دستان خالی پمپئو از دوره گردی در خاورمیانه
 

سفر خاورمیانه ای وزیر خارجه آمریکا و دیدار با مقامات کشورهای عربی که یکی از اهداف آن «ایران هراسی» بوده، دستاوردی به همراه نداشته است. به گزارش خبرگزاری مهر، این روزها سفر پمپئو وزیر خارجه آمریکا به منطقه خاورمیانه و دیدار با همتایان ۸کشور عربی، برخی‌ها را به این فکر فرو برده که آمریکایی‌ها قصد دارند ائتلاف عربی علیه ایران ساماندهی کنند و به زودی جنگی علیه ایران در منطقه شکل خواهد گرفت. موج ایران هراسی و طبل جنگ علیه ایران به اینجا ختم نشده و عده ای دیگر بیان می کنند که خروج آمریکا از سوریه و افغانستان که ترامپ به صورت یکجانبه و بدون هماهنگی با کنگره و پنتاگون اعلام کرد، برای خارج کردن نیروهای در تیررس موشک‌های ایران است و جنگ قطعی است. با این حال سوال اینجا است که آیا آمریکا واقعا قصد جنگ علیه ایران را دارد، طرح اجلاس ضد ایرانی لهستان همزمان با اعلام خروج از سوریه و افغانستان چه معنی دارد؟ در پاسخ به این سوالات ۳دیدگاه مطرح است:

دیدگاه اول:

به ظاهر پمپئو وزیر خارجه آمریکا به چند دلیل به ۸کشور عربی سفر کرد. ۱- تلاش برای ساماندهی ائتلاف عربی علیه ایران ۲- بازگرداندن قطر به ائتلاف عربی و متحد کردن اعضای شورای همکاری خلیج فارس ۳- پیگیری تمایل جدید آمریکا برای خروج از خاورمیانه. برخلاف آنچه پمپئو پیش‌بینی کرده بود، دیدار وی از منطقه با موفقیت همراه نبود چرا که نارضایتی کشورهای عربی به طور کلی در این دیدارها مشخص بود. پمپئو در مصر از ضرورت تشکیل ائتلاف علیه ایران گفت اما همتای مصری اش در همان نشست عنوان کرد که اولویت اصلی کشورش مبارزه کلی با تروریسم است.

پمپئو در قطر خواستار پایان دادن به ادامه بحران بین قطر و کشورهای مهم حوزه خلیج فارس شد اما قطری‌ها تاکید کردن تا زمانیکه عنوان کنند قطر حامی تروریسم است، هیچ اتفاقی نخواهد افتاد. حتی وزیر خارجه مصر نیز عنوان کرد که در مورد رفع بحران قطر اجماعی وجود ندارد و اولویت‌ها و رویکردهای کشورهای عربی در مورد ایران نیز متفاوت است. در خصوص تمایل آمریکا برای خروج از سوریه نیز باید گفت که این روزها ملت عرب بر این باورند که آمریکا منطقه عربی را نابود کرده و بدون رفع مشکلات و آشوب‌هایی که خود ایجاد کرده از آن خارج شده است.بنابراین با توجه به ناکامی وزیر خارجه آمریکا در اجماع و متقاعد کردن کشورهای عربی برای تشکیل ائتلاف ضد ایرانی و ناکامی در ایجاد صلح بین قطر و دیگر کشورها، دیدار پمپئو از منطقه ناموفق بود.

دیدگاه دوم:

بعد از اعلام تصمیم ترامپ برای خروج از سوریه، دولت آمریکا از جانب متحدان منطقه ای و درون جامعه آمریکا با مخالف‌های زیادی روبرو شد. بر همین اساس بلافاصله وزیر خارجه آمریکا در سفری به منطقه خاورمیانه به دنبال این بود که به متحدان خود اطمینان دهد که آمریکا حامی آنها و سیاستهایشان باقی خواهد ماند. واقعیت ماجرا این است که عربستان و رژیم صهیونیستی برای نابودی سوریه و ساقط کردن دولت بشار اسد هزینه‌های هنگفتی متحمل شدند و خروج آمریکا از سوریه آنها را با ترس و وحشت مضاعفی مواجه کرده است. نیروهای مقاومت با تجربه جنگ چریکی و قدرت میدانی بالا، تسلط کاملی بر مناطق درگیری دارند و اگر پیروزی‌های میدانی و سیاسی مقاومت در عراق، یمن و لبنان را نیز ضمیمه این اتفاق کنیم، به نیت سفر پمپئو به منطقه و دلجویی از متحدانشان پی می بریم. حال نوبت مثلث ایران، روسیه و ترکیه است که هر چه سریعتر با افزایش برنامه‌ها و سناریوهای مشترک، بحران سوریه را خاتمه دهند و اجازه ندهند طرح‌های جان بولتون و پمپئو در سوریه فرصت اجرا پیدا کند. این مهم دور از ذهن نیست. بنابراین وزیر خارجه آمریکا در این زمینه نیز هرگز نتوانسته نگرانی‌های متحدان منطقه‌ای خود را رفع کند. حرکت ناوهای جنگی آمریکا و جابجایی آنها در خلیج فارس نیز در همین راستا قابل فهم است.

دیدگاه سوم:

موضوع سوم بحث اجلاس لهستان و ضرورت اجماع جهانی علیه ایران است که آمریکایی‌ها قصد داشتند از آن بهره برداری کنند. به ظاهر هم اعلام کرده بودند برای کنترل ایران و روسیه و رقم زدن آینده سیاسی سوریه و وادار کردن این کشورها برای همکاری در سوریه برگزاری این اجلاس و اجرای تصمیمات آن ضروری است و افکار عمومی را در این زمینه چنان با خود همراه کرده اند که گویی به زودی جنگی را علیه ایران راه خواهند انداخت و ایران را وادار به مذاکره و تسلیم خواهند کرد. برای بررسی این موضوع چند نکته ضروری است مورد توجه قرار گیرد:اجلاس لهستان ما را به یاد تشکیل «گروه دوستان !! سوریه» می اندازد. گروهی که به منظور سرنگونی نظام سوریه از ابتدا با حضور ۸۵کشور تشکیل و بعد از چند سال چنان به آب رفت که کسی خبری از آن ندارد. حال همان کشورها در صف بازکردن سفارتخانه خود در دمشق هستند.اجلاس لهستان نشان می دهد کشوری که مدعی ابرقدرتی در جهان بوده و چهار دهه ایران را تحت شدیدترین فشارها و تحریم‌ها قرار داده، در برابر ایران کم آورده و دیگر آن آمریکای قدیم نیست که به تنهایی بتواند حریف کشوری دیگر شود .پمپئو روسیه و ایران را «مجریان شرور خاورمیانه» خواند و گفت امیدواریم آنها را همراه با حکومت و تمامی افراد ذینفع در سوریه، بر سر میز مذاکره بیاوریم تا درباره شکل ساختاری آینده سوریه گفتگو کنند. این نشان از ناامیدی کامل دستگاه دیپلماسی آمریکا برای دخالت در آینده سوریه دارد. همه تلاش‌ها برای قطع ارتباط ایران به مدیترانه تا اینجای کار شکست خورده و بدون شک کمی دیگر شاهد خواهیم بود که چین نیز از طریق افغانستان، ایران، عراق و سوریه به دریای مدیترانه متصل شود، این کابوسی است که باعث شده تا سران واشنگتن تصمیم به صرف هزینه‌های هنگفت در افغانستان، عراق و سوریه بگیرند.

خروج آمریکا از سوریه و افغانستان دو راهبرد فعلی در ایران است، بیرون کردن نظامیان آمریکایی از عراق کار پیچیده ای نیست. آمریکایی‌ها به شدت نگرانند که دیر یا زود، نیروهای مقاومت کنترل مرزهای عراق و سوریه را به دست گیرند و آمریکایی‌ها نتوانند مرزبان باشند.سخنان وزیر خارجه آمریکا در قاهره علیه ایران، سخنان وزیر خارجه یک ابرقدرت نبود و بازخورد بسیار منفی برای مقامات کاخ سفید داشت. پمپئو از ایران به گونه‌ای سخن می گوید که یک قدرت شکست‌ناپذیر است و این کاملا به نفع تهران تمام شد.بنابراین بی تردید جمهوری اسلامی ایران امروز با همه مشکلاتی که ناشی از تحریم‌های خارجی، سوء مدیریت داخلی و رقابت جناحی برای به دست آوردن هرچه بیشتر سهمی از قدرت، مواجه است، باید افتخار کند که به یک قدرتی تبدیل شده و چنین دشمنی را به کرنش وادار کرده است. ترامپ همچنان وحشت‌زده از این است که چگونه ایرانی‌ها در برابر تحریم‌های کمرشکن تاب آورده و مقاومت می کنند. محمد جواد ظریف وزیر خارجه کشورمان به خوبی اعلام کرد که «آمریکایی‌ها باید باور کنند که ایران را از دست داده اند». بنابراین رفت و آمدهای وزیر خارجه آمریکا و تصمیم‌های ترامپ برای خروج از سوریه و اجلاس لهستان همگی نشان از دشواری‌های پیش روی آمریکا دارد، نه تنها بوی جنگ در منطقه به مشام نمی رسد بلکه آمریکا تمام تلاش خود را می کند تا ایران و همدستان را به گفتگو بکشاند. خودمان را باور کنیم.

لشکرکشی پنبه‌ای برای تقابل با ایران

«مایک پمپئو» وزیر امور خارجه آمریکا در تور خاورمیانه گردی خود مصرانه به دنبال هدفی بود که اسلاف وی طی چهار دهه با ابزارهای چون تهدید، تحریم، ائتلاف سازی و حتی درگیری نظامی در تحقق آن ناکام مانده اند.به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، مجموعه فعالیت‌های دستگاه دیپلماسی آمریکا و سیاست‌های کاخ سفید طی دو سال گذشته به گونه ای بوده که برای بسیاری از ناظران یادآور دوران جنگ سرد است اما این بار نه مسکو بلکه تهران در جایگاه قطب هماورد واشنگتن قرار داشته است.ایالات متحده آمریکا پس از اوج گیری تنش میان این کشور و کره شمالی، سرانجام رهبر پیونگ یانگ را با وسوسه خروج از تنگناهای تحریمی برای نشستن پای میز مذاکره متقاعد کرد. به رغم اینکه روسیه و چین در راهبرد امنیتی کاخ سفید به عنوان بزرگترین قدرت‌های متخاصم شناسایی شده اند و با وجود کش و قوس‌های دیپلماتیک و تجاری، روابط واشنگتن با پکن و مسکو همچنان تابعی از منافع دو طرف قرار دارد .در این شرایط، سیاست‌ها و موضع گیری‌های مقامات کاخ سفید به گونه ای است که ایران را به عنوان بزرگترین دشمن و اصلی ترین تهدید پیش روی ایالات متحده آمریکا و نیز کشورهای منطقه تداعی می کند.

در تازه ترین دور اقدامات ضدایرانی، وزیر امور خارجه آمریکا تور دیپلماتیک خود را از اردن آغاز کرد تا در این کشور و هفت پایتخت دیگر منطقه درباره تحریم ایران و مقابله با آنچه کاخ سفید اقدامات بی‌ثبات کننده تهران می داند به رایزنی و گفتگو بپردازد. سفر خاورمیانه‌ای پمپئو البته شامل اهداف دیگر نیز بود که از دید ناظران و رسانه‌ها می توان به تشریح سیاست‌های «دونالد ترامپ» در خروج نظامیان آمریکایی از سوریه، رایزنی درباره چگونگی بازگشت سوریه به جمع دولت‌های عربی، تلاش برای حمایت از گروه‌های مسلح کُردی در سوریه در برابر ترکیه، رفع برخی اختلافات میان دولت‌های عربی و رایزنی با سعودی‌ها در زمینه پرونده قتل «جمال خاشقچی» اشاره کرد.با این حال و همچنان که از موضع‌گیری‌های پمپئو برمی‌آید هدف اصلی تنگ کردن عرصه منطقه ای برای جمهوری اسلامی ایران است به طوری که وزیر امور خارجه آمریکا در هر یک از پایتخت‌های عربی عمده حملات خود را متوجه تهران ساخته و ایران را در کنار گروه تروریستی داعش به عنوان اصلی ترین تهدیدات پیش روی خاورمیانه قلمداد کرده است.همزمان با سفر خاورمیانه‌ای پمپئو، «برایان هوک» مسئول کارگروه ویژه امور ایران در وزارت خارجه آمریکا در پایتخت امارات اعلام داشته معافیت‌های بیشتری برای مشتریان نفت ایران درنظرگرفته نخواهد شد و هدفگذاری واشنگتن محرومیت تهران از درآمدهای نفتی است.به این ترتیب یکی از مهمترین محورهای مساعی دیپلماتیک واشنگتن در خاورمیانه معطوف به همراه سازی کشورهای منطقه با تحریم‌های ضدایرانی است که در مذاکره با مهمترین شریکان تجاری تهران مورد توجه قرار گرفت.آمریکایی‌ها از ماه‌های گذشته فشار سنگینی را بر دولت عراق وارد آورده اند تا واردات گاز و برق از ایران را به صفر برساند. واشنگتن در حالی بغدادها را تحت فشار قرار داده که بخش‌هایی از عراق هنوز با قطعی ۲۰ ساعته برق در شبانه روز مواجه است و گاز وارداتی از ایران نیز تنها منبع ممکن برای تامین انرژی مورد نیاز سایر نیروگاه‌های تولید برق محسوب می شود.به همین ترتیب، آمریکایی‌ها با چماق تحریم و تصویرگری پیامدهای سنگین تجارت با ایران و نیز چشم پوشیدن بر منافع کشورهای منطقه، به هر قیمت انزوای تهران و قطع مجاری روابط تجاری و سیاسی جمهوری اسلامی ایران را در دستورکار خود قرار داده اند.دیگر محور تلاش‌های دیپلماتیک آمریکا، دامن زدن به ایران هراسی و قرار دادن تهران در جایگاه متهم بی ثباتی و عدم توسعه کشورهای منطقه است. در این پیوند، تهدیدنمایی فعالیت‌های مشروع دفاعی و موشکی جمهوری اسلامی ایران یکی از پرتکرارترین ادعاهای پمپئو در کشورهای منطقه بوده است. وزیر امور خارجه آمریکا همچنین مداخله در امور داخلی ایران را از نظر دور نداشته و در سخنرانی خود در دانشگاه قاهره از سکوت دولت پیشین آمریکا در قبال برخی اعتراضات داخلی در ایران انتقاد کرده است.

این وجه سخنان پمپئو آشکارا با «اوبامازدایی» در سیاست خارجی دولت ترامپ پیوند می خورد زیرا از دید مقامات کنونی کاخ سفید ریشه بسیاری از چالش‌های کنونی خاورمیانه را باید در اهمال دولت دموکرات‌ها و نیز مماشات آنان در برابر جمهوری اسلامی ایران جست وجو کرد .به رغم رویکرد حاکم بر دولت ترامپ که اساسا خواسته‌های خود را نه در فرایند چانه زنی و مبادله امتیاز که به شیوه زورگیری مطرح و دنبال می کند، آمریکایی‌ها گزینه تطمیع و تهدید را نیز به نحوی در خاورمیانه مورد توجه قرار داده اند از جمله برایان هوک در تازه ترین سخنان خود مشارکت آمریکا در بازسازی سوریه را منوط به خروج ایران از این کشور عنوان کرده است.در راستای تامین نظر صهیونیست‌ها در تحولات سوریه و مقابله با نقش آفرینی جمهوری اسلامی ایران در این کشور، یکی از مهمترین دستورهای ماموریت اخیر «جان بولتون» مشاور امنیت ملی دولت ترامپ، در اراضی اشغالی به اطمینان بخشی به اسرائیلی‌ها اختصاص یافت. با این حال صهیونیست‌ها مطالبه جدی تری از واشنگتن دارند تا با خروج نظامی از سوریه زمینه گسترش عرصه عمل ایران را به وجود نیاورد.پمپئو در سفر به خاورمیانه اهدافی را دنبال کرد که دولت‌های پیشین آمریکا با ابزارهای مختلف از تحریم گرفته تا درگیری نظامی موفق به تحقق آن نشدند. مقامات کنونی کاخ سفید در حالی اوباما را به مماشات با ایران متهم می کنند که موضوع اتهام وی خود نتیجه دور باطلی از فشار بر جمهوری اسلامی ایران و اعمال تحریم‌های فراگیر علیه تهران بود. علاوه بر این، تلاش‌های کاخ سفید برای اوبامازدایی و دموکرات ستیزی در سیاست داخلی و خارجی و نیز فشارهای آمریکا بر دولت‌های منطقه جهت چشم پوشی از منافع روابط با ایران، طیفی از هزینه و بازخوردهای منفی را متوجه ایران ستیزی دولت ترامپ خواهد ساخت.

Email this page

نسخه مناسب چاپ