مذاکرات صلح یمن در سوئد، در سایه تردید و کارشکنی ها
یمن در یک قدمی صلح
بخش دوم و پایانی
 

تاکید جامعه جهانی بر پایان بحران یمن و اعلام آمادگی طرفین مناقشه برای حضور در مذاکرات سوئد، این کشور را پس از حدود چهار سال جنگ ویرانگر، بیش از هر زمانی به صلح و برقراری آرامش نزدیک کرده است.

امید غیاثونددر ایرنا نوشت:حمله ائتلاف سعودی در ششم فروردین سال ۱۳۹۴ به یمن، سرآغاز بحرانی در خاورمیانه شد که ابعاد فاجعه بار آن به خاطر کشتار مردم بیگناه وسعتی فرای مرزهای جغرافیایی یافت و جامعه بین المللی را به تحرک واداشت تا بر این بزرگ ترین بحران انسانی سال‌های اخیر جهان خاتمه دهد. از همان ابتدا، گفت وگوی میان طرفین درگیر، با میانجی گری ‘احمد ولد الشیخ’ نماینده سازمان ملل متحد در دستور کار قرار گرفت و نخستین نشست صلح در دی سال ۱۳۹۴ (دسامبر ۲۰۱۵) در ژنو برگزار شد که بدون نتیجه پایان یافت. دومین دور مذاکرات صلح یمن پس از چندین ماه وقفه بار دیگر در اردیبهشت سال ۹۵ در کویت به جریان افتاد که با کارشکنی ائتلاف سعودی راهی جز بن بست نیافت. با کناره گیری احمد ولدالشیخ، «مارتین گریفیتس» دیپلمات کهنه کار انگلیسی از بهمن سال گذشته (۱۳۹۶) به عنوان نماینده ویژه سازمان ملل متحد در امور یمن وظیفه میانجیگری جنگ در این کشور را برعهده گرفت و نتیجه ملاقات‌های وی با طرف‌های درگیر، منجر به تعیین زمان نشست مذاکرات در ۱۵ شهریور سال جاری (ششم سپتامبر) شد که باز هم با کارشکنی ائتلاف سعودی به خاطر عدم صدور مجوز از سوی این ائتلاف به فرود هواپیمایی عمانی برای انتقال هیات انصارالله به شکست انجامید.

اکنون با تلاش دوباره گریفیتس و اجماع و فشار جهانی برای پایان بخشی به جنگ یمن، قرار است کشور سوئد میزبان جدیدترین دور مذاکرات صلح باشد. این دور از مذاکرات افزون بر جامعه جهانی با استقبال جنبش انصارالله و دولت مستعفی یمن مواجه شده و هر یک از طرفین حضور نمایندگان خود را در این نشست تاکید کرده اند. رئیس شورای عالی سیاسی یمن طی سخنانی به مناسب پنجاه و یکمین سالگرد استقلال یمن (۳۰نوامبر) از آمادگی صنعا برای شرکت در گفت وگوهای صلح یمن در سوئد خبر داد. مهدی المشاط تصریح کرد: تمایل خود را به صلح و تلاش‌های فرستاده سازمان ملل متحده نشان داده و آمادگی هیات نمایندگی خود را برای پیوستن به مشورت‌های صلح سوئد اعلام می داریم.

همچنین رئیس کمیته عالی انقلابی یمن، حضور هیات یمنی در مذاکرات صلح را مشروط به رفع محاصره یمن و نیز تضمین عزیمت ایمن اعضا این هیات به استکهلم دانست. محمد علی الحوثی افزود: اگر طرف‌های دیگر مذاکرات سوئد از خود علائم مثبتی برای صلح نشان دهند، هیات ملی یمن نیز به استکهلم عزیمت خواهد کرد. دولت مستعفی یمن به ریاست عبد ربه منصور‌هادی نیز ۲۸ آبان ماه در بیانیه ای از مشارکت خود در مذاکرات صلح یمن تحت نظارت سازمان ملل در سوئد خبر داد.

شرط و شروط‌های صلح یمن

گریفیتس نماینده ویژه سازمان ملل متحد در امور یمن ماموریت خود را با معرفی طرح سه محوری شامل «جمع آوری سلاح»، «آغاز مرحله انتقالی با مشارکت انصار الله در دولت» و «برگزاری انتخابات سراسری» آغاز کرد. به رغم موافقت ضمنی جنبش انصار الله به این طرح، پافشاری ائتلاف سعودی برای دیکته کردن شروط خود، تلاش‌ها را برای برقراری صلح در پی هر بار مذاکرات ناکام گذاشته است. ائتلاف سعودی چنان که «عبدالله‌المعلمی» سفیر عربستان در سازمان ملل متحد به تازگی بدان اذعان کرده است راه چاره پایان جنگ در یمن خروج انصار الله از بندر الحدیده و واگذاری تحویل سلاح آنها می‌داند. این درخواست همواره با پاسخ کوبنده جنبش انصارالله مواجه شده و سخنگوی این جنبش در مرداد سال جاری تحقق چنین شرطی را مشروط به پذیرش خواسته‌هایی از سوی ئتلاف سعودی کرده بود. محمد عبدالسلام در همین ارتباط و در گفت وگو با شبکه تلویزیونی خبری فاکس نیوز اعلام کرد : انصارالله تمایل به کنار گذاشتن سلاح دارد اما با وجود هشدارها و خطرات روشن نه. راه حل مورد نظر این است که باید به جای اینکه جدول زمانی مجزا باشد که با یک دید به تمام مسائل می‌نگرد، راه حلی فراگیر ارائه شود. وی افزود: برای تحقق این طرح فراگیر باید رئیس ‌جمهوری جدیدی تعیین و دست‌کم ریاست دوره انتقالی مشخص شود، باید دولت انتقالی ماموریت مشخصی داشته باشد و در دوره مشخص آن را به ثمر بنشاند. در همین حال جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از کشورهای مهم و تاثیرگذار منطقه و در چارچوب سیاست‌های مدبرانه خود، بر اجرای طرح چهار ماده‌ای که به تازگی در توئیت «محمد جواد ظریف» وزیر امور خارجه بدان اشاره شده، تاکید دارد. وزیر امور خارجه در این توئیت طرح چهار ماده ای جمهوری اسلامی ایران شامل «برقراری آتش‌بس و توقف سریع کلیه حملات نظامی خارجی»، «ارسال فوری و بدون وقفه کمک‌های انساندوستانه (و پزشکی) برای مردم یمن»، «از سرگیری گفت وگوی ملی یمنی و تحت هدایت مردم یمن و با مشارکت نمایندگان تمام احزاب سیاسی و گروه‌های اجتماعی این کشور» و «تشکیل دولت فراگیر وحدت ملی یمن» را تنها گزینه قابل دوام و اعتماد برای برقراری صلح در یمن عنوان کرد.

ظریف ۲۱ فروردین سال ۱۳۹۴ نیز در توئیتی ضمن تاکید بر توقف توقف در یمن تصریح کرده بود: جنگ در یمن باید متوقف شود.‌ ما بر آتش بس، ارسال کمک‌های بشردوستانه، گفتگوهای یمنی – یمنی و تشکیل یک دولت فراگیر در یمن تاکید می کنیم.

معمار جنگ یمن در کنج

جنگ یمن گرچه ظاهرا به روزهای پایانی نزدیک می شود اما ‘محمد بن سلمان’ ولیعهد عربستان و معمار ائتلاف جنگ یمن را باید بازنده اصلی این تجاوز نظامی دانست. بن سلمان اکنون که دستی بر پرونده قتل «جمال خاشقچی» روزنامه نگار سعودی دارد، با راه‌اندازی جنگ یمن پای در مهلکه‌ای گذاشت که تا کنون نتوانسته خود را از آن نجات دهد و به عنوان متهم ردیف اول کشتار مردم یمنی و ویرانی این کشور شناخته می شود. معمار جنگ یمن اکنون به یکی از منفورترین شخصیت‌های سیاسی جهان تبدیل شده و این موضوع را می توان در تظاهرات مردمی که در مخالفت با سفرهای اخیر وی در کشورهای مصر، بحرین، تونس و موریتانی به راه افتاد، درک کرد. ولیعهد سعودی نه تنها در میان افکار عمومی جای ندارد بلکه اعتبار خود را نزد سیاستمداران ارشد جهان از دست داده است. حضور وی در نشست «جی ۲۰» نشان داد که برخی روسای کشورها با انتقاد از وی به خاطر جنگ یمن و قتل خاشقچی، در حال فاصله‌گیری از این مقام سعودی هستند. افزون بر این موارد، سازمان‌های جهانی حقوق بشر نیز از انتقادهای خود نسبت به عملکرد محمد بن سلمان در مورد یمن کوتاه نیامده اند. سازمان عفو بین الملل همزمان با حضور محمد بن سلمان در آرژانتین از سایر کشورهای عضو «جی ۲۰» خواست، وی را به خاطر نقض حقوق بشر در یمن تحت فشار قرار دهند. این سازمان در توئیتی، ولیعهد سعودی را مسوول مرگ بیش از هشت هزار غیرنظامی و آوارگی میلیون‌ها یمنی، تخریب بیش از ۸۰ درصد زیرساخت‌های یمن دانسته و تصریح کرده، ۲۲میلیون و ۵۰۰ هزار یمنی از مجموع ۲۹ میلیون جمعیت این کشور به خاطر حملات ائتلاف سعودی نیازمند کمک‌های فوری بشردوستانه هستند.

امیدواری بن سلمان به پمپئو و ماتیس

مخالفت با بن سلمان در مورد جنگ تبعات یمن که با حمایت‌های مستقیم آمریکا کلید خورد، اکنون با همراهی نمایندگان سنا وارد فاز جدیدی شده است. سناتورهای آمریکایی به تازگی با پیشبرد قطعنامه ای در صحن سنا در مورد پایان حمایت آمریکا از تجاوز ائتلاف به سرکردگی عربستان علیه یمن با ۶۳ رای موافق و ۳۷ مخالف، موافقت کردند. این قطعنامه، دولت کنونی مستقر در کاخ سفید را ملزم می‌کند که نیروهای آمریکایی را در فرصت زمانی ۳۰ روزه از یمن خارج کند. اما این قطعنامه با واکنش خشمگنانه «مایک پمپئو» وزیر امور خارجه و «جیمز ماتیس» وزیر دفاع آمریکا مواجه شد و این دو مقام با کاهش سطح روابط با عربستان مخالفت کردند.

پمپئو در واکنش به این قطعنامه گفت، رها کردن یمن زیان بزرگی به امنیت ملی آمریکا و متحدان و شرکای ما در خاورمیانه وارد می کند، ماتیس نیز تصریح کرد، عربستان جایگاهی بنیادین در حفظ امنیت منطقه و اسرائیل و منافع ما در خاورمیانه دارد. مخالفت پمپئو با قطعنامه سناتورها در حالی شک برانگیز به نظر می رسد که وی نهم آبان ماه با انتشار بیانیه ای ضمن تاکید بر توقف حملات هوایی ائتلاف سعودی در یمن، خواستار توقف فوری جنگ در این کشور شده بود. وزیر دفاع آمریکا نیز متعاقب پمپئو، بر لزوم برقراری آتش بس در یمن تاکید کرد و از تصمیم پنتاگون در رابطه با قطع سوخت رسانی به جنگنده‌های ائتلاف سعودی خبر داد. تحلیلگران مخالفت این دو مقام آمریکایی با طرح نمایندگان سنا را آن هم در زمانی که کاسه صبر جهانیان در مورد جنگ یمن لبریز شده، نشانی از تغییر رویکرد کاخ سفید در مورد این جنگ و کاستن فشارها از بن سلمان می دانند. همچنین به رغم تقویت خواسته‌ها برای کناره‌گیری بن سلمان از عرصه قدرت در عربستان به خاطر جنگ یمن و قتل خاشقچی، به نظر می رسد واشنگتن در یک بازی حساب شده مصمم است ولیعهد را در مقام خود حفظ کند مشروط بر اینکه کلید عزل او را خود در دست داشت باشد. به هر روی پایان جنگ یمن دیگر نه به عنوان یک خواست بلکه اکنون به عنوان آرزوی جهانی تبدیل شده اما باید دید عربستان و ولیعهد ماجراجویش در حالی که طرف‌های یمنی خود را برای حضور در مذاکرات صلح در سوئد آماده می کنند، آمادگی دارد به گفت‌وگوی یمنی – یمنی تن در دهد و به بزرگ ترین بحران بشری در جهان که ساخته پایان دهد؟

حمایت آمریکا از عربستان بزرگترین فاجعه انسانی را رقم زده است

این تحولات در حالی است که، وزیر خارجه یمن گفت: حمایت آمریکا از ائتلاف متجاوزان به سرکردگی عربستان، بزرگترین فاجعه انسانی تاریخ معاصر را در یمن رقم زده است. هشام شرف در گفت و گو با خبرگزاری رسمی یمن(سبا) افزود: سخنان برخی مسئولان آمریکایی درباره یمن غیرمسئولانه است و آخرین نمونه در این باره، سخنان «متیو‌تولر» سفیر این کشور در یمن بود که در یک اقدامه غیرمسئولانه و خارج از عرف دیپلماتیک در استان حضرموت، حمایت‌های ایران را عامل بحران یمن دانست.

وی اضافه کرد: سفیر آمریکا بر جنایت‌های ائتلاف جنایتکار عربستان مورد حمایت آمریکا را در طول چهار سال گذشته چشم پوشی کرده است. شرف گفت: این ائتلاف تاکنون ده‌ها هزار شهروند یمنی را کشته یا معلول کرده و تمام زیرساخت‌های اقتصادی را ویران و یک محاصره زمینی، دریایی و هوایی را برکشور تحمیل کرده است که به توقف پرداخت حقوق کارمندان و فروپاشی اقتصاد و کاهش ارزش پول یمن و بزرگترین فاجعه انسانی دوران معاصر منجر شده است.وی بیان کرد: اگر سخنان مسئولان دولتی آمریکا درباره پایان دادن به تجاوز نظامی به یمن و پایان دادن به محاصره همه جانبه جدی است، کاخ سفید باید با اعمال فشار بر ائتلاف متجاوزان، به جنگ پایان دهد و گذرگاه‌های زمینی و هوایی بویژه فرودگاه بین المللی صنعا را بازگشایی و از تلاش‌های فرستاده ویژه سازمان ملل متحد برای پایان دادن به این فاجعه انسانی در یمن کمک کند .

عربستان و امارات از ششم فروردین سال ۹۴ در قالب ائتلافی از چند کشور عربی و با کمک و چراغ سبز آمریکا، حملات گسترده ای را علیه یمن فقیرترین کشور عربی آغاز کردند تا به بهانه بازگرداندن رئیس جمهوری مستعفی این کشور به قدرت، به اهداف و زیادخواهی‌های سیاسی خود جامه عمل بپوشانند. تجاوز عربستان و امارات به یمن تاکنون منجر به کشته شدن بیش از ۱۶ هزار یمنی بی گناه و ویرانی زیر ساخت‌های این کشور
شده است.

Email this page

نسخه مناسب چاپ