در محضر مشفق
پرویز بیگی حبیب آبادی/بخش سوم
 

ـ‌ می‌دانید که برخی از باستان‌شناسان معتقدند اولین باری که انسان از غارنشینی به شهرنشینی روی آورده، در کاشان بوده است. البته دربارة وضع جغرافیایی کاشان مطالب ارزشمندی در فرهنگ معین و در فرهنگ دهخدا آمده است که می‌توانید به آن مطالب استناد کنید.
* منظورتان تپه‌های باستانی سیلک۱ است؟
ـ بله
* در مورد وجه تسمیه کاشان بفرمائید.
ـ برای پاسخ به سؤال شما ناچارم کمی به گذشته سفر کنم. مرحوم زنده یاد استاد حسین پرتو بیضایی از مشاهیر صاحب نام و پژوهشگری به تمام بود که مدتی به تهیه و تنظیم تاریخ کاشان و شعرای آن اشتغال داشت. با توجه به این که مرحوم شادروان ملک‌الشعرای بهار از خاندان ملک‌الشعرا صبای کاشانی شاعر زمان فتحعلی‌شاه قاجار نسب می‌برد و طبعاً کاشانی الاصل بود، طی قطعه‌ای مرحوم بهار را مورد سؤال قرار می‌دهد و می‌پرسد: «نام شما را جزو شاعران کاشان بیاورم یا نه؟»
استاد بهار در قصیدة غرایی که در جواب می‌نویسد، نه تنها از اصل و نسب خود یاد می‌کند؛ بلکه با ارجمندی تمام از ریشة لغوی کاشان و هنرهای گذشتة‌ شهر کاشان سخن می‌گوید.
* ضمن تشکر از این که با تأمل لازم و دقت کامل هر دو شعر را خواندید واقعاً مایه اعجاب است، هم نحوة پرسش مرحوم بیضایی و هم چگونگی پاسخ مرحوم ملک‌الشعرا بهار که با چه ظرافت و دقتی پاسخ داده است و این نیست جز ارج نهادن به هنر ملی ایرانیان که همان شعر است و عشق و علاقة فراوان به شهر و دیار خود که ریشه در عشق به وطن و آب و خاک و کیان و هویت سراینده را دارد.
بله، دقیقاً همین‌طور است و افسوس که از اینگونه هنرنمایی‌ها در این روزگار کمتر سراغ داریم.
* استاد راستی چرا عقرب کاشان اینقدر معروف است.
عرض کنم به مطلب خوبی اشاره کردید. البته الان عقرب در کاشان کمتر دیده می‌شود؛ چون خانه‌های قدیمی کم‌کم خراب شده و جای خود را به خانه‌هایی با اسلوب جدید داده است. البته عقرب در اکثر نقاط کشور ما وجود دارد. رزمندگانی که در طول هشت سال دفاع مقدس در مناطق جنوب و خوزستان مستقر بودند، تعریف می‌کنند که گاه در اثر برخورد خمپاره به زمین و تحرکات نظامی در منطقه، عقرب‌هایی هراسان از زمین بیرون می‌آمدند که صد رحمت به عقرب‌های کاشان. علت شهرت عقرب کاشان آن است که از نظر حروف تهجّی عدد عقرب و کاشان یکی است؛ یعنی عدد هر دو ۳۷۲ است و همین نکته و ورود آن به ادبیات، باعث شهرت فراوان عقرب و کاشان و در نهایت عقرب کاشان شده است. البته خاطرم هست بعد از شهریور ۱۳۲۰ سمپاشی بسیار سنگینی در کاشان انجام شد که نسل بسیاری از حشرات موذی و عقرب را از بین برد و یا کاهش چشمگیری داد. در مورد عقرب دو ضرب‌المثل می گویم که شاید جالب باشد.
پی‌نویس:
۱ـ در تپه‌های باستانی سیلک شش دوره فرهنگی متمایز مشخص شده است. اولین ساکنان سیلک در حدود ۵۷۰۰ سال قبل در محل تپه شمالی ساکن شدند.

code

Email this page

نسخه مناسب چاپ