چابهارپایانه بین المللی اقتصاد ایران
تکمیل زیرساخت ها ؛ تضمین امنیت سرمایه گذاری در چابهار
 

آنچه در پی آمده است نگاهی دارد به مزیت ها و اهمیت راهبردی منطقه آزاد تجاری چابهار و همچنین فعالیت ها و مسئولیت های اجتماعی آن در چارچوب توسعه شرق کشور که بخش دوم آن را در شماره قبل ملاحظه کردید و اینک بخش سوم وپایانی را می خوانید:

***

منطقه چابهار به لحاظ داشتن پتانسیل های ترانزیتی، صنعتی، تجاری، گردشگری و حتی کشاورزی برخوردار از موقعیت ممتازی است و می تواند نقش مهمی را در اقتصاد محلی و ملی و در سطح منطقه ایفا کند اما تحقق کامل آن نیازمند تکمیل هر چه سریعتر زیرساخت جاده ای، ریلی و هوایی است.

در همین زمینه با غلامرضا پناه معاون اقتصادی و سرمایه گذاری منطقه آزاد چابهار هم درباره ظرفیت ها،امنیت سرمایه گذاری و ضرورت تکمیل زیرساخت ها و تدابیر اندیشیده شده برای جذب نیروهای بومی در منطقه چابهار به گفتگو نشستیم که ماحصل آن در پی آمده است:

وی در خصوص ظرفیت ها و فرصت های سرمایه گذاری در منطقه آزاد چابهار می گوید: در ارتباط با فرصت ها و موقعیت های سرمایه گذاری در چابهار باید گفت که این منطقه یکی از پنج محور مواصلاتی ترانزیتی دنیا توسط سازمان ملل شناخته شده است. بنابر این چابهار چهارراه و کریدوری شمال به جنوب و غرب به شرق است. شما اگر روی نقشه نگاه کنید، چابهار بهترین منطقه ترانزیتی است که کشورهای ” “آ سه آن” (اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا) را به کشورهای آسیای میانه و کشورهای اروپایی را به آسیای میانه وصل کند. اینجا همچنین بهترین مسیر ترانزیتی است که کشورهای “سی آی اس″ (کشورهای مستقل مشترک المنافع) را به کشورهای حاشیه حوزه خلیج فارس وصل کند.

معاون اقتصادی و سرمایه گذاری منطقه آزاد چابهارمی افزاید: یکی از مصارف غلات، صیفی جات و حبوب آسیای میانه در کشورهای حوزه خلیج فارس است که چابهار محور ترانزیتی این کشورها است. شما اگر ارسال کالا را از چین به روسیه در نظر بگیرید و بخواهد از مسیر چابهار از چین به روسیه منتقل شود، حداقل بین ۲۰ تا ۲۵ روز کالا می تواند به مقصد برسد.وی تصریح می کند: چنانچه ما راه آهن را برقرار کنیم طبیعتا بین ۱۰ تا ۱۵ روز کالا می تواند از مسیر چابهار به کشورهای سی آی اس برسد و اگر راه آهن باشد به طور اتوماتیک مسیر ترانزیتی کالا از شبه قاره هند، چین و سایر نقاط به کشور های سی آی اس از چابهار خواهد بود.

نامبرده اضافه می کند: اگر با سفرای کشورهای همسایه صحبت کنید به شما خواهند گفت که چابهار منطقه کلیدی برای ترانزیت کالاهایشان است. چابهار به عنوان تنها بندر اقیانوسی ایران ظرفیت پهلو گرفتن کشتی های بزرگ را دارد. به طوری که کشتی هایی تا ۴۰۰ هزار تن می توانند پهلو بگیرند؛ به جهت اینکه عمق آبخور آب در منطقه چابهار قابل مقایسه با هیچ بندری در کشور ما نیست. امروز ظرفیت های بندری در چابهار در فاز اول و دوم شکل گرفته است. بندر شهید بهشتی با ظرفیت ۵ر۸ میلیون تن تخلیه و بارگیری این ظرفیت را دارد که کشتی های بسیار بزرگ در کنار خودش پهلو بگیرد و بارگیری کند. این به هر حال ظرفیتی است که در چابهار به لحاظ داشتن زیرساخت های اساسی و اولیه اسکله و بندر در چابهار شکل گرفته است.وی ادامه می دهد:زیرساخت دوم، برخورداری از شبکه ریلی است که در حال ساخت و ساز است و اگر به ثمر برسد چابهار می تواند به عنوان یک هاب ترانزیتی منطقه و شبه قاره هند باشد. امروز شما می بینید که مبادلات بین هند و افغانستان یا افغانستان با هند یا با آسیای میانه، ناچارا و الزاما باید از بندر چابهار باشد.

پناه خاطرنشان می کند: امروزه در تمام دنیا وقتی شما می خواهید به یک مجموعه اقتصادی فکر کنید و طرح اقتصادی تهیه کنید، یکی از آیتم های اساسی که در معادله شما تاثیرگذار است هزینه حمل و نقل و ترانزیت است. چابهار هم می تواند در موضوع قیمت تمام شده هر کالای ترانزیتی و هر کالای ساخته شده تاثیر خودش را داشته باشد. به این علت موضوع بسیار پررنگی است که شبه قاره هند در کنار چابهار قرار گرفته و کشورهایی مثل هند، پاکستان، افغانستان، عمان و حتی چین هر کالایی که بخواهند صادر شود یا هر کالایی از آن طرف به ایران وارد شود، چابهار نزدیک ترین مسیر خواهد بود و این در هزینه حمل و نقل و قیمت تمام شده نقش موثری را ایفا کند.

وی اضافه می کند: مزیت دیگری که چابهار می تواند در بحث سرمایه گذاری داشته باشد به لحاظ جمعیت بالایی است که در کنار چابهار وجود دارد، زیرا عمده کشورهایی که در کنار چابهار هستند، کشورهایی به ششمار می آیند که بسیاری از محصولاتشان وارداتی است. شما اگر سایر بنادر ایران را ملاحظه کنید، جمعیتی که پشت شان خوابیده با یک فاصله ترانزیتی، جمعیت کوتاه و کمی است. مثلا در خلیج فارس، نزدیک ترین کشورها به قشم یا بندرعباس، کشورهای حاشیه خلیج فارس با تقریبا ۵۵ میلیون جمعیت هستند و این جمعیت کوچکی است در مقابل اینکه ما در چابهار جمعیتی مثل هند، پاکستان و افغانستان را داریم که بالای یک میلیارد نفر هستند.

معاون اقتصادی و سرمایه گذاری منطقه آزاد چابهار ادامه می دهد: از دیگر محورهای اساسی در چابهار نقش و جایگاه آن در اقتصاد ملی است. سازمان محیط زیست امروزه بخاطر مساله کم آبی، به صنایع آب بر مثل پتروشیمی و فولاد در مراکز کشور اجازه ایجاد نخواهد داد و بنابراین این صنایع باید در جایی که آب و دریا وجود دارد، منتقل شوند. طبیعتا سواحل مکران و چابهار بزرگترین مزیت برای ایجاد صنایع سنگین را دارند.

وی می افزاید: این کالاهایی که به ویژه در فولاد تولید می شوند، کالاهایی با وزن بالا و حجیم هستند و طبیعتا هزینه حمل و نقل آنها قابل توجه خواهند بود. چابهار این مزیت را دارد که صنایع سنگین در اینجا مستقر شود. در حال حاضر ما مجموعه فولادی را طراحی کرده ایم و الان با پیشرفت سی درصد است. ما همچنین مجموعه پتروشیمی با شش فاز و ظرفیت ۸ میلیون تن را داریم که مجوز محیط زیست را دارد. در عین حال ما در حال مطالعه و جانمایی مجموعه فولادی به ظرفیت ۱۰ میلیون تن هستیم و یک کنسرسیوم که عمدتا مجموعه های بزرگ و شرکت های بزرگی هستند که در کشور کار می کنند، در حال مطالعه، طراحی و مکان یابی در چابهار هستند.

این مقام مسئول می گوید: برای صنایع سنگین که نیاز به آب فراوان دارد و با نگاه به صادرات باید به آن نگاه کرد، بهترین مکان و ظرفیت در سواحل مکران و به ویژه منطقه آزاد چابهار است. ما در خوشه‌ های صنایع پایین دستی هم می توانیم بهترین مزیت را داشته باشیم به جهت اینکه می توان این ظرفیت را متناسب با صنایع فولادی و صنایع پتروشیمی ایجاد کرد و با ارزش افزوده بسیار بالاتری این ها را به کشورهای هدفی که در منطقه وجود دارند، صادر کرد. همچنین، ما می ‌توانیم صنایع غذایی را در چابهار توسعه دهیم و با ایجاد صنایع وابسته به کشاورزی محصولاتمان را از اینجا به کشورهای دیگر صادر کنیم و نقش موثری در ارزآوری برای کشور در حوزه‌ های صنعتی و چه در حوزه های کشاورزی داشته باشیم.

وی می افزاید: نکته آخر که کمتر در چابهار مطالعه شده است، حوزه کشاورزی است. چابهار در این زمینه می‌تواند به عنوان یک هاب در کشور عمل کند. مطالعات ما نشان می دهد که چابهار در زمینه ایجاد گلخانه های بزرگ هیدروپونیک از ظرفیت بسیار بالایی برخوردار است.

پناه اضافه می کند: باتوجه به بحث انرژی، حداقل و حداکثر دما در چابهار ۱۵ درجه و ۴۰ درجه است و این دما را در همه جای کشور نخواهیم داشت. معنا و مفهوم این یعنی در سردترین شرایط چابهار، برای ایجاد دمای گلخانه شما به ۸ درجه دما نیاز دارید . در ماکزیمم دما هم شما در مناطق گرمسیری دما به بالای ۶۰ درجه خواهد رسید و به ۱۰ تا ۲۰ درجه کمتر نیاز خواهید داشت و در مناطق سردسیری، گاهی دما تا ۲۰ تا ۴۰ درجه خواهید داشت. پس حتی در حداقل و حداکثر دما، چابهار ظرفیت بالایی دارد که با کمترین هزینه برای ایجاد انرژی در تولیدات گلخانه‌ای وجود دارد.

معاون منطقه آزاد چابهارهمچنین از مجموعه هزار و نهصد هکتاری گردشگری به عنوان ظرفیت دیگری که در حال ایجاد است ،نام برده و می گوید: چابهار به لحاظ رنج دمایی می‌تواند مقصد گردشگران داخلی و خارجی باشد و باتوجه به کشورهایی مثل افغانستان، عمان و حتی هند فکر می‌کنیم که اگر ما مجموعه قابل قبول و استانداردی در گردشگری ایجاد کنیم، می تواند مقصد گردشگران باشد. طراحی مان روی این موضوع به زودی به اجرا خواهد رسید و مجموعه ای با ظرفیت و پتانسیل های خوبی را برای گردشگران ایجاد خواهیم کرد که در کنار کسانی که می‌خواهند صنایع و مجموعه هایی را اینجا تاسیس کنند، گردشگری متناسبی وجود داشته باشد.وی در مورد تدابیری که برای تامین امنیت سرمایه گذاران در منطقه اندیشیده شده توضیح می دهد: طبیعتا برای سرمایه گذار اولین دغدغه امنیت سرمایه گذاری در هر منطقه و کشوری است. در چابهار ما دو موضوع داریم: موضوع اول اینکه ما در طی سالیانی که از عمر سرمایه‌گذاری در چابهار می‌گذرد، سرمایه گذاران با طیب و امنیت خاطر سرمایه‌گذاری کردند و کوچکترین مساله ای را نداشتند. به لحاظ کنترل های مرزی، مرز اینجا در حوزه زمینی و دریایی بسیار قوی است و مباحث مختلف امنیتی کاملا رصد می شود. موضوع اصلی که وجود دارد و ما فکر می کنیم با حل این مساله بزرگترین کمک را به این منطقه کرده ایم، این است که استان سیستان و بلوچستان به لحاظ نرخ اشتغال در رده آخرین استان های کشور قرار دارد و شاید بزرگترین مخاطره امنیتی ما بحث عدم اشتغال در استان است.

پناه می افزاید: هم اکنون در سطح خرد، متوسط و بزرگ ۴۴۲ پروژه را در حال اجرا داریم. این پروژه ها

وقتی به بهره برداری برسند، در ظرف دو تا سه سال آینده عددی حدود ۱۷ یا ۱۸ هزار نفر در این پروژه ها مشغول به کار خواهند شد. پروژه های بزرگ ما مثل پتروشیمی که شکل بگیرند عدد بالاتری خواهد شد. ما فکر می کنیم اگر در ظرف ۵ سال آینده اشتغال در منطقه چابهار و شهرستان های مجاور را حل کنیم، خود به امنیت چابهار کمک بسیاری خواهد کرد. وقتی بومیان اینجا در تولید، صنعت و گردشگری مشغول به کار شوند، برای تداوم اشتغال خودشان به امنیت کمک خواهند کرد. ما در یک بازه بالای پنج سال می توانیم مشکل اشتغال در منطقه به ویژه شهرستان چابهار و شهرستان های

مجاور، استان و حتی استان های مجاور را حل کنیم و این بزرگترین پارامتر برای امنیت سرمایه‌گذاری در منطقه چابهار خواهد بود.

وی ادامه می دهد: ما در حال حاضر در حاشیه چابهار نزدیک به ۵۰ هزار نفر حاشیه نشین داریم، اگر ما زندگی حاشیه نشین ها را سامان ببخشیم، طبیعتا آنها بیشتر از ما به چابهار علاقه‌مند می شوند و با نگاه استحکام تر و قوی تری به چابهار فکر خواهند کرد و آنان نگهبانان منطقه چابهار خواهند بود.

معاون اقتصادی و سرمایه گذاری منطقه آزاد چابهاردر پاسخ به اینکه باتوجه به سرمایه گذاری بزرگ چینی ها در بندر گوادر پاکستان و اینکه چابهار در آینده به عنوان رقیبی برای این بندر خواهد بود، آیا فکر نمی کنید این موضوع باعث شود تا از سوی برخی تلاش هایی برای ناامن کردن منطقه صورت گیرد، جواب می دهد: ما بندر گوادر پاکستان را به عنوان مزاحم نمی بینیم بلکه به عنوان یک رقیب رفیق می دانیم. فکر می کنیم که بندر گوادر اتفاقا می تواند ما را در رقابت جدی تر کند، مثل وقتی که در کلاس درس شاگردهای اول زیادند، شما هم ناچارا باید خودتان را در سطح آنها نگه دارید. هر منطقه آزادی که در کنار ما وجود دارد، اصلا به دیده رقیب مزاحم نمی بینیم و حتی می توانیم همگرایی‌هایی داشته باشیم. وقتی چینی ها می خواهند در گوادر سرمایه گذاری کنند یکی از نگاه‌هایشان رسیدن به منطقه “سی آی اس″ است و به ناچار باید از منطقه چابهار هم گذر کنند، پس ما باید یک ارتباط تنگاتنگی میان دو منطقه و دو بندر ایجاد کنیم.

وی اضافه می کند: به رغم سرمایه گذاری چینی ها در گوادر، نگاهشان این است که حتما سرمایه گذاری هایی را هم در چابهار داشته باشند. یعنی معتقدند چابهار موقعیت مزیتی است تا به بسیاری از کشورهای مختلف به ویژه کشورهای “سی آی اس″ و کشورهای اروپا دسترسی داشته باشند، بنابراین آنان مایلند که در حوزه‌های پتروشیمی و دارویی در چابهار سرمایه گذاری کنند، آنها هم به این جمع‌بندی رسیده اند که نیاز دارند تا در چابهار سرمایه گذاری داشته باشد.

پناه در خصوص اینکه آیا در منطقه صندوق حفظ و حمایت از سرمایه‌گذاران در نظر گرفته شده یا چنین صندوق هایی موجود است، می گوید: ما دو تا بحث در بخش داخلی و خارجی داریم. در بخش خارجی به لحاظ قوانین کشوری و حوزه حمایت از سرمایه گذاری در وزارت اقتصاد، از همان ابتدا دولت سرمایه گذاری خارجی را در اینجا تضمین می کند ولی برای کسانی که در داخل هستند و اقدام به سرمایه گذاری می کنند، صندوقی به نام صندوق ضمانت و حمایت از سرمایه گذار در مناطق آزاد تشکیل و اخیرا دبیرخانه آن در چابهار رونمایی شد. یکی از اعضای هیات مدیره آن صندوق، منطقه آزاد چابهار خواهد بود که به طور طبیعی ما هم در سطح مورد نیاز به صندوق تسهیلات می دهیم و هم اینکه به لحاظ اعتباری حمایت خواهیم کرد؛ به طور مثال سرمایه‌گذاری که می خواهد از بانک ها

تسهیلات بگیرد و در منطقه آزاد عضو شود. آن صندوق متناسب با ظرفیت و اعتبارسنجی که خواهد کرد صندوق آنها را ضمانت خواهد کرد و از سوی بانک مساعدت می شود.وی درباره اینکه تاکنون چند شرکت در اینجا ثبت شده و فعال هستند، توضیح می دهد: شمار شرکت های ثبت شده در منطقه آزاد ۳هزار ۳۶۲ شرکت است و ولی نزدیک به چیزی حدود هزار و ۸۵۶ شرکت اینجا فعالند و به طور جدی فعالیت خودشان را در منطقه به شکل تولید و تجاری انجام می دهند.

معاون اقتصادی و سرمایه گذاری منطقه آزاد چابهارمی افزاید: از بیش از ۳ هزار شرکت ثبت شده، ۱۰۰ شرکت افغانستانی داریم که تعدادی شان به طور جدی فعالند و تعدادی هم فعالیت کمتری دارند. فکر می کنیم با شرایط جدید که افغانستان هم مصوب کرده منطقه آزادشان را ایجاد کنند و الگوبرداریشان هم از ما خواهد بود، ما می توانیم روابط قوی‌تری با این کشور در حوزه مباحث تولید و تجاری داشته باشیم.

وی تصریح می کند: ما در عین حال با بوروکراسی های اداری هم مواجه هستیم. زیرا بعضی از شرکت ها با موضوع ترانزیتی ثبت شده اند اما بستر فعالیت آنها هنوز مهیا نشده است. مثلا افغانستان می تواند به صورت انبوه صادرات انار داشته باشد و آنها با این نگاه آمده و اینجا شرکت ثبت کرده اند. اما چون در اینجا قرنطیه نبانی ایجاد نشده، نتوانسته اند کارشان را شروع کنند. چون وزارت جهاد کشاورزی به درستی درخصوص هر گونه نباتاتی که از کشور گذر می کند، حساسیت دارد. در هرصورت ما با وزارت جهاد به توافق رسیدیم و پذیرفتند که قرنطیه نباتی ایجاد شود و ما هم زمین دادیم و در حال روند اجرایی اولیه هستند که تجهیزات و تدارکات را ببینند تا فرایندها بین ما و کشور افغانستان با کیفیت بهتری انجام گیرد. در بحث حوزه نباتی باید کالاها پلمپ هایشان به طور کامل باز شود، کنترل شود. وزارت جهاد کاری ندارد که در آن چه چیزی است، جهاد به لحاظ اینکه محصول را کنترل کند تا بیماری به کشاورزی ما وارد نشود محصولات را به جد رصد و کنترل می کند.

پناه در مورد تدابیر منطقه آزاد برای ایجاد زیرساخت های جاده ای، ریلی و هوایی می گوید: بحث ایجاد چنین زیرساخت هایی در دست منطقه آزاد نیست و بحث ملی است و باید کلان نگاه شود این جمله معترضه ماست. مقام معظم رهبری فرمودند که سواحل مکران گنج پنهان است و ما این گنج را داریم و می تواند نقش موثری داشته باشد و حتی در این شرایط تحریم. اگر ما در گذشته مسیرهای ترانزیتی را ساخته بودیم، بخشی از مشکلات ما حل شده بود، اما ما این دو زیرساخت اساسی را نداریم. حتی در بحث گردشگری، می خواهیم مجوز یک فرودگاه را داشته باشیم که با مشارکت منطقه آزاد و بخش خصوصی ساخته شود و از جایی هم پول نمی خواهیم.

وی اضافه می کند: اگر بحث ریلی ما تحقق یابد و افزایش ترن ها اتفاق بیفتد بقیه موارد هم می تواند حل شود. ما این ظرفیت را خواهیم داشت که بخش خصوصی ترن اضافه کند و کالا را حمل کند. اگر کالایی باشد، سرمایه گذار برای حملش خواهد آمد و ما نگران مساله بعدش نیستیم. نگرانی ما این است که شبکه ریلی به فرجامی برسد. کشور ازبکستان در حوزه ریل و ترانزیت در زمره کشورهای مطرح است و کشورهایی که هستند حاضرند با ما مرتبط شوند و کالا را حمل کنند. شما به ما ریل بدهید ما تضمین انتقال ۸ میلیون تن کالا را می دهیم.

معاون اقتصادی و سرمایه گذاری منطقه آزاد چابهاردر خصوصی اینکه باتوجه به تجربه عسلویه، در استفاده از نیروهای بومی در منطقه آزاد چابهار چه ضمانتی وجود دارد، می گوید: نگاه ما در برنامه ریزی ها به کارگیری نیروی بومی منطقه است به چهار دلیل: یک ما با عسلویه متفاوت هستیم چون اینجا بسترهای لازم برای آموزش و مهارت آفرینی نیروها وجود دارد. ما اینجا دانشگاه بین المللی داریم که زیر مجموعه منطقه آزاد است و هم دانشگاه علمی کاربردی داریم که زیر مجموعه ماست و هم دانشگاه آزاد را داریم یعنی در منطقه ما مجموعه های آموزشی کار می کنند؛ بنابراین نیروهای فنی مورد نیاز را می توان در این مجموعه آموزش داد و متناسب با فعالیت ها و برنامه هایی که وجود دارد، دنبال کرد.وی می افزاید: نکته دوم، استان سیستان و بلوچستان به لحاظ نرخ بیکاری در رده بالایی است. به طور طبیعی این موضوع می طلبد که برای تامین امنیت سرمایه گذاری از نیروهای بومی منطقه استفاده کنیم و این راهکاری است که در تمام برنامه ریزی ها دیده شده است.

پناه ادامه می دهد: نکته سوم ،بخاطر بعد مسافتی است که استان های همجوار با چابهار دارند. چند استان همجوار عسلویه است، اما ما از اینجا تا مرکز استان ۷۰۰ کیلومتر راه داریم و به طور طبیعی این هم یکی از مزیت هایی خواهد بود که کمک خواهد کرد تا سرمایه گذار از نیروی های بومی استفاده کند و نکته آخر اینکه شاید به آن توجه نشده باشد، قناعتی است که نیروهای بومی دارند و این نیروها به لحاظ پرکار بودن و قناعتی که دارند، می توانند ظرفیتی برای سرمایه گذار باشند. بخاطر این موارد ما نگرانی در به کارگیری نیروهای بومی نداریم.

چابهار- ایرنا

Email this page

نسخه مناسب چاپ