایت از رژیم سعودی گفت : برای امنیت منطقه و خاورمیانه، مهم است که عربستان سعودی باثبات باقی بماند.پیش از وی، ‌’یووال اشتاینیتز′ وزیر انرژی این رژیم هم در تلاش برای کم‌اهمیت جلوه ‌دادن ماجرای قتل خاشقچی، گفته بود این جنایت اقدامی نفرت‌انگیز است، ولی تل‌آویو بیشتر متوجه تقویت روابط با کشورهای عربی علیه ایران است. روزنامه ‘واشنگتن پست’ هم گزارش داده بود که نتانیاهو چند تماس تلفنی با السیسی رییس جمهوری مصر برقرار کرده بود تا در اقدامی هماهنگ، مقامات آمریکایی را مجاب کنند که فشارها را بر ولیعهد سعودی کاهش دهند.پیش از او هم ترامپ رییس جمهوری و ‘مایک پمپئو’ وزیر امور خارجه آمریکا بر خلاف گزارش سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) آشکارا بر لزوم حمایت از ولیعهد سعودی در منطقه سخن گفتند .

گزارش منابع مختلف خبری حاکیست : مواضع رژیم صهیونیستی و آمریکا بعد از آن اتخاذ شد که بن سلمان با تیم ترامپ وارد معامله شده تا در ازای حمایت کاخ سفید از او، زمینه اجرای طرح مورد نظر واشنگتن یعنی همان معامله قرن علیه فلسطین را در منطقه فراهم کند و حال بن سلمان با سفر به کشورهای منطقه و اعطای رشوه‌های مالی به سران برخی از این دولت‌ها – از جمله اهدای سپرده‌ای به مبلغ دو میلیارد دلار به بانک مرکزی تونس که رسانه‌های سعودی خبر آن را منتشر کردند- زمینه بقای خود را با اجرای معامله قرن و تداوم حمایت آمریکا به دست آورد. به نظر می‌رسد با توجه به شرایطی که برای بن سلمان در این سفر ایجاد شد، اکنون نه تنها نمی تواند به عنوان پیش برنده این طرح ننگین کمکی به آمریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه کند که موجب افزایش احساسات ضد صهیونیستی حتی در داخل خود عربستان هم شده است.کارشناسان سیاسی می گویند که سفرهای بن سلمان به کشورهای منطقه و شمال آفریقا تغییری در مخالفت‌ها با عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی ایجاد نخواهد کرد و این بار هم سعودی‌ها در پیشبرد طرح معامله قرن ناکام ماندند و بن سلمان در حالی به کشور خود بازخواهد گشت که با افزایش موج مخالفت‌های داخلی علیه خود و به ویژه تلاش خاندان سلطنتی برای انتصاب ‘احمد بن عبدالعزیز′ به جای او مواجه است .

Email this page

نسخه مناسب چاپ