ونزوئلا در تب شرایط حاد سیاسی و دخالت خارجی می سوزد
 

رویدادهای ونزوئلا شرایط را در حالی پیچیده‌تر می کند که تحولات فعلی چشم انداز آینده این کشور منطقه آمریکای لاتین را بیش از پیش پرابهام کرده اما باید به این مساله نیز توجه داشت که همزمان با رویارویی کاراکاس با مشکلات سخت اقتصادی و اجتماعی در ماههای اخیر دخالت مستقیم آمریکا و حمایت از رهبر مخالفان نیز تنش‌ها را تشدید می‌کند.
به گزارش ایرنا، تحولات چند روز گذشته ونزوئلا نشان می داد که این کشور در روزهای آتی آبستن رویدادهایی جدید خواهد بود. ونزوئلا در ماه‌های گذشته با یک بحران عمیق اقتصادی دست به گریبان بوده و تورم افسار گسیخته سبب گرانی و کمبود شدید کالاهای اساسی در این کشور شده است. این کشور که در چند ماه اخیر با بدترین مشکلات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی چند دهه اخیر خود روبه رو بوده، اکنون آینده ای نامشخص پیش رو دارد. تورم نزدیک به چند صد هزار درصدی ماههای گذشته و نزدیک شدن به تورم یک میلیون درصدی، شرایط زندگی را برای مردم این کشور بسیار دشوار و طاقت فرسا کرده و براساس اعلام صندوق بین المللی پول، تورم ونزوئلا در سال ۲۰۱۹ میلادی به شدت افزایش خواهد یافت و به یک میلیون درصد رسیده است. سازمان ملل متحد در سال ۲۰۱۸ میلادی اعلام کرد که بین سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۷، حدود ۱۱٫۷ درصد از جمعیت ونزوئلا (۳٫۷ میلیون نفر) با سوءتغذیه روبه رو شده و ۸۰ درصد از خانوارهای ونزوئلایی در تامین مواد غذایی نگرانی جدی دارند. شمار زیادی از شهروندان این کشور نیز گزینه مهاجرت را انتخاب کرده و به امید آینده‌ای بهتر به کشورهای همسایه و دیگر نقاط جهان مهاجرت کرده‌اند. دولت ترامپ در حالی تحریم‌های اقتصادی و مالی را علیه مقام‌های کاراکاس اعمال کرده که مادورو رئیس جمهوری ونزوئلا معتقد است کشورش درگیر یک جنگ اقتصادی تحت هدایت واشنگتن شده و ونزوئلا باید در برابر این جنگ مقاومت کند. روند رکود اقتصادی ونزوئلا در سال ۲۰۱۴ آغاز شد و همزمان با کاهش شدید بهای نفت، بحران اقتصاد رنگ جدی به خود گرفت. تورم سال ۲۰۱۶ نیز به ۸۰۰ درصد رسید. در سال ۲۰۱۶ شدت تورم به رکود بی سابقه‌ای رسید و در سال ۲۰۱۸ به چند صد هزار درصد افزایش یافت.
جنجال بر سر دوره ریاست جمهوری جدید مادورو
نیکلاس مادورو پیشتر در ۱۳ آوریل ۲۰۱۳ در انتخاباتی با حضور انریکه کاپریلس رهبر مخالفان به پیروزی رسید اما این پیروزی نه چندان محکم(با ۵۱  درصد آرا) از همان روز نخست با اعتراض‌های خیابانی همراه شد. پس از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ونزوئلا در سال ۲۰۱۸ و عدم شرکت مخالفان، مادورو به راحتی بار دیگر پیروز شد. اما مخالفان اعلام کردند این انتخابات را به رسمیت نمی‌شناسند. وی سپس ۲۰ دی در حالی به طور رسمی دوره دوم ریاست جمهوری خود را آغاز کرد که خوان گوایو رئیس کنگره تحت اختیار مخالفان اعلام کرد که وی این دوره ریاست جمهوری مادورو را به رسمیت نمی شناسد چون انتخاباتی که او از طریقش بار دیگر به قدرت رسیده، عادلانه نبوده است.
رهبر مخالفان به دنبال سمت ریاست جمهوری
گوایدو اعلام آمادگی کرده که سمت ریاست جمهوری را در یک چارچوب موقت برعهده بگیرد و در این مسیر به حمایت‌های نیروهای مسلح ونزوئلا نیاز دارد. گوایدو در ادامه خواستار برگزاری تظاهرات مخالفان در سراسر این کشور شد. پس از این اعلام گوایدو، مقام‌های دولت ترامپ که پیشتر مخالفت خود را با دولت مادورو اعلام کرده بودند دست به کار شده و فشارها علیه کاراکاس را افزایش دادند.گوایدو رهبر مخالفان در حالی در جمع هزاران نفر از حامیان خود، سوگند ریاست جمهوری یاد کرد که بلافاصله واشنگتن وی را به عنوان رئیس جمهوری ونزوئلا به رسمیت شناخت. این اقدام آمریکا، دو هفته پس از مراسم تحلیف «نیکلاس مادورو» رئیس جمهوری ونزوئلا صورت گرفت. با این وجود آمریکا و برخی متحدانش، انتخابات سال گذشته ونزوئلا را به رسمیت نشناخته و همسو با مخالفان دولت ونزوئلا، خواستار کناره‌گیری مادورو از قدرت شدند. با این حال رئیس جمهوری ونزوئلا تاکنون از استعفا خودداری و آمریکا و متحدانش را به تلاش برای براندازی دولتش متهم کرده است.
دخالت آشکار آمریکا در ونزوئلا
دولت دونالد ترامپ که از زمان به قدرت رسیدن در کاخ سفید مخالفت خود را با دولت مادورو اعلام کرده، با موضع گیری خوان گوایدو شرایط را برای تشدید فشارها علیه دولت مادورو مناسب دید. در چند روز اخیر موضع گیری‌های مقام‌های آمریکایی علیه دولت کاراکاس افزایش یافت و این مقام‌ها خواستار کناره گیری رئیس جمهوری فعلی ونزوئلا شدند. بر این اساس، مقام‌های ارشد آمریکایی از جمله مایک پمپئو وزیر خارجه، مایک پنس معاون رئیس جمهوری و جان بولتون مشاور امنیت ملی ترامپ در چند روز اخیر بارها در امور داخلی ونزوئلا دخالت کرده و به گفته مقام‌های دولت کاراکاس به دنبال کودتا در ونزوئلا بوده‌اند.آمریکا که سابقه دخالت‌های گسترده در کشورهای آمریکای لاتین را دارد، پیشتر نیز از سوی هوگو چاوز رئیس جمهوری فقید ونزوئلا به طراحی کودتا در این کشور منطقه آمریکای لاتین متهم شده بود. مادورو نیز پس از به قدرت رسیدن بارها از توطئه کاخ سفید برای براندازی دولتش سخن به میان آورده بود. آمریکا طی روزهای گذشته بارها در موضع گیری‌های مداخله جویانه دولت مادورو را غیرمشروع خوانده و خواستار تشکیل دولت جدید در این کشور شده بود. به عقیده کارشناسان، این مساله اثبات شده که دولت آمریکا به دنبال نفوذ گسترده در ونزوئلا بوده و در این مسیر همه گزینه‌ها را روی میز گذاشته است. چند ماه پیش و زمانی که ترامپ عنوان کرد در مساله ونزوئلا ممکن است گزینه نظامی روی میز قرار گیرد، آشکار شد که واشنگتن در مورد رسیدن به اهدافش در ونزوئلا جدی بوده و در این جهت احتمالا از هر ابزاری استفاده خواهد کرد.
قطع روابط ونزوئلا با آمریکا
دولت ونزوئلا پس از اعلام حمایت آمریکا از رهبر مخالفان این کشور، روابط دیپلماتیک با واشنگتن را کاملا قطع کرد و ۷۲ ساعت به دیپلمات‌های آمریکایی فرصت داد تا خاک این کشور را ترک کنند. مادورو در جمع حامیانش گفت که احزاب مخالف دولت، قصد کودتا علیه او را دارند. وی آمریکا را به رهبری این کودتا متهم کرد و گفت که کاخ سفید خواستار «دولتی دست‌نشانده» در ونزوئلا است.
موضعگیری حامیان و مخالفان مادورو
پس از آنکه گوایدو رهبر مخالفان ونزوئلا خود را رئیس جمهوری موقت این کشور خواند، شماری از کشورهای این قاره به تبعیت از آمریکا او را به رسمیت شناختند و تعدادی دیگر، از دولت رسمی این کشور اعلام حمایت کردند. دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا نخستین کسی بود که در حمایت از گوایدو بیانیه داد وخواستار کناره‌گیری مادورو رئیس جمهوری ونزوئلا شد. پس از آن سازمان کشورهای آمریکایی با صدور بیانیه‌ای گوایدو را به عنوان رئیس دولت موقت ونزوئلا به رسمیت شناخت. برخی کشورهای منطقه از جمله کانادا، برزیل، کلمبیا، پاراگوئه، شیلی، آرژانتین، پرو و پاناما در بیانیه‌های جداگانه از گوایدو اعلام حمایت کردند، ولی مکزیک و بولیوی، دولت ونزوئلا را قانونی دانستند و از بیانیه سازمان مذکور تبری جستند. از کشورهای اروپایی، دولت فرانسه به تحولات ونزوئلا واکنش نشان داده و دفتر ریاست جمهوری این کشور اعلام کرد که وضعیت را به دقت زیر نظر گرفته است. سخنگوی «آنتونیو گوترش» دبیر کل سازمان ملل متحد نیز در کنفرانس خبری از بازیگران سیاسی در ونزوئلا خواست که به دور از خشونت، پای میز مذاکره بنشینند.در همین حال وزارت دفاع و ارتش ونزوئلا از مادورو حمایت کردند. ‘ولادیمیر پادرینو لوپز′ وزیر دفاع و فرمانده ارتش ونزوئلا با رد ادعای ریاست جمهوری گوایدو رهبر حزب مخالف، از مادورو رئیس دولت اعلام حمایت کرد. وی اعلام کرد که نیروهای مسلح ونزوئلا در حمایت از قانون اساسی این کشور، از دولت حمایت می‌کنند. وزیر امورخارجه کوبا نیز تلاش گوایدو رئیس مجلس ملی ونزوئلا برای تصاحب قدرت در این کشور را «اقدام به کودتا» خواند و از مادورو اعلام حمایت کرد.
«فدریکا موگرینی» مسئول سیاست خارجه اتحادیه اروپا نیز بامداد امروز در واکنش به تحولات اخیر در ونزوئلا، ضمن خودداری از به رسمیت شناختن رهبر حزب مخالف به عنوان رئیس دولت موقت، خواستار برگزاری انتخابات زودهنگام در این کشور شد. همچنین «رجب طیب اردوغان» رئیس جمهوری ترکیه در تماس تلفنی با مادورو همتای ونزوئلایی خود، از او دربرابر آنچه که کودتایی برای سرنگونی دولت این کشور خواند، اعلام حمایت کرد.
سازماندهی اعتراض‌های جدید
از زمان اظهارنظرهای جدید گوایدو مخالفان در جهت سازماندهی اعتراض‌های جدید علیه دولت مادورو گام برداشته اند. مخالفان در ونزوئلا امیدوارند با به راه انداختن تظاهرات‌های خیابانی، فشارها علیه دولت مادورو افزایش یابد. در همین راستا روز گذشته به دنبال اینکه گوایدو خود را رئیس جمهوری جدید ونزوئلا خواند، شماری از معترضان در کاراکاس دست به تظاهرات زدند.
سرنوشت نامعلوم مادورو
رویدادهای اخیر در ونزوئلا آینده سیاسی مادورو را بیشتر از گذشته در ابهام قرار داده است. تشدید فشارهای داخلی و خارجی علیه رئیس جمهوری ونزوئلا که با چالش‌های اقتصادی جدی نیز روبه رو بوده، شرایط را برای وی بسیار سخت کرده است.آغاز دوباره اعتراض‌های خیابانی علیه دولت کاراکاس نیز که با این شرایط بسیار محتمل است، می تواند عرصه را بر مادورو تنگ تر کند. مادورو پیشتر بر ماندن در قدرت و اتخاذ تدابیر مناسب برای حل مشکلات اقتصادی و اجتماعی ونزوئلا تاکید کرده بود اما باید دید وی می تواند در برابر فشارهای مخالفان در داخل و همچنین فشارهای خارجی از جمله طرح‌های واشنگتن و متحدانش در آمریکای لاتین ایستادگی کند. این سناریو نیز متحمل است که با پافشاری طرفین مناقشه در ونزوئلا، تنش‌ها و درگیری‌ها تشدید و شرایط این کشور به مرز جنگ داخلی پیش برود.
۲گزینه ترامپ در ونزوئلا
مقامات کاخ سفید در حالی حمایت خود را از «خوان گوایدو» رهبر شورشیان علیه مادورو اعلام کرده اند که این تحرکات ترامپ و مشاورانش به چند دلیل شکست خواهد خورد.به گزارش خبرگزاری مهر، ونزوئلا در اوضاع سیاسی سختی به سبب اقدام خوان گوایدو رئیس مجمع ملی(پارلمان) این کشور در رئیس جمهور موقت خواندن خود به سرمی برد اما سرنوشت این تحرک شکست خورده همانند کودتای شکست خورده سال ۲۰۰۲علیه هوگو چاوز رئیس جمهور سابق ونزوئلا خواهد بود. «نیکلاس مادورو» در سخنرانی در جمع هواداران خود با اعلام قطع روابط دیپلماتیک با آمریکا گفت که به دیپلمات‌های آمریکایی ۷۲ساعت فرصت داده تا خاک این کشور را تَرک کنند. وی در ادامه تصریح کرد که آمریکا در ونزوئلا کودتا به راه انداخته است. نیکلاس مادورو در این سخنرانی گفت: هدف آنها این است که از واشنگتن به ونزوئلا حکومت کنند. آیا شما دولتی دست‌نشانده می‌خواهید که از دستورات واشنگتن پیروی کند؟ این یک بی‌ مسئولیتی فاحش از جانب دولت آمریکا و تندروهای قدرت‌ گرفته در آمریکا است که می‌ خواهند ونزوئلا را به سمت جنگ داخلی ببرند.ارتش ونزوئلا نیز بلافاصله با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد که وحدت خود را با دولت منتخب این کشور حفظ کرده، «خوان گوایدو» رهبر شورشیان این کشور را به عنوان رئیس‌جمهوری موقت به رسمیت نمی‌ شناسد و نیز آماده مقابله با هرگونه تهدید خارجی در این خصوص خواهد بود.
در یک اقدام هماهنگ شده میان مخالفان و آمریکا، گوایدو خود را رئیس جمهوری موقت ونزوئلا خواند اما تحرک به چند دلیل شکست خورده محسوب می شود و راه به جایی نمی برد. نخست، دادگاه عالی قانون اساسی ونزوئلا اینکه گوایدو به مفاد قانون اساسی استناد کرده است را به رسمیت نمی شناسد و قضات دادگاه عالی قانون اساسی تصمیم یکجانبه مخالفان را محکوم کرده‌اند زیرا قانون اساسی در صورتی امکان تغییر رئیس جمهوری را مجاز می داند که وی صلاحیت نداشته باشد یا از سمت خود کناره گیری کند و معاونی هم نداشته باشد.دوم، عامل ارتش ونزوئلا است که عامل مهمی محسوب می شود زیرا ارتش با هر رئیس دیگری غیر از مادورو مخالف است. ولادیمیر لوبیس وزیر دفاع ونزوئلا اعلام کرد که هیچ دولت دیگری را به موازات مقامات رسمی به رسمیت نمی شناسد. در بیانیه ارتش ونزوئلا آمده است که نیروهای مسلح، رئیس جمهور قانونی یعنی نیکلاس مادورو را به رسمیت می شناسد. هنگامی که ارتش در یک کشور آمریکای لاتین موضعی اتخاذ کند هرگونه تغییرات در آن کشور بدون موافقت آن بسیار سخت خواهد بود. عامل دیگر که نشان دهنده شکست این طرح ضد مادورو است عدم الحاق هیچ مقامی از ونزوئلا یا افسر ارشد در حمایت از کودتای گوایدو است. با توجه به مخالفت دادگاه عالی قانون اساسی و مخالفت ارتش ونزوئلا برای هرگونه تغییرات در این کشور آمریکای لاتین، سرنوشت تحرکات علیه مادورو سخت است زیرا ارتش این کشور علیه این اقدامات عمل می کند و زیربار موضع آمریکا نمی رود و در واقع آن را نوعی اقدام علیه ارتش ونزوئلا می داند. از سوی دیگر آنچه اوضاع در ونزوئلا را پیچیده می کند موضع روسیه و چین در حمایت از مادورو است و آنها در برابر هرگونه اقدامی ضد نیکلاس مادورو خواهند ایستاد.اخیرا «مایک پنس» معاون رئیس جمهوری آمریکا در پیامی ویدئویی ضمن دخالت مجدد در امور داخلی ونزوئلا و بدون اشاره به وضع تحریم‌ها علیه این کشور گفت: به نیابت از ترامپ رئیس جمهوری آمریکا حمایت خود را از مردم ونزوئلا اعلام می‌کنم! معاون رئیس جمهوری آمریکا در ادامه بی‌اشاره به فرایند انتخابات ریاست جمهوری در کاراکاس ادعا کرد: «نیکلاس مادورو» رئیس جمهوری ونزوئلا یک دیکتاتور است و قدرت وی مشروعیت ندارد. مجمع ملی ونزوئلا و «خوان گوایدو رئیس آن تنها نهادی است که از طرق دموکراتیک ایجاد شده و ما نیز از آن حمایت می کنیم.» همچنین خوان گوایدو رئیس مجمع ملی ونزوئلا خود را به عنوان «رئیس جمهور موقت» این کشور خواند و در جمع حامیان خود سوگند یاد کرد و فوراً از جانب مقامات واشنگتن مورد حمایت قرار گرفت. «دونالد ترامپ» رئیس‌ جمهوری و «مایک پمپئو» وزیر خارجه آمریکا در بیانیه‌‌هایی مداخله‌ جویانه از این تصمیم استقبال کرده و گوایدو را به عنوان رئیس‌جمهوری موقت ونزوئلا به رسمیت شناختند!رئیس‌جمهوری آمریکا پس از آغاز درگیری‌های خیابانی شورشیان در سخنانی اعلام کرد: در حال بررسی هیچ اقدامی علیه ونزوئلا نیستیم، ولی همه گزینه‌‌ها روی میز است. در همین حال یک مقام دولت آمریکا بدون اینکه به نام وی اشاره‌ای شود، گفت در صورتی که مادورو رئیس‌جمهور ونزوئلا به «گوایدو» رهبر مخالفان شورشی این کشور یا اعضای شورای ملی آسیبی برساند، همه گزینه‌ها علیه ونزوئلا روی میز خواهد بود.
هنگامی که ترامپ و مشاورانش از تحولات ونزوئلا آگاهی دقیقی ندارند
روزنامه انگلیسی گاردین درباره ناآگاهی ترامپ و مشاورانش از تحولات ونزوئلا نوشت: تیم دونالد ترامپ چیزی از بحران ونزوئلا نمی داند و با دخالت در امور ونزوئلا در راستای بی ثباتی و ویرانی و ایجاد جنگ داخلی این کشور حرکت می کند. تهدید تلویحی ترامپ درباره دخالت در ونزوئلا هنگامی که از همه گزینه‌ها سخن می گوید به نوعی حرکت حساب نشده و در نظر نگرفتن تبعات آن است. ترامپ با حمایت از مخالفان در ونزوئلا در واقع نیکلاس مادورو را به چالش طلبیده است.این رسانه انگلیسی می نویسد: اگر مادورو تصمیم به مقابله بگیرد و با مخالفان مقابله کند و یا دیپلماتهای آمریکایی که از ترک این کشور سرباز بزنند را بازداشت کند؛ ترامپ دو گزینه بیشتر ندارد یا اینکه نیروهای آمریکایی را اعزام کند یا اهانت خفت بار را تحمل کند. اگر ارتش به مادورو وفادار بماند؛ ترامپ و مشاور امنیت ملی آن یعنی جان بولتون که تحرکات تغییرات در کاراکاس را رهبری می کنند، در کودتای نظامی شکست خواهند خورد زیرا آنچه تغییرات را تضمین می کند حمایت ارتش است. گاردین نوشت: این شکست موضوع عجیبی نیست زیرا ترامپ از فنون سیاست خارجی و روابط بین المللی چیزی نمی‌داند و پس از یک استعفاهای سریالی در دولتش طی دو سال از زمامداری اش نیاز به مشاوره عالی دارد. گواه کم‌تجربه بودن تیم ترامپ این است که وی برای حل بحران تعطیلی دولت آمریکا از کوشنر دامادش که در عرصه سیاسی بسیار کم تجربه است، درخواست مشورت گرفت و کسانی که ترامپ جایگزین برکنار شده در دولتش کرده است هم تجربه کافی ندارند.
آنها از دنیای خارج از آمریکا زیاد نمی دانند. دیدگاه کوته بینانه این مسئولان دارای اثرات منفی برای ترامپ است. بهتر بود که مشاوران ترامپ هنگامی که رئیس جمهور آمریکا به مواضع حساب نشده برای جلب نگاهها مشابه آنچه در ونزوئلا رخ داد، روی می آورد، مانع وی شوند که این کار را انجام ندادند. به هر حال آنچه که آمریکا در ونزوئلا انجام می دهد در راستای ادامه سیاست‌های مداخله جویانه واشنگتن در امور کشورهای دیگر است که به بی‌ثباتی در این کشور آمریکای لاتین منتهی می‌شود. آمریکا از مشکلات مردم ونزوئلا برای تحقق اهداف ژئوپلتیک خود بهره می برد که این اوضاع را در ونزوئلا بحرانی می کند. آمریکا از طریق انقلاب رنگی به دنبال تحقق اهداف خود در ونزوئلا است و اگر موفق نشود به اقدامات نظامی خطرناک علیه کاراکاس روی خواهد آورد و آن از طریق تحریک همسایگان ونزوئلا یعنی کلمبیا و برزیل خواهد بود و این احتمال وجود دارد که واشنگتن این کشورها را به سوی درگیری نظامی با ونزوئلا بکشاند تا به اهداف راهبردی خود در ونزوئلا برسد.

Email this page

نسخه مناسب چاپ