پارس جنوبی از دیروز تا امروز
 

میدان گازی پارس جنوبی بزرگترین منبع گازی جهان است که بر روی خط مرزی مشترک ایران و قطر در خلیج فارس قرار دارد و یکی از اصلی‌ترین منابع انرژی ایران به شمار می‌رود. مساحت این میدان ۹۷۰۰ کیلومتر مربع است که سهم متعلق به ایران ۳۷۰۰ کیلومتر مربع وسعت دارد.

ذخیره گاز این بخش از میدان ۲ر۱۴تریلیون متر مکعب گاز به همراه ۱۹ میلیارد بشکه میعانات گازی است که ۸ درصد از کل گاز دنیا و ۴۷ درصد از ذخایر گاز کشور را شامل می‌شود.

پارس جنوبی به عنوان بزرگترین میدان گازی جهان، ۴۰ تریلیون متر مکعب گاز طبیعی ( ۲۱ درصد از کل گازدنیا) و حدود ۵۰ میلیارد بشکه میعانات گازی در خود ذخیره کرده است.

در حال حاضر قطر، معادل ۱۶ فاز پارس جنوبی را به مرحله تولید رسانده و چیزی در حدود ۲برابر ایران (۶۵۰ میلیون متر مکعب در روز) از این میدان مشترک تولید می کند.

ایران روزانه حدود ۵۵۰ میلیون مترمکعب گاز تولید می کند و تکمیل چهارفاز میدان پارس جنوبی تا ماه مارس سال ۲۰۱۵ میلادی روزانه ۱۰۰ میلیون مترمکعب به تولید گاز کشور می افزاید.

برخی برآوردها نشان می دهد که ارزش خام فروشی گازمیدان پارس جنوبی، سالانه تا چهار هزار و ۴۰۰ میلیارد دلار و در صورت تبدیل به ارزش افزوده، به بیش از ۸ هزار و ۸۰۰ میلیارد دلار و حتی ۵ تا ۱۰ برابر این مبلغ افزایش می یابد.

از ابتدای بهره برداری از میدان گازی پارس جنوبی تا شهریورسال ۱۳۹۳ ایران بیش از ۶۹۶ هزار و ۶۰۲ میلیون مترمکعب گاز از این میدان برداشت کرده که از این میزان ۱۰۲ هزار و ۳۶۹ میلیون مترمکعب آن مربوط به سال گذشته بوده است.

ایران بابت هر روز تاخیر در بهره‌برداری از فازهای پارس جنوبی ۱۰۰ میلیون دلار ضرر می‌کند و برای تحقق اهداف توسعه‌ای در پارس جنوبی ایران بایدماهانه یک میلیارد دلار تامین مالی و هزینه کند.

خرداد سال ۱۳۹۳ رکن الدین جوادی مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران در جریان بازدید دکتر لاریجانی رئیس مجلس با ارائه گزارشی با بیان این که در پیک مصرف، روزانه ۳۲۴ میلیون متر مکعب گاز ازپارس جنوبی تولید می شود، گفت: ظرفیت تولید گاز از پارس جنوبی تا سه سال آینده به۸۲۰ میلیون مترمکعب در روز خواهد رسید.

معاون وزیر نفت با یادآوری تولید ۹۲میلیارد مترمکعب گاز طبیعی از پارس جنوبی در سال ۹۲ تصریح کرد: پیش بینی می شود تاپایان سال، ظرفیت تولید گاز از این میدان مشترک با قطر به بیش از ۱۰۰ میلیاردمترمکعب افزایش یابد.

وی با تاکید بر این که طبق قراردادهای بسته شده در پارس جنوبی باید ۴۳ میلیارد دلار منابع مالی برای توسعه این میدان مشترک هزینه شود، بیان کرد: تاکنون در مجموع برای توسعه فازهای گازی این میدان مشترک حدود ۳۴ میلیارد دلار پرداخت شده است.

به گفته جوادی، کل ارزش تولیدات یک فاز استاندارد پارس جنوبی سالانه ۸ر۳ میلیارد دلار است و از این رو باتوجه به درآمدزایی بالا در این فازها باید سرمایه گذاری در پارس جنوبی شتاب گیرد.

در طول دوره دولتهای هشتم و نهم، ایران توانست ۱۰ فاز تولید گاز ازپارس جنوبی را به بهره‌برداری برساند، اما در دولت دهم باوجود سرمایه‌گذاری هنگفتی که انجام گرفت، هیچ فازی به بهره‌برداری عملی نرسید.

ناگفته نماند: پنجاه و سه ماه پیش در ۲۵ خرداد۱۳۸۹ قرارداد شش فاز پارس جنوبی معادل هشت فاز استاندارد (فازهای ۱۳، ۱۴، ۱۹، ۲۲،۲۳ و ۲۴) به امضا رسید تا ۳۵ ماه بعد به بهره برداری برسد؛این در حالی است که هم اکنون با ورود به سومین سال امضای این قراردادها، پیشرفت اجرایی هیچ یک از این فازهای ۳۵ ماهه پارس جنوبی حتی به ۶۵ درصد هم نرسیده است.

آخرین گزارش رسمی اعلام شده توسط شرکت نفت و گاز پارس (اردیبهشت ۹۲) نشان می داد که در آن زمان، پیشرفت فیزیکی ساخت و توسعه فاز ۱۳ به ۶۱ درصد، فاز ۱۴ به ۴۷ درصد، فاز ۱۹ به۶۱ درصد، فازهای ۲۰ و ۲۱ به ۴۶ درصد و فازهای ۲۲ تا ۲۴ پارس جنوبی هم حدود ۶۰درصد بوده است.

در نهایت و پس از اتمام کار دولت دهم و روی کارآمدن دولت یازدهم، وزارت نفت برنامه ریزی را برای بررسی مجدد طرحها و اولویت بندی‌برای بهره برداری هر چه سریعتر از فازهای پارس جنوبی شروع کرد.

بر اساس بررسی های انجام شده مشخص شد که فازهای ۳۵‌ماهه نه تنها به پیشرفت پارس جنوبی نینجامیده است، بلکه با وجود صرف هزینه‌های هنگفت، مانع از اتمام کار پروژه های قدیمی پارس جنوبی هم شده است.

بیژن نامدار زنگنه در ۳۰ خرداد امسال در جریان بازید از بزرگترین فاز گازی پارس جنوبی اعلام کرد که تکمیل فازهای ۱۲، ۱۵،۱۶، ۱۷و ۱۸ میدان مشترک پارس جنوبی در اولویت قرار گرفته است و توسعه فازهای جدیدکه معروف به فازهای ۳۵ ماهه است، در اولویت بعدی بهره‌برداری قرار دارد .

وی تاکید کرد: باید نخست تکلیف پروژه های قدیمی را روشن کنیم و مطمئن شویم بموقع می آیند و بعد روی فازهای ۳۵ ماهه تمرکز کنیم؛ نمی گویم آنها را تعطیل کنیم، اما هم اکنون تمرکز بر ۵ فاز قدیمی پارس جنوبی است.

وزیر نفت با یادآوری این که پیش‌بینی می‌کنیم امسال با بهره برداری از برخی واحد های پالایشگاهی و سکوهای دریایی حدود ۱۰۰ میلیون متر مکعب به ظرفیت تولید گاز ایران افزوده شود، گفت: همچنین طرح توسعه فازهای ۱۹، ۱۳، ۲۰ و ۲۱، ۲۲ تا ۲۴ و ۱۴ پارس جنوبی هم در اولویت بعدی توسعه قرار دارند .

این عضو کابینه با بیان این که پیش بینی می کند طرح توسعه پارس جنوبی تا سه سال آینده تکمیل شود، تاکید کرد: با بهره برداری از این ۱۷ فاز پارس جنوبی روزانه حدود ۴۰۰ میلیون متر مکعب به ظرفیت تولیدی گاز طبیعی ایران از محل توسعه پارس جنوبی اضافه می شود.

این مقام مسئول همچنین از افزایش ۶۰۰ هزاربشکه ای تولید روزانه میعانات گازی با توسعه فازهای در دست اجرای پارس جنوبی خبرداد و افزود: در مجموع با بهره برداری از این فازها تا سال ۹۶ ایران در برداشت روزانه گاز از قطر جلو می افتد.

وزیر نفت در ادامه با بیان این که سیاست بلندمدت وزارت نفت کاهش خام فروشی نفت و گاز و ایجاد ارزش افزوده با تکمیل زنجیره های ارزش در سطح صنایع پتروشیمی و پالایشگاهی است، گفت: با راه اندازی فازهای جدیدپارس جنوبی در کنار افزایش تولید گاز و میعانات گازی، ظرفیت تولید اتان، گاز مایع ومایعات گازی پارس جنوبی افزایش می یابد که این موضوع باعث تامین خوراک کافی صنایع پتروشیمی کشور خواهد شد.

وی با تاکید بر این که با تحویل اتان به صنایع پتروشیمی در دست اجرا ۱۰ تا ۱۲ درصد تولید پتروشیمی کشور افزایش می یابد، بیان کرد: این افزایش به منزله ایجاد سالانه ۲ میلیارد دلار درآمد جدید برای اقتصاد کشوراست.

زنگنه همچنین با بیان این که برای ایجاد ارزش افزوده از میعانات گازی احداث پالایشگاهها به منظور تولید فرآورده های نفتی به عنوان یک برنامه اولویت دار در دستور کار قرار گرفته است، تصریح کرد: بر این اساس هم اکنون احداث ۱۰ پالایشگاه میعانات گازی شامل هشت پالایشگاه ۶۰ هزار بشکه ای در منطقه سیراف، پالایشگاه ۱۲۰هزار بشکه ای پارس شیراز و پالایشگاه ۳۶۰ هزار بشکه ای ستاره خلیج فارس مراحل مختلف جذب سرمایه گذار، طراحی و عملیات اجرایی را پشت سر می‌گذارد.در اینجا بی مناسبت نیست به طور خلاصه نگاهی به طرح توسعه ۲۴ فاز پارس جنوبی از بهمن ۱۳۷۶ تا کنون داشته باشیم:

طرح توسعه فاز یک:محصولات طرح‌ توسعه‌ فاز یک پارس جنوبی شامل تولید روزانه ۲۸ میلیون مترمکعب گاز ترش از مخزن، ۴۰ هزار بشکه میعانات گازی و ۲۰۰ تن گوگرد برای صادرات است .

مبلغ قرارداد طرح توسعه فاز یک حدود ۷۸۰میلیون دلار اعلام شده و در راستای تقویت صنایع داخلی و در اجرای این پروژه میزان سهم داخلی تا ۶۵درصد تحقق یافته است.

طراحی، نصب و راه اندازی تاسیسات دریایی و خشکی فاز یک تحت مدیریت شرکت نفت و گاز پارس در بهمن ۱۳۷۶ به شرکت ایرانی پتروپارس در قالب بیع متقابل واگذار شد و راه اندازی این فاز در تیر۱۳۸۲ با همکاری موثر متخصصان و نیروهای کارشناس شرکت ملی گاز آغاز و در ۲۰ آبان سال ۱۳۸۳ رسما مورد بهره برداری قرار گرفت.

در فاز یک روزانه ۳ر۲۸ میلیون متر مکعب گاز از دو سکوی سر‌چاهی برداشت وعملیات جدا سازی آب همراه گاز در سکو انجام می گیرد و گاز و میعانات گازی به صورت دو فازی به وسیله یک خط لوله زیر دریایی ۳۲ اینچ به فاصله ۱۰۵ کیلومتر به خشکی منتقل می شود.

در حال حاضر، روزانه ۲۵ میلیون متر مکعب گاز تصفیه شده توسط یک خط لوله ۵۶ اینچ وارد شبکه سراسری و ۴۰ هزار بشکه میعانات گازی پس از عبور از دوواحد تثبیت میعانات گازی به مخازن ذخیره سازی برای صادرات ارسال می شود.

همچنینH2S جدا شده در واحد شیرین سازی به واحد های بازیافت گوگرد هدایت وروزانه ۲۰۰ تن گوگرد به صورت دانه بندی شده تولید و توسط کامیون به انبار مکانیزه گوگرد منتقل می شود.

طرح توسعه فازهای ۲و۳: محصولات طرح‌ توسعه‌ فازهای ۲و ۳ پارس جنوبی شامل تولید روزانه ۵۶ میلیون متر مکعب گاز ترش از مخزن، ۸۰ هزاربشکه میعانات گازی و ۴۰۰ تن گوگرد است.

مبلغ قرارداد این طرح توسعه حدود ۲میلیارد و ۱۲ میلیون دلار اعلام شده و میزان سهم داخل ۳۲ درصد تحقق یافته است .

عملیات‌ توسعه‌ فازهای‌ ۲ و ۳ در مهر‌ ۱۳۷۶ به‌ گروه‌ توتال‌ باسهم‌ ۴۰ درصد به‌ عنوان‌ متصدی‌ اصلی‌ توسعه‌ و شرکت های‌گاز پروم‌ روسیه‌ و پتروناس مالزی‌ (هر یک‌ با ۳۰ درصد سهم‌) واگذار شد .

عملیات توسعه این فازهای میدان گازی پارس جنوبی در هفتم سال ۱۳۷۶ به شرکت توتال فرانسه واگذار شد و در شهریور سال ۸۱با همکاری موثر متخصصان و نیروهای کارشناس داخلی به طور کامل راه‌اندازی و در ۲۶بهمن سال ۸۱ رسما” به بهره برداری رسید .

در اجرای این طرح روزانه ۵ر۵۶ میلیون مترمکعب گاز از دو سکوی سر چاهی برداشت و به صورت سه‌فازی شامل گاز ، میعانات گازی و آب به وسیله دو خط لوله زیر دریایی ۳۲ اینچ ازفاصله ۱۰۵ کیلومتری به خشکی منتقل می شود.

در حال حاضر روزانه ۳ر۵۳ میلیون متر مکعب گاز تصفیه شده توسط یک خط لوله ۵۶ اینچ وارد شبکه سراسری و ۸۰ هزار بشکه میعانات گازی پس از عبور از دو واحد تثبیت میعانات گازی به مخازن ذخیره سازی برای صادرات ارسال می شود.

همچنینH2S جدا شده در واحد شیرین سازی به واحد های باز یافت گوگرد هدایت و روزانه ۴۰۰ تن گوگرد به صورت دانه بندی شده تولید و باکامیون به انبار مکانیزه گوگرد منتقل می شود.

طرح‌توسعه فازهای۴و۵:محصولات طرح‌ توسعه‌ فازهای ۴ و ۵ پارس جنوبی شامل تولید روزانه ۵۶ میلیون‌مترمکعب گاز ترش از مخزن، ۸۰ هزار بشکه میعانات گازی و ۴۰۰ تن گوگرد، تولیدسالانه‌ یک‌ میلیون‌ تن‌ اتان‌ (به‌ عنوان‌ خوراک‌ پتروشیمی‌)، تولید سالانه‌ یک‌میلیون‌ و ۵۰‌ هزار تن‌ گاز مایع‌ (پروپان‌ و بوتان) “LPG” به‌ منظور صادرات‌است.

مبلغ قرارداد توسعه فازهای ۴ و ۵ حدود ۱۹۲۸ میلیون دلار اعلام شده است و میزان سهم داخل ۴۲ درصد تحقق یافته است .

عملیات‌ توسعه‌ این‌ فازها درمرداد سال‌ ۱۳۷۹ به‌ کنسرسیومی‌ متشکل‌ از شرکت های‌ انی‌ ایتالیا به‌ میزان‌ ۶۰درصد، پتروپارس‌ به‌ میزان‌ ۲۰ درصد، و نیکو به‌ میزان‌ ۲۰ درصد واگذار شد و دربهمن ۱۳۸۳ با همکاری موثر متخصصان و نیروهای کارشناس شرکت ملی گاز به طور کامل راه اندازی شد و در ۲۷ فروردین سال۸۴ رسما” به بهره‌برداری رسید.

در این طرح روزانه ۵ر۵۶ میلیون مترمکعب گاز از مخزن برداشت و به صورت سه فازی شامل گاز ، میعانات گازی و آب به وسیله دو خط لوله زیر دریایی ۳۲اینچ به فاصله ۱۰۰ کیلومتر به خشکی منتقل می شود.

در حال حاضر، روزانه ۵۰میلیون متر مکعب گاز تصفیه شده توسط یک خط لوله ۵۶ اینچ وارد شبکه سراسری و ۷۷ هزاربشکه میعانات گازی پس از عبور از دو واحد تثبیت میعانات گازی به مخازن ذخیره سازی برای صادرات ارسال می شود.

همچنینH2S جدا شده در واحد شیرین سازی به واحدهای باز یافت گوگرد هدایت و روزانه ۴۰۰ تن گوگرد به صورت دانه بندی شده تولید وتوسط کامیون به انبار مکانیزه گوگرد منتقل می شود.

همچنین در این پالایشگاه،روزانه ۲۶۰۰ تن اتان تولید و توسط یک خط لوله به پتروشیمی جم منتقل می شود وروزانه ۲۰۰۰ تن پروپان و ۱۲۰۰ تن بوتان تولید و پس از ذخیره سازی در مخازن بتونی توسط خط لوله به ایستگاه اندازه گیری و نهایتا بارگیری در بارانداز پتروشیمی برای صادرات منتقل می شود.

طرح توسعه فازهای ۶و۷و۸‌:پالایشگاه چهارم گاز پارس جنوبی شامل دو بخش دریایی و خشکی است و در سه فاز با ظرفیت برداشت و فرآوری ۱۱۰میلیون مترمکعب و برای هرفاز ۷ر۳۶ میلیون متر مکعب طراحی شده است. بخش دریایی این طرح متشکل از سه سکوی مستقل سر چاهیSPD7،SPD8 وSPD9 شامل ۱۰ چاه برای هر سکوست که توسط سه خط لوله دریایی ۳۲ اینچ به طول ۱۰۵ کیلومتر ، گاز ترش و میعانات گازی ومحلول گلایکول را به پالایشگاه ساحلی انتقال می دهد.

طبق طراحی، محصولات روزانه این پالایشگاه عبارتند از ۱۰۴ میلیون مترمکعب گاز ترش خشک ، ۱۷۰ هزار بشکه میعانات گازی و ۵۰۰۰ تن گاز مایع (پروپان و بوتان) LPG .

براساس طراحی اولیه،روزانه ۱۰۴ میلیون مترمکعب گاز خشک تولیدی فازهای یادشده توسط خط لوله پنجم سراسری گاز(IGAT5) به طول ۵۱۶ کیلومتر برای تزریق به چاههای نفت آغاجاری ارسال خواهد شد. همچنین در این پالایشگاه امکان ارسال گاز به پالایشگاه های یکم و پنجم و پالایشگاه جم به عنوان تامین بخشی از خوراک ورودی آنها وجود دارد.

عملیات توسعه فازهای ۶و۷و۸ میدان گازی پارس جنوبی در بهمن ۱۳۸۲ به صورت بیع متقابل توسط کنسرسیومی متشکل از شرکت ایرانی پتروپارس، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، دوشرکت ژاپنیToyo وJGC و شرکتDaelim از کره جنوبی آغاز و در مهر۱۳۸۷ به بهره برداری کامل رسید.

گاز ترش‌ تولیدی‌ از این‌ فازها از طریق‌ یک‌ خط‌ لوله‌۵۱۲ کیلومتری‌ به‌ میدان‌ نفتی‌ آغاجاری‌ در خوزستان‌ انتقال‌ می یابد و به‌ منظورازدیاد ضریب‌ برداشت‌ نفت‌ از مخزن‌ به‌ این‌ میادین‌ تزریق‌ می‌شود.

همچنین با ارسال گاز ترش فازهای ۶و۷و۸ به پالایشگاههای فاز یک و فازهای ۹و۱۰ شرایط برای تولید روزانه ۶۶ میلیون مترمکعب گاز شیرین برای تزریق در شبکه سراسری گاز کشور درفصل سرما مهیاست.

علاوه بر این، برای تامین گاز شیرین مورد نیاز کشور درماههای سرد سال مقرر شده است واحد شیرین سازی گاز فازهای ۶و۷و۸ در قالب یک قراردادمجزا در جنب پالایشگاه احداث شود.

پروژه های توسعه جدید در پالایشگاه چهارم شامل موارد زیر است:

۱-طرح شیرین سازی:با توجه به افزایش رشد اقتصادی کشور و سیاست استفاده از سوخت گازی به جای نفت در جهت کاهش آلودگی و همچنین افزایش رشد مصرف گاز طبیعی،طرح شیرین سازی گاز فازهای ۶،۷و۸ به عنوان طرح توسعه به طرح موجود توسعه فازهای ۶،۷و۸ اضافه و در مجاورت آن واقع در ضلع شرقی به مساحت ۵ر۲۲ هکتار احداث خواهدشد.تولیدات این طرح، روزانه ۱۰۲ میلیون مترمکعب(معادل ۳۶۰۰ میلیون فوت مکعب)گاز شیرین است که با احداث شش ردیف شیرین سازی و تولید ۱۱۰۰ تن گوگرد در چهارواحد بازیافت گوگرد برای صادرات انجام می گیرد .

۲-طرح ارسال گاز سکوی سلمان:هدف از انجام این طرح ارسال ۱۴ میلیون مترمکعب(معادل ۵۰۰ میلیون فوت مکعب) درروز گاز حاصل از حوزه سلمان از طریق جزیره سیری به پالایشگاه چهارم است که تامین بخش دیگری از خوراک مورد نیاز پالایشگاه چهارم را به عهده خواهد داشت که پس ازتقویت فشار در جزیره سیری از طریق یک خط ۳۲ اینچ زیردریایی به طول ۴۴۰ کیلومتر به پالایشگاه چهارم ارسال می شود.

با اضافه شدن این گاز به خوراک پالایشگاه چهارم‌دستیابی به ظرفیت اسمی به میزان ۱۱۰ میلیون مترمکعب(معادل ۳۹۰۰ میلیون فوت مکعب) درروز محقق خواهد شد.

ادامه دارد

Email this page

نسخه مناسب چاپ