اول دفتر
حسین آهی؛ کتابخانه‌ای سرشار از دانشنامه‌ها
اسماعیل امینی ـ دبیر جشنواره شعر فجر
 

حسین آهی، که از سرآمدان اهل شعر و ادب روزگار است، خلوت گزیده‌ای است که غالب اوقات خویش را به مصاحبت با کتاب‌ها و مطالعه و تتبع در متون میگذراند. در سال‌های آغاز جوانی، یافته‌های خود را در علم عروض، با دسته بندی دقیق و روشمند، منتشر کرد و تحسین بزرگان ادب فارسی را برا نگیخت.
حسین آهی از نخستین یارانِ جمعی بود که در سالهای آغاز پس از پیروزی انقلاب اسلامی در حوزه هنر و اندیشه اسلامی شکل گرفت و در همان دوران، تدریس عروض و قافیه را برای شاعران جوان آن روزگار عهده دار شد. بسیاری از نام آوران شعر امروز، از اعضای آن جلسات آموزشی بودند.
تسلط بر زبان عربی و زبان آلمانی و دانش گسترده حسین آهی، موجب شده است که او علاوه بر نام بلندی که در شعر امروز دارد و نیز دقت علمی در کارهای تحقیقی، همواره مرجع و تکیه گاهِ عملی و هنری دوستداران شعر و ادب باشد.
جامعیت این استادِ فرهیخته، به همراه حافظه قوی و هوشمندی و سرعت انتقال، ایشان را به مرتبتی رفیع در حل مشکلات علمی و تحقیقی رسانده است. به نحوی که در بسیاری از مجادلات ادبی، در نهایت، داوری استاد حسین آهی، فصل الخطاب و گره گشای کار است.
احاطه ایشان بر علوم مختلف و گستردگی حوزه مطالعاتی و تحقیقی شان، چنان است که گویی حسین آهی، دهها دانشنامه جامع را با نظم و دسته بندی خاص، در ذهن خود جای داده است. فنون بلاغی، متون تفسیری، مباحث فقهی و کلامی، تاریخ و تذکره، دستور زبان فارسی و صرف و نحو عربی، زبان آلمانی، عروض و قافیه، نسخه شناسی و تصحیح متون، شرح مشکلات و تعلیقات دیوان های شعری، علوم ریاضی و نجوم و طب قدیم و بسیاری دانش های دیگر، گنجینه هایی هستند که کلیدشان زبان و بیان وقلم شیوای استاد حسین آهی است.اما آنچه فراتر از دانش و مقام علمی و ادبی ایشان است و جز بر یاران نزدیک او از دیگران پوشیده است؛ تواضع،مهربانی،جوانمردی و آزادگی استاد حسین آهی است که نه قابل توصیف با کلمات محدود است و نه ایشان از بیان آن خرسند می شوند. پس بگذار به همین اشارت کوتاه بسنده شود.
یکی از خدمات بزرگ او در حوزه شعر، تصحیح انتقادی و تطبیقی نسخه های دیوان حافظ و قرائت و شرح تمامی اشعار دیوان است. این کار عظیم و طاقت فرسا، که زمان و توان بسیاری مصروف آن شده است، رهاوردی ارزشمند و بی بدیل است برای دوستداران شعر حافظ و نیز الگوی مناسبی برای تصحیح انتقادی متون .
متن این کار به صورت برنامه های رادیویی از شبکه فرهنگ رادیو پخش شده و در فضای مجازی نیز در دسترس علاقه مندان است. این شیوه؛یعنی قرائت متون نظم و نثر، با صدای استادان و ادیبان، علاوه بر نقشی که در آشنایی مخاطبان عام با متون دارد، موجب میشود که بسیاری از مشکلات و تعقیدات متن آشکار شود و به این ترتیب، برای گرهگشایی از آن، چاره جویی گردد.
در حالی که در شیوه مکتوب تصحیح نسخه‌ها، مصححان ، برخی دشواری های
متن را نادیده می انگارند و به ویژه در مورد ویژگی های خاص زبان، مانند تکیه و تأکید و لحن، چندان کاری صورت نمی دهند. حسین آهی علاوه بر کتاب‌هایی که تألیف کرده است، مقالات ارزشمندی دارد که از نظر موضوعی بسیار متنوع و از نظر ژرف نگری و نگاه خاص و دقت عملی، قابل تأمل است.
همچنین بیش از سه دهه حضور ایشان در برنامه های رادیویی و تلویزیونی، دستاوردهای ارجمندی برای فرهنگ و ادب ایران زمین داشته است که کار بزرگ تصحیح نسخه ها و شرح ابیات حافظ، بخشی از آن است.
استاد آهی با آنکه سروده های خود را خیلی کم منتشر می کند، اما آنچه از شعر ایشان منتشر شده است، نشانگرِ پرده ای دیگر از هنر و دانش و خلاقیت اوست.
در پایان این نوشته کوتاه، غزلی از حسین آهی را بازمی خوانیم و پس از آن، فهرستی از برخی کتاب های این استاد توانمند و خلاق خواهد آمد.
تاز خون‌ دیده‌ ما را گشت‌ روی‌ زرد، سرخ‌
کی‌ شود از شرم‌ پیش‌ منتِ نامرد، سرخ‌
روسیاهی‌ ماند بر اَربابِ زور و دِی‌ گذشت‌
دست‌ و روی‌ ماست‌ اما زان‌ هوایِ سرد، سرخ‌
پنجه مرجان‌ بود گلرنگ‌ از سیلی‌ موج‌
پیش‌ نامردم‌ شود از فیضِ غیرت‌ مرد، سرخ‌
نیست‌ هر تردامنی‌ از حلقه آزادگان‌
اَبر نیلی‌ هست‌ از خورشیدِ تنهاگرد، سرخ‌
تا نباشم‌ شرمگین‌ پیش‌ سیهکاران‌ ز عَجز
دیده‌ را نازم‌ که‌ ما را کرد رویِ زرد، سرخ‌
طبع‌ آتش‌خیز من‌ کی‌ افسُرَد در خاک مرگ‌
لاله‌ بر خاکم‌ شود جای‌ سخن‌ از درد، سرخ‌
چوبِ دار خویش‌ را می‌کرد آهی‌ سبزتر
تا زبانی‌ در دهانِ طبع می‌پرورد، سرخ‌

بخشی‌ از آثار منتشر شدهِ‌ حسین‌ آهی‌
۱- بحور شعر فارسی، انتشارات‌ خزر، ۱۳۵۵ و به‌ صورت‌ پاورقی‌ در مجله‌ سروش‌ از سال‌ ۱۳۶۱ تا ۱۳۶۲
۲- حاشیه‌ بر ارث‌ شرح‌ لمعهِ‌ شهیدین، انتشارات‌ نور دانش، قم، ۱۳۵۴
۳- فهرست‌ کامل‌ عروضی‌ دیوان‌ ناصر خسرو، انتشارات‌ فروغی، ۱۳۵۶
۴-حواشی‌ و تعلیقات‌ و تصحیح‌ المعجم‌ شمس‌ قیس، انتشارات‌ خزر، ۱۳۵۶
۵-فرهنگ‌ اصطلاحات‌ ادبی، انتشارات‌ حیدر بابا، ۱۳۶۰
۶-فنون‌ شعر فارسی‌ (بدیع‌ و بیان) انتشارات‌ حیدربابا، ۱۳۶۰
۷-فصول‌ شعر و اصول‌ شاعری، سلسله‌ مقالات‌ مندرج‌ در مجله‌ سروش‌ در ۶۵ شماره‌ از سال‌ ۱۳۶۲
۸-حواشی‌ دیوان‌ فیضی‌ آگره‌ای، انتشارات‌ فروغی، ۱۳۶۲
۹-تعلیمات‌ و حواشی‌ درهِ‌ نجفی، انتشارات‌ فروغی، ۱۳۶۲
۱۰-تصحیح‌ کامل‌ معیارالاشعار خواجه‌ نصیر طوسی، انتشارات‌ سروش، ۱۳۶۲
۱۱-فهرست‌ کامل‌ عروضی‌ دیوان‌ قطران‌ تبریزی، انتشارات‌ خزر، ۱۳۶۲
۱۲-خیام‌شناسی، انتشارات‌ سروش، ۱۳۶۳
۱۳- فرهنگنامه‌ آلمانی‌ فارسی، ناشر مدرسه‌ ایرانیان‌ در آلمان، ۱۳۶۵
۱۴-مقدمه‌ و حواشی‌ بر دیوان‌ عمادالدین‌ نسیمی، انتشارات‌ فروغی، ۱۳۶۹
۱۵-فهرست‌ عروضی‌ حافظ، انتشارات‌ اسدی، ۱۳۷۱
۱۶-دیوان‌ ریاضی‌ یزدی، حواشی‌ و تصحیح‌ و مقدمه، انتشارات‌ اسدی، ۱۳۷۱
۱۷-تصحیح‌ و شرح‌ دیوان‌ کامل‌ بیدل، انتشارات‌ معین، ۱۳۷۶

code

Email this page

نسخه مناسب چاپ