یادداشت
سلامت و درمان حق است نه کالا
سید مسعود رضوی
تغییرات بزرگ درحدّ جابجایی وزرا، برای دولتی که حدود سه‌چهارم از فرصت و زمان کاری را طی کرده است نشانه خوبی نیست. درحقیقت با توجه به حساس بودن و پیچیدگی شرایط کنونی مملکت، چنین تغییری به زیان همه تمام خواهد شد. هم مردم و هم دولت. ‏اما موضوع وقتی پیچیده‌تر می‌شود که خبرهای رسمی حکایت از استعفای دکتر سیدحسن قاضی‌زاده هاشمی وزیر بهداشت دارد. البته تا این لحظه هنوز این امید برجاست که رئیس جمهوری این استعفا را نپذیرد و کار بزرگ و مهمی که در عرصه بهداشت و درمان توسط وزیر آغاز شده است، به پایان برسد. ‏

سیدحسن قاضی‌زاده هاشمی معمار و طراح اصلی ایده‌هایی بود که بار بزرگی از دوش بیماران برداشت و بیمارستانها و مراکز درمانی و بیمه‌ها و بسیاری از کادرهای درمانگر را ملزم به ارائه خدمات بر اساس اولویت‌ها به مردم و مراجعان به ویژه در اورژانس و حتی خدمات در بخش بیماری‌های خاص می‌کرد.‏

در اینجا نمی‌خواهم به نقد و ارزیابی کارنامه وزیر بهداشت بپردازم، اما تجارب وی در لحظات حساس کنونی برای تداوم و تأمین نیازهای درمانی در سراسر کشور اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد. به خاطر داریم که در رقابت‌های انتخابات ریاست جمهوری در دوره اخیر، یکی از امتیازات و برگ‌های برنده، تکیه حسن روحانی بر تحولات وزارت بهداشت و خدمات ممتاز در عرصه درمانی به همه طبقات مردم بود. به ویژه در بیمارستانها و مراکز اورژانس که گاهی سوزن سرنگ را هم از بیمار و همراهان طلب می‌کردند تا تزریقی انجام شود و این با توجه به سقف تعهدات بیمه‌ها و درآمد پزشکان و بسیاری از نهادهای درمانی منصفانه نبود، اما فراتر از انصاف و عدالت، وهن مردم بود و بی احترامی به دردمندانی که درمان مطمئن و حتی رایگان از طریق جواز و دفترچه‌های بیمه از حقوق ابتدایی و مسلّم ایشان محسوب می‌شود.‏

وزیر بهداشت، از همان ابتدا با موج وسیعی از حملات و شایعات و خبرسازی روبه‌رو بود و کمتر کسی باور داشت او کار خود را پیش ببرد. البته می‌دانیم که در کشور ما سقفی از اعوجاج و سوءاستفاده هم در هر پروژه و برنامه‌ای آشکار می‌شود. خاصه جایی که رقم‌های بزرگی قرار است جابجا شود و این گلایه و شِکوِه از بخش طب نیز نباید اهانتی به اطبا و پرستاران و کارکنان شریف در بخش‌های خصوصی و دولتی انگاشته شود، بلکه در بقیه مراکز هم نقد و ایرادهای مشابهی دیده می‌شود، اما در بخش درمان با حیات و ممات انسانها سروکار داریم و این به حساسیت‌های بیشتر دامن زده است. ‏

شاید اگر زمان دیگری بود، به نقد و تحلیل طرح سلامت و کارنامه وزیر بهداشت می‌پرداختم، اما اکنون باید اذعان کرد که دکتر قاضی‌زاده هاشمی به رغم معضلات داخلی و فشارهای خارج از حیطه بهداشت و درمان به برنامه خدمات‌رسانی ویژه و بنیادین و کاهش سهم بیمار در این زمینه باور داشت و آن را تا زمستان امسال همچنان به پیش برده است. این یکی از نقاط قوت و مزیت دولت دوازدهم است و به گمان من حیف است چنین مزیتی در این زمان از دولت سلب شود. این یک موضوع، اما موضوع مهمتری هم هست که نباید از یاد برود.‏

تجارب وزیر بهداشت در سال‌های اخیر و طرحی که شخصا مطرح و مدیریت کرده، باتوجه به وسعت زیرساخت‌ها و نهادها و پروژه‌های بهداشتی و مراکز درمانی در کشورمان، مجال تکانه و تغییرات بزرگ را نمی‌دهد. قطعاً در این لحظات حساس این تغییر مدیریت و تالی‌های زیانبارش در کنار تحولات تابع آن که از تصور ما بسیار وسیع‌تر و فراتر خواهد بود، هزینه‌های بزرگی بر دوش دولت و بودجه خواهد نهاد و این امر فقر را به خزانه و نهایتاً جیب ملت تحمیل می‌کند. ‏

این گونه تغییر و تحولات که منشاء آن فشارهای مشخص از جمله تحریم‌ها و گرفتاری‌های بزرگ و حتی بین‌المللی است، در تمام مراکز و وزارتخانه‌ها و بخش‌های مملکت وجود دارد. انکار هم بی‌فایده است. باید فکر اساسی به داد کشور برسد. در زمینه وزارت بهداشت بنابر شنیده‌ها و قرائن، رئیس جمهوری نیز با استعفای دکتر هاشمی موافق نیست و به طور جدی مخالفت کرده است و همین نشان می‌دهد که اهمیت موضوع و ارزش وزیری چون هاشمی را به خوبی درک می‌کند؛ اما فشارها هم اندک نیست و گویا برخی مدیران و صاحبان نفوذ، یا رقبای بی‌‌انصاف از این رقابت و تغییرات بیهوده منافعی دنبال می‌کنند. ‏تنها منافع مشروع، منافع ملی است و باید همه به این استفهام پاسخ دهند که این تغییرات بزرگ و حتی کوچک مدیریتی، در یک دوره کوتاه باقی مانده باتوجه به انتخابات سال بعد و دوسال دیگر، چه سودی برای ملت و دولت دارد؟

حجم اخبار علیه وزیر بهداشت، از همان ابتدا نشان می‌داد که کار او دشوارتر از دیگر وزارتخانه‌هاست، اما خوشبختانه دو چیز درمورد وی خدشه‌دار نشد؛ یکی سلامت مالی و کار شبانه‌روزی وزیر و دیگر اعتقادش به طرح سلامت و اعاده حقوق مردم و بیماران و الزام دولت و نهادهای درمانی و بیمه‌ها به تأمین نیازهای درمانی و بنیان‌های ضروری در اورژانس‌ها، آمبولانس‌ها، بیمارستان‌ها و حتی مراکز خصوصی. ‏

بی‌تردید، باید برنامه آغازشده از سوی وزیر بهداشت و همکاران را با دقت و آسیب‌شناسی به عنوان یک طرح ملی مورد بحث قرار داد و حتی نقد کرد و نهایتاً تجارب آن جمع‌بندی شود، اما من و شما و دیگر شهروندان و ساکنان وطن می‌دانیم که رجوع بیمار در شرایط اضطراری و بودن یا نبودن خدمات اولیه و اعتنا یا بی‌توجهی به بیمار چه فاجعه‌ای است و یعنی چه؟

بنابر این امیدواریم وزیر بماند و خدمات طرح سلامت، همراه با بهکرد و تجمیع تجارب و افزایش امکانات، شامل تمام مردم شود. مگر مردم ایران چه چیزی از کشورهای دیگر کم دارند که نباید از حق درمان رایگان و ارزان و سهل‌الوصول بهره برند؟

دکتر قاضی‌زاده هاشمی از آن نظر شایسته احترام است که حق درمان رایگان، یا حداقل کم هزینه یا قابل تحمل را از حقوق اساسی مردم قلمداد کرده و اساس طرح او بر این حق انسانی استوار شده است. حقی مثل کار، آموزش، آزادی، امنیت، مسکن، سلامت و…، این پرونده برای ارجگذاری به وزیر کافی بوده و هست.‏

Email this page

نسخه مناسب چاپ