رایانه
دانش آزاد ، نرم‌افزار آزاد
 

جشنواره روز آزادی نرم‌افزار با هدف معرفی مفهوم نرم‌افزار آزاد به دیگران، ترویج و کاربرد آن در دو بخش ارائه‌ها و کارگاه‌ها اواخر دهه اول ماه جاری در دانشگاه صنعتی شریف برگزار شد.برای فهم بهتر، پیش از ارائه تعریف نرم افزار آزاد باید دانش آزاد را تعریف کرد.
دانش آزاد
دانش آزاد روشی است که همه افراد می‌توانند در تولید دانش مشارکت داشته باشند. مشارکت در دانش آزاد به این معناست که مردم هم تولیدکننده دانش هستند (دانشمند، مخترع، هنرمند، مکتشف و …)، هم مصرف‌کنندگان، هم آموزش دهنده و هم حامی محسوب می شوند. کسب دانش و گسترش آن در این روش همگانی است. دانش آزاد وابسته به هیچ شخص، گروه یا حکومتی نیست. دانش آزاد روشی تجاری نیست بلکه زنده ماندن دانش وابسته به مردم است و تولیدکنندگان دانش تنها با حمایت هواداران خود می‌توانند به کارشان ادامه دهند.
دانش آزاد تنها به حمایت کسانی احتیاج دارد که به ‌جز خود، به جامعه خود هم اهمیت می‌دهند. این روش حمایتی در جامعه نرم‌افزار آزاد -که یکی از محصولات دانش آزاد محسوب می‌شود- پیاده‌سازی شده است.

نرم‌افزار آزاد
نرم‌افزار آزاد زمانی به وجود آمد که ذهن خلاق فردی به نام “ریچارد استالمن”تحمل اشکالات نرم‌افزارهای انحصاری آن زمان مانند “یونیکس″را نداشت. او نخواست برای استفاده از هر نرم‌افزاری اجازه بگیرد، یا در استفاده از نرم‌افزارها برای انجام کارهای دلخواهش محدود شود، لذا تصمیم گرفت پروژه‌ای را راه‌اندازی کند، که به این انحصار پایان دهد. در سال ۱۹۸۳پروژهGNUرا در آزمایشگاه هوش مصنوعی دانشگاهMITآغاز کرد و در سال ۱۹۸۵بنیاد نرم‌افزار آزاد را بنا نهاد. نرم‌افزار آزاد، نرم‌افزاری است که به‌همراه کد منبع توزیع شده و با قوانینی منتشر می‌شود که آزادی استفاده، بررسی، ویرایش، بهبود و بازنشر آن را تضمین می‌کند؛ لذا نرم‌افزاری آزاد نامیده می‌شود که این آزادی‌ها را داشته باشد.
در نرم‌افزارهای انحصاری مانند محصولات شرکت مایکروسافت و اپل شما برای داشتن نرم‌افزار یا باید از راه غیرقانونی نسبت به تهیه آن نرم‌افزار اقدام کنید یا این‌که با پرداخت هزینه‌ای هنگفت از شرکت مربوط مجوز نرم‌افزار را خریداری کنید که به شما حق استفاده از آن
نرم‌ افزار را بدهند، اما نرم‌افزار آزاد این گونه نیست. شما برای استفاده از نرم‌افزار آزاد مجبور به خرید مجوز نیستید، اما در جواب این که چطور می‌توان نرم‌افزار آزاد را فروخت، باید گفت که می‌توان از طریق فروش فایل راهنماها یا فروش خدمات راه‌اندازی سرویس، ارائه خدمات یا حتی فروش نسخه‌های تغییریافته نرم‌افزاری خاص بدون فروش مجوز، کسب درآمد کرد.
گروه‌های بسیاری در ایران و دیگر کشورهای جهان به صورت فیزیکی یا آنلاین در زمینه نرم‌افزار آزاد، سیستم‌عامل گنولینوکس، دانش آزاد، آموزش و نشر آزاد دوره‌های علمی و نشر مقالات آزاد علمی فعالیت می‌کنند. فعالیت این گروه‌ها در بیشتر موارد توسط افراد داوطلب و به صورت خودجوش انجام می‌گیرد. به عنوان مثال بنیاد نرم‌افزار آزاد ۳۰ سال است که در راستای گسترش نرم‌افزار آزاد، دانش آزاد کامپیوتر و حفظ حریم شخصی افراد فعالیت‌های مستمری انجام می‌دهد. در نتیجه این فعالیت‌ها توانسته است سیستم‌ عامل آزاد گنولینوکس را به جایگاه شایسته‌ای در جهان تکنولوژی امروز برساند. نرم‌افزار آزاد در هر زمینه‌ای از دنیای دیجیتال که وارد شده است اگر نگوییم که گوی سبقت را از رقیبان انحصاری خود ربوده است، پابه‌پای آن‌ها در دنیای مدرن امروز پیش رفته است.

نرم افزار آزاد در ایران
با شروع فعالیت و برگزاری جلسات کاربری و بحث و گفتگو بین کاربران نرم‌افزارهای آزاد در ایران و بررسی عوامل پیدایش و رشد نرم‌افزار آزاد در جامعه جهانی، کاربران به این نتیجه رسیدند که برای گسترش نرم‌افزار آزاد در جامعه، نیازمند فعالیت عمیق‌تر در همه جنبه‌های اجتماعی هستند. با بسط دادن عوامل گسترش نرم‌افزار آزاد و بررسی ریشه‌های ارتباطی جنبه‌های مختلف نرم‌افزار آزاد و اجتماع، به مفهوم واحدی به نام «دانش آزاد» رسیدند که سر منشاء تمام تغییرات اجتماعی از جمله ایجاد و گسترش نرم‌افزار آزاد است. از این زمان بود که فعالیت‌ها از تمرکز بر روی نرم‌افزار آزاد به سمت تحلیل و پیاده‌سازی دانش آزاد به عنوان مفهوم عمومی‌تر و دربرگیرنده نرم‌افزار آزاد متمایل شد.
بنیاد آزادی نرم‌افزار بین‌الملل(SFI) یک بنیاد ناسودبر است که هدایت کننده رسمی روز آزادی نرم‌افزار است. این بنیاد وظیفه دارد تا برای ارسال هدایا برنامه ریزی کند و همچنین با شرکت‌های مختلف برای حمایت این روز قرارداد ببندد. SFIدارای معافیت مالیاتی در آمریکا است. نام بنیاد آزادی نرم‌افزار بین‌الملل برای این انتخاب شده است تا با رویداد روز نرم‌افزار آزاد تداخل ایجاد نکند.
حمایت‌کننده اصلی این روز از ابتدا شرکت کنونیکال، حامی توزیع گنولینوکس اوبونتو است. بعد از آنIBM، سان مایکروسیستمز، DKUUG، گوگل، ردهت، Linode، نوکیا و هم‌اکنونMakerBotو qtو البته بنیاد نرم‌افزار آزاد و بنیاد نرم‌افزار آزاد اروپا به حمایت از این روز پرداختند. البته هم‌اکنون آی‌بی‌ام و سان مایکروسیستمز از این روز حمایت نمی‌کنند. دو وبگاه Ubuntu UserوLinux Magzineبا بنیادSFIدر زمینه پوشش خبری این روز همکاری می‌کنند. هر تیم نیز می‌تواند به صورت جداگانه حامی‌ محلی داشته باشد و همچنین روزنامه‌ها و تلویزیون محلی هر تیم نیز این رویداد را پوشش خبری می‌دهند.

پیشینه رویداد در کشور
جشنواره روز آزادی نرم‌افزار سال ۱۳۹۲در تهران با حمایت سازمان فناوری اطلاعات، سازمان فرهنگی‌هنری شهرداری تهران و مرکز توسعه و به کارگیری نرم‌افزارهای آزاد با محوریت آشناسازی جامعه با نرم‌افزار آزاد و بررسی تفاوت‌های آن با سایر سیستم‌های موجود، در دو بخش کارگاه‌های تخصصی و ارائه‌ها در فرهنگسرای ارسباران برگزار شد.
برنامه‌ریزی جشنواره روز آزادی نرم‌افزار تهران در سال ۱۳۹۳به صورت کامل و دقیق انجام شد، اما به دلیل تهیه نشدن مکان برگزاری این رویداد در سال ۱۳۹۳در تهران برگزار نشد.
جشنواره روز آزادی نرم‌افزار سال ۱۳۹۴در تهران، در تاریخ ۹مهر ۱۳۹۴مصادف با اول اکتبر ۲۰۱۵، در سالن جابرابن‌حیان دانشکده کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف در دو بخش کنفرانس و کارگاه‌های آموزشی برگزار شد. در طول این مدت بیش از ۸۰۰نفر از شهرهای مختلف ایران در این جشنواره شرکت کردند. شرکت در این جشنواره برای همه علاقه‌مندان، آزاد و رایگان بود .
در بخش کارگاه‌ها، کارگاه‌های متنوعی با موضوعات فنی و عمومی به صورت موازی با بخش کنفرانس ارائه شد. کارگاه نصب و استفاده از سیستم عامل گنولینوکس در لابی دانشکده کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف برگزار شد. سایر کارگاه‌ها با موضوعات ابزارهای توسعه ویکی‌پدیا، ابزارهای حفظ حریم شخصی، آموزش نرم‌افزار بلندر، آموزش فریم‌ورک‌های فرانت‌اند، سخت‌افزار آزاد و آردوئینو، Embedded Linux From Scratch، امنیت (با موضوعاتSELinux، کالی لینوکس، هک کلاه سفید و تست نفوذ به شبکه)، برنامه‌نویسی (با موضوعات نوشتن اپلیکشن باQtو آشنایی با زبان برنامه‌نویسی R)، برنامه‌نویسی وب (با موضوعات آموزش فریمورکYIIو کامپوننت‌نویسی برای جوملا) و سامانه کنترل ورژن گیت در کلاس‌های دانشکده کامپیوتر برگزار شد.
گفتنی است، یکی از بخش‌های موازی در این جشنواره نقاشی لوگوهای نرم‌افزار آزاد روی تی شرت بود. در این بخش افراد تی شرت‌های خود را در اختیار برگزارکننده آن قرار دادند و او روی لباس‌های افراد طرح‌های مورد نظر را نقاشی کرد که سود حاصل از آن صرف هزینه‌های خود جشنواره شد.

جشنواره ای به وسعت سراسر دنیا
سید محمد مسعود صدر نژاد، عضو تیم اجرایی برگزار کننده جشنواره آزادی نرم افزار در دانشگاه شریف در گفتگو با اطلاعات در تعریفی از نرم‌افزار آزاد می گوید: نرم‌افزار آزاد در مورد آزادی کاربران برای اجرا، کپی، توزیع، بررسی، تغییر و بهبود دادن نرم‌افزار است. به تعبیری نرم‌افزار آزاد چهار نوع آزادی برای کاربران خود قائل است. آزادی برای اجرای برنامه برای هر منظوری، آزادی برای مطالعه و بررسی چگونگی عملکرد برنامه و تغییر آن برای نیاز خود، آزادی برای توزیع مجدد کپی‌هایی از آن، آزادی برای بهبود برنامه و انتشار این تغییرات برای عموم به نحوی که تمامی جامعه از آن بهره مند شوند، از جمله آنهاست.
وی می افزاید: در صورتی برنامه‌ای، یک نرم‌افزار آزاد به شمار می‌آید که کاربران آن همه این آزادی‌ها را داشته باشند. باید توزیع مجدد کپی‌هایی از آن، خواه با اصلاحات و تغییرات و خواه بدون آن، خواه رایگان و خواه در ازای دریافت وجهی، برای هر شخصی و در هر جایی آزاد باشد. آزاد بودن برای انجام این امور به این معنی است که کاربران
برنامه ها مجبور به درخواست و پرداخت هزینه برای مجوز نیستند. شما همچنین باید این آزادی را داشته باشید تا در برنامه تغییراتی ایجاد کنید و از آنها به طور خصوصی و برای کار خود استفاده کنید. اگر هم تغییرات خود را منتشر کردید، نباید ملزم به اعلام آن به شخص خاص یا به روش خاصی باشید.
به گفته صدر نژاد، جشنواره آزادی نرم‌افزار یک جشنواره بین‌المللی است که از سال ۲۰۰۴برگزار می‌شود. هر ساله بیش از ۴۰۰ تیم در شهرهای مختلف دنیا این رویداد را برگزار می کنند. در ایران همرا با دانشگاه صنعتی شریف، شهرهای تبریز و اصفهان نیز برگزار کننده جشنواره نرم افزار آزاد هستند.
اولین بار روز نرم‌افزار آزاد در ۲۸اوت سال ۲۰۰۴جشن گرفته شد. سال اول ۷۰گروه در نقاط مختلف جهان جشن‌ها را برگزار کردند. این عدد در سال بعد به ۳۰۰تیم در ۶۰کشور رسید و تا جایی پیش رفت که در سال ۲۰۰۸، این جشن در ۹۰کشور جهان برگزار شد.
از سال ۲۰۰۶به بعد تصمیم گرفته شد تا روز آزادی نرم‌افزار در سومین شنبه سپتامبر جشن گرفته شود. گروهی به نام آزادی نرم‌افزار بین‌الملل مرجع تصمیم‌گیری‌های کلان در مورد روز آزادی نرم‌افزار و هماهنگی و حمایت از تیم‌های برگزارکننده است.

اهداف جشنواره
صدر نژاد درباره اهداف برگزاری جشنواره می گوید: سعی بر آن شده تا با برگزاری ارائه‌ها و کارگاه‌های متنوع و با بهره‌گیری از تجارب افراد فعال در جامعه نرم‌افزار آزاد و دانش آزاد، قدم‌هایی در راستای گسترش این مفاهیم در جامعه برداشته شود. می‌توان گفت محورهای اصلی برنامه‌های این جشنواره معرفی، ترویج، افزایش کاربرد، جذب مشارکت افراد و جلب حمایت جامعه و تولید در زمینه نرم‌افزار آزاد و دانش آزاد است.
وی می افزاید: هر فردی در صورتی که مایل به همکاری در زمینه‌های علمی، هنری، تبلیغاتی، امکانات و خدمات یا فعالیت‌های اجرایی است، می تواند به صورت داوطلبانه با ما همکاری کند. به این منظور باید از طریق سایتsfd. fsug.irبا ما تماس بگیرد.

code

Email this page

نسخه مناسب چاپ